Etten - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: Buren

2025-02-27T12:08:49Z

Buren

Verre neef: /* Bronnen */ ON 119

2025-01-06T06:04:34Z

‎Bronnen: ON 119

Verre neef: /* Ettens Berghse geschiedenis */ interne link

2020-10-13T06:03:51Z

‎Ettens Berghse geschiedenis: interne link

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2019-10-19T11:38:57Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: /* De kerk van Etten */ Afbeelding toegevoegd

2019-10-19T11:38:38Z

‎De kerk van Etten: Afbeelding toegevoegd

Verre neef: aanvulling geschiedenis

2019-02-03T14:35:50Z

aanvulling geschiedenis

Verre neef: /* Ettens Berghse geschiedenis */ gebied

2019-01-22T15:42:29Z

‎Ettens Berghse geschiedenis: gebied

Verre neef: aanvulling en redactie

2018-03-30T11:35:01Z

aanvulling en redactie

Verre neef: /* 1000 Jaar Etten */ interne link

2017-11-24T10:07:05Z

‎1000 Jaar Etten: interne link

Verre neef: /* 1000 Jaar Etten */ cat

2016-11-13T09:21:45Z

‎1000 Jaar Etten: cat

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 == Ettens Berghse geschiedenis ==
 [[Bestand:Bannerij s heerenbergh.jpg|right|thumb|500px|'''De Bannerij van 's-Heerenberg ofwel het [[Land van den Bergh]] op een uitsnede uit een kaart uit [[1741]] van het kwartier van [[Zutphen]] ofwel het graafschap Zutphen. Aan de oostgrens ligt de heerlijkheid Etten.]]
-'''Etten''' is een kerkdorp aan de [[Oude IJssel]] en een van de [[naobers]] van de voormalige [[gemeente Bergh]].
+'''Etten''' is een kerkdorp aan de [[Oude IJssel]] en een van de [[Buren]] van de voormalige [[gemeente Bergh]].
 Ooit was Etten een heerlijkheid. Hiertoe behoorden Etten, [[IJsselhunten]], [[Rafelder]], [[Ziek]] en [[Warm]]. De heerlijkheid is al vroeg in [[Berghse bezittingen|Berghs bezit]] gekomen. Wanneer dit precies gebeurd is, blijft ongewis, maar bekend is dat een voorganger van [[Adam III van den Bergh|heer Adam III]] Etten in het begin van de [[:Categorie:Jaartallen 1300-1399|14e eeuw]] heeft gekocht van ene heer Stephanus van Hese. Of de koper Adams [[Frederik II van den Bergh|vader Frederik II]] is geweest of zijn [[Adam II van den Bergh|grootvader Adam II]], wordt uit de archiefstukken niet duidelijk.
@@ Regel 39: / Regel 39: @@
 *[[Archief Huis Bergh]] inventarisnummers 1617, 3520 en 3980, regesten 45, 88 en 93
-[[Categorie:Naobers]] [[Categorie:Berghse bezittingen]] [[Categorie:Jan de Beijer]]
+[[Categorie:Buren]] [[Categorie:Berghse bezittingen]] [[Categorie:Jan de Beijer]]

@@ Regel 34: / Regel 34: @@
 == Bronnen ==
 *[[Het archief van het Huis Bergh (boek)]], blz. 112–113
 *[http://nl.wikipedia.org/wiki/Etten_(Gelderland) Etten] op Wikipedia
 *[http://www.oudekerketten.nl/geschiedenis/ Oude kerk Etten]

@@ Regel 5: / Regel 5: @@
 Ooit was Etten een heerlijkheid. Hiertoe behoorden Etten, [[IJsselhunten]], [[Rafelder]], [[Ziek]] en [[Warm]]. De heerlijkheid is al vroeg in [[Berghse bezittingen|Berghs bezit]] gekomen. Wanneer dit precies gebeurd is, blijft ongewis, maar bekend is dat een voorganger van [[Adam III van den Bergh|heer Adam III]] Etten in het begin van de [[:Categorie:Jaartallen 1300-1399|14e eeuw]] heeft gekocht van ene heer Stephanus van Hese. Of de koper Adams [[Frederik II van den Bergh|vader Frederik II]] is geweest of zijn [[Adam II van den Bergh|grootvader Adam II]], wordt uit de archiefstukken niet duidelijk.
-De oudste bekende leenbrief stamt uit [[1341]],toen de aartsbisschop van Keulen, Walram van Gulik ([[1332]]–[[1349]]), heer Adam III beleende met de [[Rechtspraak|hoge en lage jurisdictie]] in Etten en [[Gendringen]], het [[collatierecht]] en de [[tiendrecht|tienden]] van de kerk van Gendringen, [[Gruitrecht|de gruit]] en [[Muntrecht|de munt]] aldaar, enige vazallen van de kerk van Keulen wonende tussen [[Kleef]] en Xanten, en de tienden in [[Hanselaer]]. Juridisch vormden de heerlijkheden Etten en Gendringen sindsdien één geheel. De leenbrief stelt dat wijlen heer Adams vader Frederik II ook met deze rechten beleend is geweest. Leenbrieven uit latere eeuwen die de belening bevestigen, verwijzen steeds naar heer Frederik II, maar volgens bovengenoemde verkoop kan diens vader Adam II al heer van Etten zijn geweest. De heerlijkheid Etten kan dus een oudere [[Berghse bezittingen| Berghse bezitting]] zijn dan de heerlijkheid Gendringen.
+De oudste bekende [[Leenrecht|leenbrief]] stamt uit [[1341]],toen de aartsbisschop van Keulen, Walram van Gulik ([[1332]]–[[1349]]), heer Adam III beleende met de [[Rechtspraak|hoge en lage jurisdictie]] in Etten en [[Gendringen]], het [[collatierecht]] en de [[tiendrecht|tienden]] van de kerk van Gendringen, [[Gruitrecht|de gruit]] en [[Muntrecht|de munt]] aldaar, enige vazallen van de kerk van Keulen wonende tussen [[Kleef]] en Xanten, en de tienden in [[Hanselaer]]. Juridisch vormden de heerlijkheden Etten en Gendringen sindsdien één geheel. De leenbrief stelt dat wijlen heer Adams vader Frederik II ook met deze rechten beleend is geweest. Leenbrieven uit latere eeuwen die de belening bevestigen, verwijzen steeds naar heer Frederik II, maar volgens bovengenoemde verkoop kan diens vader Adam II al heer van Etten zijn geweest. De heerlijkheid Etten kan dus een oudere [[Berghse bezittingen| Berghse bezitting]] zijn dan de heerlijkheid Gendringen.
 Als lenen van de bisschop van Keulen konden Etten en Gendringen alleen in de mannelijke lijn vererven, zodat ze bij de dood van [[Herman van den Bergh|graaf Herman]] in [[1611]] niet overgingen op zijn enige kind [[Maria Elisabeth Clara van den Bergh|Maria Elisabeth Clara]], maar op zijn [[Frederik van den Bergh (1559-1618)|broer Frederik]]. Diens [[Albert van den Bergh|zoon Albert]] was echter getrouwd met gravin Maria Elisabeth Clara, zodat Etten en Gendringen na graaf Frederiks dood in [[1618]] weer toevielen aan de hoofdtak van de regerende [[Graven van den Bergh|graven van Bergh]].

← Oudere versie		Versie van 19 okt 2019 om 11:38
Regel 38:		Regel 38:
	*[[Archief Huis Bergh]] inventarisnummers 1617, 3520 en 3980, regesten 45, 88 en 93		*[[Archief Huis Bergh]] inventarisnummers 1617, 3520 en 3980, regesten 45, 88 en 93

−	[[Categorie:Naobers]] [[Categorie:Berghse bezittingen]]	+	[[Categorie:Naobers]] [[Categorie:Berghse bezittingen]] [[Categorie:Jan de Beijer]]

@@ Regel 14: / Regel 14: @@
 == De kerk van Etten ==
 De parochie Etten omvatte oorspronkelijk ook [[Terborg]], maar dat werd in [[1382]] afgescheiden en tot een zelfstandige parochie verheven. Tot de parochie Etten behoorden nog wel de [[Buurtschap|buurtschappen]] [[Rafelder]], [[Warm]] en [[Ziek]]. De parochie Etten is in [[2010]] opgegaan in de [[Maria en Laurentius Parochie]], die op zijn beurt in [[2017]] is opgegaan in de [[Maria Laetitia Parochie]].
-In het begin van de [[:Categorie:Jaartallen 1500-1599|16e eeuw]] raakte ook de kerk in Etten betrokken bij het conflict tussen de graven van Bergh en de heren van Wisch om [[Berghs Wisch]]. De inzet was het hierboven al genoemde collatierecht.
+In het begin van de [[:Categorie:Jaartallen 1500-1599|16e eeuw]] raakte ook de Maartenskerk in Etten betrokken bij het conflict tussen de graven van Bergh en de heren van Wisch om [[Berghs Wisch]]. De inzet was het hierboven al genoemde [[collatierecht]].
 De reformatie betekende ook voor het katholieke Etten dat het zijn kerkgebouw moest afstaan. Toen in [[1672]] de [[Franse oorlog|Franse troepen]] van Lodewijk XIV naar Gelderland trokken, kregen de katholieken weer meer vrijheid.
 In [[1841]] ging bij een grote dorpsbrand nagenoeg de gehele bebouwing rondom de oude kerk in vlammen op en liep het kerkdak zware schade op.
 In [[2010]] werd Ettens 1000-jarig bestaan gevierd. In de oude Ettense kerk is een steen gemetseld met de Romeinse cijfers MX, het jaartal [[1010]]. Etten is zeker ouder, maar de Ettense Molenstichting maakte dankbaar gebruik van het jaartal in de steen voor de festiviteiten in 2010.

@@ Regel 3: / Regel 3: @@
 '''Etten''' is een kerkdorp aan de [[Oude IJssel]] en een van de [[naobers]] van de voormalige [[gemeente Bergh]].
-Ooit was Etten een heerlijkheid, die al vroeg in [[Berghse bezittingen|Berghs bezit]] is gekomen. Wanneer dit precies gebeurd is, blijft ongewis, maar bekend is dat een voorganger van [[Adam III van den Bergh|heer Adam III]] Etten in het begin van de [[:Categorie:Jaartallen 1300-1399|14e eeuw]] heeft gekocht van ene heer Stephanus van Hese. Of de koper Adams [[Frederik II van den Bergh|vader Frederik II]] is geweest of zijn [[Adam II van den Bergh|grootvader Adam II]], wordt uit de archiefstukken niet duidelijk.
+Ooit was Etten een heerlijkheid. Hiertoe behoorden Etten, [[IJsselhunten]], [[Rafelder]], [[Ziek]] en [[Warm]]. De heerlijkheid
 Van oudsher vormde de heerlijkheid Etten één geheel met de aangrenzende heerlijkheid [[Gendringen]]. De oudst bewaarde leenbrief stamt uit [[1341]], toen heer Adam III met de heerlijkheden beleend werd. Aangenomen mag worden dat hij al vanaf zijn aantreden als heer van Bergh in [[1331]] ook heer van Etten en Gendringen was, zoals ook zijn vader voor hem dat was.
@@ Regel 11: / Regel 12: @@
 Toen in [[1712]] met de dood van [[Oswald III van den Bergh|graaf Oswald III]] het [[Graven van den Bergh#Huis Van der Leck|Huis Van der Leck]] uitstierf, wilde de bisschop van Keulen de lenen als vervallen verklaren. De familie van de nieuwe graaf [[Frans Willem van Hohenzollern-Bergh]] verzette zich tegen de bisschop, zodat graaf Frans Willem volgens een besluit van 14 december [[1714]] alsnog met Etten en Gendringen beleend werd. Het was echter niet de bisschop van Keulen die dit besluit nam, maar het [[Gelderland|Gelderse]] Leenhof. In het vervolg waren Etten en Gendringen Gelderse lenen.
 De Berghse bezittingen onder Etten en Gendringen zijn in de loop van de [[19e eeuw]] verkocht. Als laatste bleven over het tiendrecht, dat in [[1909]] werd afgeschaft bij de inwerkingtreding van de tiendwet van [[1907]], en het collatierecht (het recht geestelijken te benoemen), dat verdween bij de grondwetsherziening van [[1922]].
 == De kerk van Etten ==

@@ Regel 12: / Regel 12: @@
 De parochie Etten omvatte oorspronkelijk ook [[Terborg]]. In [[1382]] werd Terborg afgescheiden en tot een zelfstandige parochie verheven. De “Heerlijkheid Etten”, was rond [[1500]] het middelpunt van een machtstrijd tussen de [[Graven|Heren van Bergh]] en [[Wisch]]. Inzet was het patronaatsrecht over de kerk in Etten. Berucht was roofridder Joachim van Wisch, die woonde op het eerste kasteel Wisch op De Heuven in Etten. Zijn agressie kwam deels voort uit onenigheid met de [[Graven Van den Bergh]], die een [[Berghs Wisch|deel van Wisch]] in hun bezit hadden.
-In [[1531]] werd het leger van Joachim verslagen door de Hertog van Gelre en veldheer Maarten van Rossum. Bij die strijd moet ook het kasteel op De Heuven zijn verwoest. De reformatie betekende ook voor het katholieke Etten dat ze de kerk moesten afstaan.
+In [[1531]] werd het leger van Joachim verslagen door de hertog van [[Gelderland|Gelre]] en veldheer Maarten van Rossum. Bij die strijd moet ook het kasteel op De Heuven zijn verwoest. De reformatie betekende ook voor het katholieke Etten dat ze de kerk moesten afstaan.
 Toen in [[1672]] de [[Franse oorlog|Franse troepen]] van Lodewijk XIV naar [[Gelderland]] trokken, kregen de katholieken weer meer vrijheid.

← Oudere versie		Versie van 13 nov 2016 om 09:21
Regel 20:		Regel 20:
	De [[Tweede Wereldoorlog]] eindigde voor de Ettenaren op 31 maart [[1945]]. Etten werd bevrijd door het Canadese ''South Saskatchewan Regiment'', waarvan er vijf sneuvelden tijdens de bevrijdingsacties.		De [[Tweede Wereldoorlog]] eindigde voor de Ettenaren op 31 maart [[1945]]. Etten werd bevrijd door het Canadese ''South Saskatchewan Regiment'', waarvan er vijf sneuvelden tijdens de bevrijdingsacties.

−	[[Categorie:Naobers]]	+	[[Categorie:Naobers]] [[Categorie:Berghse bezittingen]]