Bijdragen aan Berghapedia? Klik hier om je aan te melden !

Te Wiel

Uit Berghapedia
Ga naar: navigatie, zoeken

Het Azewijnse geslacht Te Wiel heeft drie architecten voortgebracht: Arnoldus te Wiel senior, zijn zoon Arnoldus te Wiel junior en zijn kleinzoon Bernardus Johannes te Wiel.

Arnold te Wiel senior werd in 1790 in Megchelen geboren als zoon van Jan Hendrik te Wiel en Anna Beugel. In 1817 trouwde hij met Maria van Uum, die in 1791 in Azewijn werd geboren als dochter van Theodorus van Uum en Theodora Cornelissen. Het jonge paar vestigde zich in Azewijn. Arnold begon als timmerman, maar werkte zich op tot architect, een die binnen en buiten Bergh bekend werd. Hij deed onder meer het timmer- en onderhoudswerk van Huis Bergh en van het Gasthuis van 's-Heerenberg. Bovendien was hij gemeentearchitect van de gemeente Bergh. Arnold senior stierf op 7 september 1871 op de hoge leeftijd van 81 jaar.

Arnold te Wiel junior werd geboren op 2 maart 1824. Geleidelijk aan trad hij in het voetspoor van zijn vader. Toen hij in 1843 moest loten voor militaire dienst (en werd uitgeloot) was zijn beroep nog timmermansleerling, maar hij was timmerman toen hij in 1855 trouwde met Johanna Lucassen. Zijn bruid werd in 1820 in Warm geboren als dochter van Arend Lucassen en Gerarda Raaijman. Toen Arnold senior ouder werd, had Arnold junior hetzelfde niveau bereikt als zijn vader. Ook hij werd gemeentearchitect van de gemeente Bergh. Arnold junior overleed op 1 december 1898.

Bernard te Wiel leerde hetzelfde vak als zijn vader en grootvader. Hij werd geboren op 7 maart 1863 en stierf als vrijgezel op 14 januari 1951. Daarmee kwam er een einde aan drie generaties architecten Te Wiel.

Een van de bekendste bouwwerken van de Te Wiels is de pastorie in Azewijn uit 1867. Op 10 september 2006 heeft dit gebouw de eerste Monumentenprijs van de gemeente Montferland gekregen. De pastorie werd destijds gebouwd, omdat Azewijn in 1867 een zelfstandige parochie was geworden.

Daarnaast zijn er in Bergh en de Achterhoek nog 51 gebouwen bekend die door een Te Wiel zijn gebouwd. Van Arnold senior en junior zijn dit onder andere, gerangschikt naar bouwjaar:

  • 1853: De r.k. kerk in Ter Gun, de voorloper van de huidige kerk van Gaanderen.
  • 1855: De r.k. pastorie van 's-Heerenberg; thans een deel van het gemeentehuis op de hoek van Hofstraat en 's-Gravenwal.
  • 1855: De r.k. kerk in Megchelen, de voorganger van de huidige Sint-Martinuskerk uit 1938.
  • 1864: Verbouw van de etage van de grote schuur van Huis Bergh tot vergaderzaal.
  • 1866: De r.k. kerk in Vragender.
  • 1871: De synagoge in 's-Heerenberg
  • 1888: De r.k. pastorie in Zeddam.
  • 1895: De Marechausseekazerne in 's-Heerenberg.

Bernard te Wiel heeft met name woonhuizen gebouwd. Daartoe behoren onder andere die van de boerderijen Het Hof en De Kapel in Azewijn.

Onderwerp

Pagina