Adela van Hamaland - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2022-06-06T05:43:39Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2022-06-04T09:26:44Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: /* Tentoonstelling */ ON

2019-12-31T12:56:56Z

‎Tentoonstelling: ON

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2019-09-07T14:24:59Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: /* De moord op Wichman van Vreden */ interne link

2019-09-07T14:24:43Z

‎De moord op Wichman van Vreden: interne link

Verre neef: Tentoonstelling

2019-08-24T13:48:24Z

Tentoonstelling

Verre neef: /* Haar gezin */ Berghse munten

2019-02-21T15:16:43Z

‎Haar gezin: Berghse munten

Verre neef: /* Strijd om de erfenis */ Uplade

2018-10-20T08:30:08Z

‎Strijd om de erfenis: Uplade

Verre neef: /* De moord op Wichman van Vreden */ aanpassing

2018-10-20T08:27:25Z

‎De moord op Wichman van Vreden: aanpassing

Verre neef: /* Strijd om de erfenis */ typo

2018-10-20T08:22:20Z

‎Strijd om de erfenis: typo

← Oudere versie		Versie van 6 jun 2022 om 05:43
Regel 61:		Regel 61:
	*[http://www.nederlandsemunten.nl/Virtuele_munten_verzameling/Bisdom_Graafschappen_Heerlijkheden_Hertogdommen/Neder_Lothringen/Hamaland/Verzameling_Zilveren_penning_Hamaland_Gravin_Adela_(973-1018).htm De munt van Adela van Hamaland]		*[http://www.nederlandsemunten.nl/Virtuele_munten_verzameling/Bisdom_Graafschappen_Heerlijkheden_Hertogdommen/Neder_Lothringen/Hamaland/Verzameling_Zilveren_penning_Hamaland_Gravin_Adela_(973-1018).htm De munt van Adela van Hamaland]

−	[[Categorie:Graven van Hamaland\|H]] [[Categorie:Graven van graven\|H]]	+	[[Categorie:Graven van Hamaland\|Hamaland]] [[Categorie:Graven van graven\|Hamaland]]

← Oudere versie		Versie van 4 jun 2022 om 09:26
Regel 61:		Regel 61:
	*[http://www.nederlandsemunten.nl/Virtuele_munten_verzameling/Bisdom_Graafschappen_Heerlijkheden_Hertogdommen/Neder_Lothringen/Hamaland/Verzameling_Zilveren_penning_Hamaland_Gravin_Adela_(973-1018).htm De munt van Adela van Hamaland]		*[http://www.nederlandsemunten.nl/Virtuele_munten_verzameling/Bisdom_Graafschappen_Heerlijkheden_Hertogdommen/Neder_Lothringen/Hamaland/Verzameling_Zilveren_penning_Hamaland_Gravin_Adela_(973-1018).htm De munt van Adela van Hamaland]

−	[[Categorie:Graven van Hamaland]] [[Categorie:Graven van graven]]	+	[[Categorie:Graven van Hamaland\|H]] [[Categorie:Graven van graven\|H]]

@@ Regel 49: / Regel 49: @@
 Adela stierf omstreeks [[1025]] in Keulen en werd in of bij de Dom aldaar [[Graven van graven|begraven]]. Naar verluidt is haar gebeente ooit tijdens een noodweer opgegraven en in de [[Rijn]] gegooid. Zij zou, hoewel dood en begraven, de oorzaak van de storm zijn geweest. Volgens anderen is haar graf door een overstroming weggespoeld.
-== Tentoonstelling ==
+== Zie ook ==
-In het [[Stadsmuseum Bergh]] in [['s-Heerenberg]] loopt van 1 4 juli t/m 24 november [[2019]] de thema-tentoonstelling ''In de voetsporen van Adela en Balderik''.
+*Het [[Stadsmuseum Bergh]] in [['s-Heerenberg]], waar van 14 juli [[2019]] tot het voorjaar van [[2020]] de thema-tentoonstelling te zien is met de titel ''In de voetsporen van Adela en Balderik''.
 ==Bronnen ==

← Oudere versie		Versie van 7 sep 2019 om 14:24
Regel 60:		Regel 60:
	*[http://www.nederlandsemunten.nl/Virtuele_munten_verzameling/Bisdom_Graafschappen_Heerlijkheden_Hertogdommen/Neder_Lothringen/Hamaland/Verzameling_Zilveren_penning_Hamaland_Gravin_Adela_(973-1018).htm De munt van Adela van Hamaland]		*[http://www.nederlandsemunten.nl/Virtuele_munten_verzameling/Bisdom_Graafschappen_Heerlijkheden_Hertogdommen/Neder_Lothringen/Hamaland/Verzameling_Zilveren_penning_Hamaland_Gravin_Adela_(973-1018).htm De munt van Adela van Hamaland]

−	[[Categorie:Graven van Hamaland]]	+	[[Categorie:Graven van Hamaland]] [[Categorie:Graven van graven]]

@@ Regel 47: / Regel 47: @@
 Adela kon de belegeraars door een list misleiden niet tot de aanval over te gaan. Ze liet ook de vrouwen met helmen en potten op het hoofd op de schansen verschijnen, zodat het aantal verdedigers van Uplade veel groter leek dan het geval was. Toen keizer Hendrik zelf met zijn leger in aantocht was, gaf Adela zich toch maar over. Ze kon nog wel een vrijgeleide voor haar en haar gevolg bedingen, maar voor de burcht Uplade kon zij niets meer doen. Die werd door de belegeraars met de grond gelijk gemaakt.
-Adela stierf omstreeks [[1025]] in Keulen en werd in of bij de Dom aldaar begraven. Naar verluidt is haar gebeente ooit tijdens een noodweer opgegraven en in de [[Rijn]] gegooid. Zij zou, hoewel dood en begraven, de oorzaak van de storm zijn geweest. Volgens anderen is haar graf door een overstroming weggespoeld.
+Adela stierf omstreeks [[1025]] in Keulen en werd in of bij de Dom aldaar [[Graven van graven|begraven]]. Naar verluidt is haar gebeente ooit tijdens een noodweer opgegraven en in de [[Rijn]] gegooid. Zij zou, hoewel dood en begraven, de oorzaak van de storm zijn geweest. Volgens anderen is haar graf door een overstroming weggespoeld.
 == Tentoonstelling ==

← Oudere versie		Versie van 24 aug 2019 om 13:48
Regel 48:		Regel 48:

	Adela stierf omstreeks [[1025]] in Keulen en werd in of bij de Dom aldaar begraven. Naar verluidt is haar gebeente ooit tijdens een noodweer opgegraven en in de [[Rijn]] gegooid. Zij zou, hoewel dood en begraven, de oorzaak van de storm zijn geweest. Volgens anderen is haar graf door een overstroming weggespoeld.		Adela stierf omstreeks [[1025]] in Keulen en werd in of bij de Dom aldaar begraven. Naar verluidt is haar gebeente ooit tijdens een noodweer opgegraven en in de [[Rijn]] gegooid. Zij zou, hoewel dood en begraven, de oorzaak van de storm zijn geweest. Volgens anderen is haar graf door een overstroming weggespoeld.
		+
		+	== Tentoonstelling ==
		+	In het [[Stadsmuseum Bergh]] in [['s-Heerenberg]] loopt van 1 4 juli t/m 24 november [[2019]] de thema-tentoonstelling ''In de voetsporen van Adela en Balderik''.

	==Bronnen ==		==Bronnen ==

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 == Haar gezin ==
-[[Bestand:Munt Adela van Hamaland.jpg|right|400px|thumb|'''Een zilveren denarius van gravin Adela geslagen rond het jaar [[1000]]. Op de voorzijde (links) staat de zegende hand van God met daarnaast de Griekse hoofdletter alfa (A) en de kleine letter omega (ω). Er zijn ook exemplaren met een punt boven de A en de ω. Het omschrift is ''<small>OTTO REX</small>'' (koning Otto, waarschijnlijk keizer Otto III). Op de keerzijde staat een Karolingisch kruis met stippen in de hoeken, zoals dat ook op andere munten uit die tijd voorkwam. Het omschrift is ''<small>+ATACOMETISSA</small>'' (gravin Adela).<br>De munt is ook afgebeeld op de boterwikkel van de zuivelfabriek Hameland op [[Wichman IV van Hamaland|deze pagina]].]]
+[[Bestand:Munt Adela van Hamaland.jpg|right|400px|thumb|'''Een zilveren denarius van gravin Adela geslagen rond het jaar [[1000]]. Op de voorzijde (links) staat de zegende hand van God met daarnaast de Griekse hoofdletter alfa (A) en de kleine letter omega (ω). Er zijn ook exemplaren met een punt boven de A en de ω. Het omschrift is ''<small>OTTO REX</small>'' (koning Otto, waarschijnlijk keizer Otto III). Op de keerzijde staat een Karolingisch kruis met stippen in de hoeken, zoals dat ook op andere munten uit die tijd voorkwam. Het omschrift is ''<small>+ATACOMETISSA</small>'' (gravin Adela).<br>De munt is ook afgebeeld op de boterwikkel van de zuivelfabriek Hameland op [[Wichman IV van Hamaland|deze pagina]].<br>Vanaf de [[:Categorie:Jaartallen 1300-1399|14e eeuw]] hebben de [[Graven Van den Bergh|heren en graven van Bergh]] een grote verscheidenheid aan [[Berghse munten|munten]] geslagen.]]
 '''Adela van Hamaland''' werd rond [[950]] geboren als dochter van graaf [[Wichman IV van Hamaland]] en Liutgard van Vlaanderen.
@@ Regel 15: / Regel 15: @@
 Omstreeks [[995]] hertrouwde Adela met [[Balderik van Duffelgouw]]. Uit haar tweede huwelijk werden geen kinderen geboren.
 == Kronieken ==

@@ Regel 31: / Regel 31: @@
 Adela voelde zich zwaar benadeeld, want zij kreeg – bij haar huwelijk omstreeks 970 met Immed IV – maar een derde deel van het familiebezit. Bovendien brachten haar goederen minder op dan die van het stift. Al tijdens het leven van hun vader Wichman ontstond er strijd tussen de zusters Adela en Liutgard over de erfenis. Op zeker moment heeft Adela de goederen die aan het stift Elten waren toegewezen, in beslag laten nemen. Het is niet bekend of dit voor of na Liutgards overlijden rond [[995]] is gebeurd, maar op bevel van keizer Otto II (die aantrad in [[973]]) moest zij die goederen weer ontruimen. Wel kon zij met de keizer een zodanige herverdeling van de goederen overeenkomen dat haar inkomsten ongeveer gelijk waren aan die van het stift.
-Adela's echtgenoot Immed was al een aantal jaren dood toen Liutgard rond 995 stierf. Kort daarna is Adela hertrouwd met Balderik van Duffelgouw, die voorheen een vazal van Liutgard was. Samen met ene Godizo had hij in dienst van Liutgard ooit Adela's burcht [[Uplade]] afgebrand. Mogelijk dacht Adela dat zij door haar huwelijk met Balderik een deel van de Eltense goederen in bezit kon nemen. Eenmaal getrouwd bezette Balderik inderdaad de [[Eltenberg]], maar de Duitse keizer – inmiddels Otto III, aangetreden in [[983]] – kwam meteen tussenbeide. Adela en Balderik gaven echter niet op, want na de dood van Otto III in [[1002]] bezetten zij de Eltenberg opnieuw. Het mocht niet baten, want ook de nieuwe keizer Hendrik II dwong hen tot de aftocht. Hierna hebben Adela en Balderik Elten met rust gelaten.
+Adela's echtgenoot Immed was al een aantal jaren dood toen Liutgard rond 995 stierf. Kort daarna is Adela hertrouwd met Balderik van Duffelgouw, die voorheen een vazal van Liutgard was. Samen met ene Godizo had hij in dienst van Liutgard ooit een burcht van Adela afgebrand. Sommige historici nemen aan dat dit [[Uplade]] was, anderen situeren deze burcht in de buurt van [[Kleef]].
 == De moord op Wichman van Vreden ==

@@ Regel 36: / Regel 36: @@
 Adela's tweede echtgenoot Balderik had een diepgaand conflict met Wichman III van Vreden. Dit was geen [[Hamaland]]se [[Wichman van Hamaland|Wichman]], maar een Saksische graaf die heerste over een gebied rond Vreden (nu net over de [[grens]] bij [[Winterswijk]]). Bovendien was hij als prefect van het Neder-Rijngebied belast met de kustverdediging tegen de Noormannen, een taak waarmee hij ook zeggenschap had over de graven in zijn ambtsgebied – waaronder Balderik.
-Balderik en Wichman waren allebei familie van de vorige prefect Godfried, die in [[1012]] was overleden. Godfried was een oom van Balderik en de schoonvader van Wichman. Aangezien Godfrieds zoon ongeschikt was voor het ambt van prefect, dachten Balderik en Wichman in aanmerking te komen. Toen Wichman werd benoemd, begon er een strijd met Balderik, die steeds meer escaleerde. In [[1015]] werd Balderik door Wichman gevangengenomen, maar hij kwam weer vrij toen Adela losgeld betaalde.
+Balderik en Wichman waren allebei familie van de vorige prefect Godfried, die in [[1012]] was overleden. Godfried was een oom van Balderik en de schoonvader van Wichman. Aangezien Godfrieds zoon ongeschikt was voor het ambt van prefect, dachten Balderik en Wichman in aanmerking te komen. Balderik dacht goede kans te maken omdat hij al in [[1006]] als plaatsvervanger van Godfried een inval van de Vikingen bij Tiel had teruggeslagen. Wichman werd echter benoemd, waarna er een strijd met Balderik begon die steeds meer escaleerde. In [[1015]] werd Balderik door Wichman gevangengenomen, maar hij kwam weer vrij toen Adela losgeld betaalde.
 In [[1016]] gaf keizer Hendrik II de kemphanen het bevel zich te verzoenen. Hierop nodigde Balderik Wichman uit naar de burcht Uplade om vrede te sluiten. Wichman nam de uitnodiging aan, maar liep in de val: Adela en Balderik wilden hem vermoorden. Een poging van Adela hem te vergiftigen mislukte, maar toen hij op 6 oktober 1016 van Uplade op weg was naar huis, werd hij door handlangers van Adela en Balderik overvallen en doodgeslagen.
-Na de moord werd Uplade in opdracht van de Duitse keizer belegerd door troepen van bisschop Adelbold II van Utrecht en hertog Bernard II van Saksen (en waarschijnlijk nog enkele legers, maar de bronnen zijn hierover niet eenduidig). Balderik was toen al naar Keulen gevlucht.
+Na de moord werd Uplade in opdracht van de Duitse keizer belegerd door troepen van bisschop Adelbold II van Utrecht en hertog Bernard II van Saksen (en waarschijnlijk nog enkele legers, maar de bronnen zijn hierover niet eenduidig). Balderik was toen al naar het Rijnland gevlucht.
 Adela kon de belegeraars door een list misleiden niet tot de aanval over te gaan. Ze liet ook de vrouwen met helmen en potten op het hoofd op de schansen verschijnen, zodat het aantal verdedigers van Uplade veel groter leek dan het geval was. Toen keizer Hendrik zelf met zijn leger in aantocht was, gaf Adela zich toch maar over. Ze kon nog wel een vrijgeleide voor haar en haar gevolg bedingen, maar voor de burcht Uplade kon zij niets meer doen. Die werd door de belegeraars met de grond gelijk gemaakt.

@@ Regel 27: / Regel 27: @@
 Adela heeft een langdurig conflict gehad met haar [[Liutgard I van Hamaland|zuster Liutgard]] over de erfenis van haar vader.
-In [[965]] of [[996]] overleed Adela's enige [[Wichman V van Hamaland|broer Wichman]] op ongeveer achtjarige leeftijd. Haar vader, die al weduwnaar was, had toen geen mannelijke opvolger meer, en besloot zijn burcht op de [[Eltenberg]] om te laten bouwen tot een vrouwenabdij, het [[stift Elten]]. Hij schonk een derde van zijn goederen aan het stift en benoemde zijn jongste dochter Liutgard tot de eerste abdis. Zij gaf haar erfdeel, eveneens een derde, aan het stift, dat zo in het bezit kwam van twee derde van de goederen van Wichman IV. De Duitse keizer Otto I bevestigde de stichting van en de schenkingen aan het stift in een oorkonde van 29 juni [[968]].
+In [[965]] of [[966]] overleed Adela's enige [[Wichman V van Hamaland|broer Wichman]] op ongeveer achtjarige leeftijd. Haar vader, die al weduwnaar was, had toen geen mannelijke opvolger meer, en besloot zijn burcht op de [[Eltenberg]] om te laten bouwen tot een vrouwenabdij, het [[stift Elten]]. Hij schonk een derde van zijn goederen aan het stift en benoemde zijn jongste dochter Liutgard tot de eerste abdis. Zij gaf haar erfdeel, eveneens een derde, aan het stift, dat zo in het bezit kwam van twee derde van de goederen van Wichman IV. De Duitse keizer Otto I bevestigde de stichting van en de schenkingen aan het stift in een oorkonde van 29 juni [[968]].
 Adela voelde zich zwaar benadeeld, want zij kreeg – bij haar huwelijk omstreeks 970 met Immed IV – maar een derde deel van het familiebezit. Bovendien brachten haar goederen minder op dan die van het stift. Al tijdens het leven van hun vader Wichman ontstond er strijd tussen de zusters Adela en Liutgard over de erfenis. Op zeker moment heeft Adela de goederen die aan het stift Elten waren toegewezen, in beslag laten nemen. Het is niet bekend of dit voor of na Liutgards overlijden rond [[995]] is gebeurd, maar op bevel van keizer Otto II (die aantrad in [[973]]) moest zij die goederen weer ontruimen. Wel kon zij met de keizer een zodanige herverdeling van de goederen overeenkomen dat haar inkomsten ongeveer gelijk waren aan die van het stift.