Op 16 juni 2018 is een nieuwe versie van Berghapedia geïnstalleerd. Eventuele problemen a.u.b. hier melden.

Moorman, Wilhelmus

Uit Berghapedia
Ga naar: navigatie, zoeken
Wim Moorman (1925 - 1945).jpg

In het verzet

Wim Moorman werd geboren te Deventer op 7 mei 1925 als zoon van Antoon Moorman en Anna Stephanie Heisterkamp.

Toen Wim zich in de tweede helft van 1943 moest melden voor de arbeidsdienst, dook hij onder in zijn woonplaats Beek en kwam in het verzet terecht. In de wijde omgeving hield hij zich met allerlei illegaal werk bezig. Hij was makkelijk in de omgang, wat roekeloos van aard en sprak vloeiend Duits. Zo kon hij zich, voorzien van de juiste valse papieren, toch vrij ongestoord bewegen.

Wim heeft het verzet aan verschillende wapens geholpen. Uit een neergestort vliegtuig heeft hij een mitrailleur willen halen, maar omdat de rest van de verzetsgroep dat te riskant vond, is dat niet doorgegaan. Wim vond dat maar dom. Andere gelegenheden liet hij niet aan zich voorbijgaan. Zo kon hij als een zakkenroller een Duitser zijn pistool ontfutselen. Ook heeft hij een keer met een stalen gezicht een defect pistool geruild met een Pool in Duitse dienst. Later had hij een kanon bemachtigd, compleet met granaten. Het kostte moeite hem te overtuigen dat het verzet daar niets mee kon.

Als koerier is Wim een keer naar Amsterdam gefietst om wapens voor het Liemerse verzet op te halen. Daarbij maakte hij gebruik van zijn contacten met de broeders die les gaven op het jongensinternaat in Harreveld. Die broeders waren van een congregatie uit Amsterdam, waar Wim naartoe werd gestuurd om hosties te halen. Hij had daarvoor speciale toestemming gekregen van de Ortskommandant van Doetinchem, met wie hij, op zijn manier, bevriend was. Hij is inderdaad in Amsterdam geweest, maar dus niet alleen voor hosties. Bij de overdracht van de wapens is echter iets misgegaan. Wat precies, is niet meer bekend, maar Wim heeft heel hard moeten fietsen om de Duitsers voor te blijven. De wapens zijn naderhand door de Doetinchemse koerierster Annie de Graaf opgehaald.

Aldus deed Wim duizend en een dingen voor het verzet. Verzetsstrijder Jan Houtsma vatte Wims verzetswerk kernachtig samen: "Een zeer bijzondere rol in het verzet speelde Wim Moorman uit Beek. Hij was 19 jaar, doch verzette bergen werk. Honderden, zo niet duizenden personen die in de Liemers te werk waren gesteld hielp hij aan valse papieren en stuurde ze weer naar huis. Tientallen spoorwegmensen bracht hij onder dak en hij verzorgde de gehele uitbetaling van deze mensen in de Liemers. Hij deed begin november mee aan een overval op het politiebureau, teneinde enkele gevangenen van de SD te bevrijden, stal tientallen wapens van de moffen, hielp ons aan net zoveel persoonsbewijzen als wij nodig hadden enz. In januari werd hij in Friesland gegrepen en enkele dagen later als represaille in Dokkum gefusilleerd."

Zijn fatale tocht

De dood van Wim was een gevolg van een opdracht die hij vlak voor Kerstmis 1944 kreeg. Hij moest toen samen met de uit Friesland afkomstige Karel Adriaens de ondergedoken agent van politie Jan Ellen naar diens ouders in het Friese Noordwolde brengen. Op 8 januari 1945 vertrokken het drietal per fiets naar het noorden. Omdat niet zeker was of Ellen te vertrouwen was, en de verzetsgroep al eerder met een verrader te maken had gehad, kreeg Wim een revolver mee. Mocht Ellen onbetrouwbaar blijken, dan moest hij doodgeschoten worden. De opdracht was echter om, indien Ellen wél betrouwbaar bleek, die revolver bij hem in Noordwolde achter te laten.

Ellen bleek geheel betrouwbaar en werd bij zijn ouders afgeleverd, maar tegen de opdracht in hield Wim de revolver. Bovendien gingen Wim en Karel niet terug naar Loerbeek, maar naar Westerbork met het plan daar een broer van Karel te bevrijden. In Beetsterzwaag werden ze aangehouden door de SD en die vond de revolver en een papier met onderduikadressen. Wim en Karel werden gearresteerd en opgesloten in de gevangenis van Leeuwarden. Op 22 januari 1945 werd Wim uit zijn cel gehaald en naar Dokkum gebracht. Nog diezelfde dag werd hij, samen met negentien anderen, gefusilleerd door het Einsatzkommando Leeuwarden onder leiding van de beruchte commandant Albrecht. Dit was een vergeldingsactie voor een poging van het Friese verzet op 19 januari om enkele medewerkers te bevrijden, waarbij een tweetal SD'ers was doodgeschoten. De mensen van Dokkum hebben Moorman en de anderen tijdelijk begraven.

Zijn begrafenis in Beek

Karel Adriaens overleefde zijn gevangenschap en is na de bevrijding op verzoek van Wims ouders naar Dokkum gegaan om het lichaam van Wim op te halen. Op 26 mei 1945 is Wim Moorman door zijn familie en vrienden in Beek herbegraven. De praktische aspecten van de herbegrafenis waren geregeld door Wims vrienden Harry Berndsen, Clemens Berntsen en Karel Adriaens.

Toen de plechtige Requiemmis begon, was de kerk tot in alle hoeken gevuld. Na de H. Mis werd de baar, gedekt met de driekleur, ten grave gedragen door leden van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten (BS). Een peloton van de BS onder commando van Herman Ankoné heeft een eresalvo afgevuurd, en bekenden van Wim uit het verzet hebben een grafrede gehouden, waaronder Jan Houtsma en kapitein Höpink. Aan het slot van de plechtigheden dankte Wims vader voor het medeleven van allen.

De kist wordt de kerk binnengedragen.
Herman Ankoné brengt een eregroet.
Het eresalvo door de BS.

Klik op de foto's voor een vergroting
Het graf bedekt met bloemen. Rechts zijn enkele graven te zien van bemanningsleden van de Britse bommenwerper die op 12 maart 1943 bij Beek neerstortte.

Zijn nagedachtenis

Wims overlijden is op 29 mei 1945 aangegeven in de gemeente Bergh. Zijn naam staat vermeld op de oorlogsmonumenten in Beek en 's-Heerenberg, en op het verzetsmonument in Dokkum. Bovendien staat hij vermeld in de Erelijst van gevallenen 1940-1945. In 1972 is Wim herbegraven op het op het Ereveld Loenen, vak D, nummer 339.

De vermelding van Wim op blz. 616 van de Erelijst van gevallenen 1940-1945
Wims graf op het Ereveld Loenen
Foto Oorlogsgravenstichting

Bronnen