Bijdragen aan Berghapedia? Kijk hier voor Hulp bij aanmelden

Plantage

Uit Berghapedia
Ga naar: navigatie, zoeken
De Hofselaan met uitzicht op de kerk
van Hoog-Elten
Plantage001.JPG
Twee reeën in de Plantage nabij de
Nieuwe Gaarde

De natuur in de Plantage

De Plantage is het parkbos juist ten westen van Huis Bergh in 's-Heerenberg. Het is aan het eind van de 18e eeuw aangelegd. De aanplant bestond hoofdzakelijk uit eiken en beuken, maar er staan tegenwoordig ook veel Douglas-sparren en Japanse lariksen. Door ontwatering ten behoeve van de drinkwatervoorziening en de landbouw is de grondwaterspiegel echter zover gezakt, zeker anderhalve meter, dat de bomen en de flora van de Plantage in gevaar komen. Vooral de eeuwenoude beuken en eiken, die bij verschillende herfststormen toch al veel haarwortels hebben verloren, hebben hiervan zwaar te lijden.

De Plantage wordt doorkruist door twee hoofdlanen die elkaar snijden in de Nieuwe Gaarde in het oostelijke deel van de Plantage. De hoofdlaan van noord naar zuid is gericht op de Martinikerk in Emmerik, terwijl de Hofselaan van oost naar west uitkijkt op de kerktoren van Hoog-Elten. Jan van Heek, die Huis Bergh in 1912 kocht, heeft aan weerszijden van de Hofselaan een zodanige selectie aan rododendrons laten planten, dat de bloeitijd zo lang mogelijk is en bepaalde kleurenschema's elkaar afwisselen.

De afdeling Montferland van het IVN houdt rondleidingen door de Plantage, waarbij wordt gewezen op biologische bijzonderheden. Onder vele boomsoorten komen de wintereik voor en de thuja, een echte parkboom uit de coniferenfamilie, die erg hoog kan worden. Verder groeien er bosanemoon, gevlekte aronskelk, bosklaverzuring, lelietje-van-dalen en dalkruid. Bijzondere paddestoelen zijn de fraaie paarse violetsatijnzwam, de zwavelzwam en de eikhaas, een bloemkoolachtige paddestoel. Aan een van de lariksen zit een kanjer van een heksenbezem. Ook de taxus baccata is er te vinden. Er zijn hier eens twee paarden van een ruitergezelschap doodgegaan nadat ze aan bladeren van deze giftige struik hadden geknabbeld.

Ander gebruik

Delen van de Plantage hebben ooit dienstgedaan als varkensweide en als "tichelpanden" voor winning van klei voor baksteen. In het bos net achter de Nieuwe Gaarde is een klein hondenkerkhof, waar enkele trouwe viervoeters van het kasteel begraven liggen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben in de Plantage enige tijd twee Duitse militairen begraven gelegen. Hun namen waren Jürgensen en Schütte. Ze zijn gesneuveld of mogelijk als deserteurs neergeschoten. Hun lichamen zijn later weer opgegraven en op het Duitse militaire kerkhof in Ysselsteyn in de Peel opnieuw ter aarde besteld.

Zwerfstenen in de Plantage

Aan het eind van de Hofselaan ligt een grote donkergrijze kwartsiet. Deze zwerfsteen is tijdens de voorlaatste ijstijd vanuit Noord-Europa in een akker aan de zuidrand van het Zeddamse bos beland. Daar werd hij gevonden en naar de Plantage gebracht. Elders in de Plantage, op een driesprong van paden, ligt een grote granietsteen met wat kleinere eromheen. Ernaast staat een zitbank. Deze granietsteen komt uit een bouwland aan de Vossenweg bij Stokkum, vertelde de heer Jan van Heek (jonge Jan).

De Plantage voor jonge stelletjes

D.J. van der Ven omschreef de Plantage in 1917 in zijn boekje De Geldersche Achterhoek als volgt:

Daar in de Plantage met den Eltenschen toren in het verre laanperspectief en langs de lindelaantjes moet het in den lieven tijd van mei wel een ideaal oord voor verliefde paartjes zijn. Een wandeloord dat in zijn geboomte en aanleg nog al de hoofsche charme draagt van tijden, toen er alleen jonkers en freules door Cupido's schalkschheid zich lieten lokken in het paradijs der soete min.

Inderdaad geniet het kasteelbos al eeuwen waardering van jonge stelletjes. Vandaar de grote ankerletters op de muur van de binnenplaats van Huis Bergh (HGZDBMMVB) in de volksmond wel worden uitgelegd als:

Hier Gaan Zich De Berghse Meisjes Met Vrijen Bederven.

De letters zijn echter voor meer uitleg vatbaar. Sommigen menen dat er staat:

Het gaat zo dikwijls bij meningsverschillen met verdraagzaamheid beter.

Volgens anderen staat er:

Hier gaan ze de boterham met meer vet bestrijken.

De werkelijke betekenis is:

Herman Graaf Zu Dem Bergh Maria, Markiezin Van Bergen

Menig 's-Heerenbergenaar heeft hier uit de verkeringstijd wel herinneringen liggen, bijvoorbeeld aan het Hutje van Nazareth, de schuur tussen het geboomte die diende als opslagplaats van het kasteel. Hier ergens moet het liedje 't Plekske van volkszanger Bernard Engelbarts zijn ontstaan.

Een rijksmonument

De Plantage is sinds 1 december 2003 een rijksmonument en vormt een van de vijf onderdelen van het rijksmonumentencomplex Hof van Bergh. De andere onderdelen van dit complex zijn Huis Bergh, de wapenleeuwen voor de hoofdpoort, de Herculeszuilen en de Kaatsbaan.

Kaart

De Plantage is ook duidelijk te zien op een luchtfoto uit de Tweede Wereldoorlog.

Bezig met het laden van de kaart...

Bronnen