Grafelijke molen 's-Heerenberg - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2021-03-25T07:57:25Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: 's Grooten, redactie

2021-03-06T09:05:50Z

's Grooten, redactie

Verre neef: De Haen

2020-06-24T04:27:42Z

De Haen

Verre neef: Stendermolen

2020-01-05T12:31:11Z

Stendermolen

Verre neef: Link Pronk

2019-10-20T09:19:53Z

Link Pronk

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2019-10-17T14:02:26Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: tekening Zeeman

2018-06-03T15:33:42Z

tekening Zeeman

Verre neef: Plattegrond

2018-05-09T15:07:54Z

Plattegrond

Verre neef: /* Bronnen */ databasenummers

2018-04-15T13:01:51Z

‎Bronnen: databasenummers

Verre neef: aanvulling

2018-04-10T15:27:44Z

aanvulling

← Oudere versie		Versie van 25 mrt 2021 om 07:57
Regel 23:		Regel 23:
	*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Standerdmolen Standerdmolen] op Wikipedia		*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Standerdmolen Standerdmolen] op Wikipedia

−	[[Categorie:Grafelijke molens]] [[Categorie: Molens 's-Heerenberg]] [[Categorie:Abraham de Haen]]	+	[[Categorie:Grafelijke molens\|Heerenberg]] [[Categorie: Molens 's-Heerenberg]] [[Categorie:Abraham de Haen]]

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 De '''grafelijke molen''' in [['s-Heerenberg]] was een van de vier [[Grafelijke molens|dwang- of banmolens]], die [[Willem II van den Bergh]] tegen [[1450]] heeft laten bouwen. Anders dan de andere drie dwangmolens (bij [[Didam]], [[Gendringen]] en [[Zeddam]]), was de 's-Heerenbergse molen geen stenen [[Torenmolen|torenmolen]], maar een houten standerdmolen. Hij stond buiten de [[Molenpoort]], ongeveer waar nu het [[Oude kerkhof 's-Heerenberg|oude katholieke kerkhof]] en het [[Openbaar vervoer|busstation]] zijn. De [[Straten|straat]] [[Stendermolen]] aan de rand van dit terrein herinnert aan deze molen.
 Op de plek waar de molen werd gebouwd, had al een houten standerdmolen gestaan, maar die was in [[1442]] afgebrand. Dat zijn opvolger weer een standerdmolen was, blijkt onder meer uit een aantal rekeningen uit de periode [[1469]]–[[1506]] die in het [[Archief Huis Bergh|archief]] van [[Huis Bergh]] worden bewaard. Hierin is sprake van een ''spill'', ''staindert'', ''stander'' en ''ass'' – de dikke stam waarop de molenkast rust.
-Ook de molen die [[Deventer, Jacob van|Jacob van Deventer]] schetsmatig op zijn kaart uit [[1560]] heeft aangegeven, is duidelijk een standerdmolen en geen torenmolen. Dat was tien jaar voor de molen op 22 juli [[1570]] door de bliksem werd getroffen en ''geheel gedestrueert ende ontstucken van den donder ende blyxem geslagen'' werd. Een dergelijke verwoestende [[brand]] ligt meer voor de hand bij een houten standerdmolen dan bij een stenen torenmolen. Als aanwijzing dat de molen een torenmolen was, wordt wel gewezen op de akte van 5 oktober [[1451]] waarin heer Willem II uit elk van zijn molens ''te Berge, Sedam, Diedam en Gendringen'' een rente van een ''malder rogge'' en een ''malder malt'' schonk aan [[het Gasthuis]] in de [[Kellenstraat]]. Het feit dat de vier molens hier in een adem genoemd worden, is geen bewijs dat ze alle vier van hetzelfde type waren.
+Op 22 juli [[1570]] is de molen door de bliksem getroffen en ''geheel gedestrueert ende ontstucken van den donder ende blyxem geslagen''. Een dergelijke verwoestende [[brand]] ligt meer voor de hand bij een houten standerdmolen dan bij een stenen torenmolen. Als aanwijzing dat de molen een torenmolen was, wordt wel gewezen op de akte van 5 oktober [[1451]] waarin heer Willem II uit elk van zijn molens ''te Berge, Sedam, Diedam en Gendringen'' een rente van een ''malder rogge'' en een ''malder malt'' schonk aan [[het Gasthuis]] in de [[Kellenstraat]]. Het feit dat de vier molens hier in een adem genoemd worden, is geen bewijs dat ze alle vier van hetzelfde type waren. Na de brand werd nog datzelfde jaar de nieuwe standerdmolen gebouwd. Het was een open standerdmolen: het balkenwerk van de voet was niet afgedekt en stond bloot aan weer en wind. De nog steeds bestaande [[Akkermolen]] in het Brabantse Zundert, die ook [[Berghse bezittingen|Berghs bezit]] is geweest, is ook een open standerdmolen. [[Willemsens molen Etten|Willemsens molen]] in [[Etten]], eveneens een grafelijke molen, was een gesloten standerdmolen.
-Na de brand werd nog datzelfde jaar de nieuwe standerdmolen gebouwd die op de tekeningen hieronder van na 1560 is afgebeeld. Het was een open standerdmolen: het balkenwerk van de voet was niet afgedekt en stond bloot aan weer en wind. De nog steeds bestaande [[Akkermolen]] in het Brabantse Zundert, die ook [[Berghse bezittingen|Berghs bezit]] is geweest, is ook een open standerdmolen. [[Willemsens molen Etten|Willemsens molen]] in [[Etten]], eveneens een grafelijke molen, was een gesloten standerdmolen.
+De nieuwe standerdmolen is in [[1826]] bij herstelwerkzaamheden ingestort. [[Anton Alois van Hohenzollern-Sigmaringen]], [[Graven van den Bergh|graaf van Bergh]], heeft toen opdracht gegeven een [[Molen achter het Jodenkerkhof| beltmolen]] te bouwen. Die kwam te staan aan de [[Zeddamseweg 's-Heerenberg|Zeddamseweg]] achter de [[Joodse begraafplaats]], waar de molen meer wind kon vangen.
-De nieuwe standerdmolen is in [[1826]] bij herstelwerkzaamheden ingestort. [[Anton Alois van Hohenzollern-Sigmaringen]], [[Graven van den Bergh|graaf van Bergh]], heeft toen opdracht gegeven een [[Molen achter het Jodenkerkhof| beltmolen]] te bouwen. Die kwam te staan aan de [[Zeddamseweg 's-Heerenberg|Zeddamseweg]] achter de [[Joodse begraafplaats]], waar de molen meer wind kon vangen.
+De beschikbare kaarten en tekeningen tonen een standerdmolen. Klik op onderstaande afbeeldingen voor een vergroting.
-{|
+<gallery>
-|- valign=top
+Bestand:Kaart 's-Heerenberg 1560.jpg|<center>[[Deventer, Jacob van|Jacob van Deventer]]<br>[[1560]]</center>
-|[[Bestand: Kaart 's-Heerenberg 1560.jpg|thumb|right|380px|'''<center>De kaart van Jacob van Deventer uit 1560 met buiten de Molenpoort de grafelijke molen van 's-Heerenberg</center>]]
+Bestand:Molen sHb 1727.jpg|<center>[[Bücker, Theodorus|Theodorus Bücker]]<br>[[1727]]</center>
-|[[Bestand: Molen sHb 1727.jpg|thumb|left|630px|'''<center>Detail van een kaart uit [[Bücker, Theodorus|Theodorus Bückers]] atlas ''Caarte van de graafschap Berghe'' uit [[1727]] met de open standerdmolen uit 1570. Rechts de Molenpoort. Het noorden is hier de onderkant van de kaart.</center>]]
+Bestand:Voor_flyer_stad_'s-Heerenberg.jpg|<center>Anonymus op basis van [[Kleefsche en Zuid-Hollandsche Arkadia|een tekening]]<br> van Abraham Zeeman</center>
-|- valign=top
+Bestand:BI-1897-387-B-51(V) Stadsgezicht.jpg|<center>[[Haen, Abraham de|Abraham de Haen]]<br>[[1731]]</center>
-|[[Bestand:Voor_flyer_stad_'s-Heerenberg.jpg|thumb|380px|'''<center>Gezicht op 's-Heerenberg vanuit het oosten met rechts de molen.'''<br> Deze tekening is waarschijnlijk gemaakt op basis van [[Kleefsche en Zuid-Hollandsche Arkadia|een tekening]] van Abraham Zeeman.</center>]]
+</gallery>
 == Bronnen ==
 *''Het Huis Bergh'' door [[Schilfgaarde, Mr. Anthonie Paul van|mr. A.P. van Schilfgaarde]], uitgeverij Leiter-Nypels, Maastricht (1950), blz. 39

@@ Regel 15: / Regel 15: @@
 |- valign=top
 |[[Bestand:Voor_flyer_stad_'s-Heerenberg.jpg|thumb|380px|'''<center>Gezicht op 's-Heerenberg vanuit het oosten met rechts de molen.'''<br> Deze tekening is waarschijnlijk gemaakt op basis van [[Kleefsche en Zuid-Hollandsche Arkadia|een tekening]] van Abraham Zeeman.</center>]]
-| [[Bestand: 's-Heerenberg met molen noord.png|left|thumb|630px|'''<center>Gezicht op 's-Heerenberg vanuit het noorden met links de molen.'''<br>Tekening van [[Pronk, Cornelis|Cornelis Pronk]] gedateerd 25 juli [[1730]].<br>Boven de tekening staat een van de [[Chronogram#De_chronogrammen_van_graaf_Oswald_III|chronogrammen]] van [[Oswald III van den Bergh|graaf Oswald III]].<br>Klik op de tekeningen voor een vergroting.</center>]]
+| [[Bestand:BI-1897-387-B-51(V) Stadsgezicht.jpg|left|thumb|800px|'''<center>Gezicht op 's-Heerenberg vanuit het noorden met links de molen.'''<br>Tekening van [[Haen, Abraham de|Abraham de Haen]] gedateerd 25 juli [[1731]]. Boven de tekening staat een van de [[Chronogram#De_chronogrammen_van_graaf_Oswald_III|chronogrammen]] van [[Oswald III van den Bergh|graaf Oswald III]].<br>Klik op de tekeningen voor een vergroting.</center>]]
 |}
 == Bronnen ==
@@ Regel 24: / Regel 24: @@
 *[http://nl.wikipedia.org/wiki/Standerdmolen Standerdmolen] op Wikipedia
-[[Categorie:Grafelijke molens]] [[Categorie: Molens 's-Heerenberg]] [[Categorie:Cornelis Pronk]]
+[[Categorie:Grafelijke molens]] [[Categorie: Molens 's-Heerenberg]] [[Categorie:Abraham de Haen]]

← Oudere versie		Versie van 5 jan 2020 om 12:31
Regel 1:		Regel 1:
−	De '''grafelijke molen''' in [['s-Heerenberg]] was een van de vier [[Grafelijke molens\|dwang- of banmolens]], die [[Willem II van den Bergh]] tegen [[1450]] heeft laten bouwen. Anders dan de andere drie dwangmolens (bij [[Didam]], [[Gendringen]] en [[Zeddam]]), was de 's-Heerenbergse molen geen stenen [[Torenmolen\|torenmolen]], maar een houten standerdmolen. Hij stond buiten de [[Molenpoort]], ongeveer waar nu de [[~~Algemene Begraafplaats~~ 's-Heerenberg\|~~algemene begraafplaats~~]] ~~ligt~~.	+	De '''grafelijke molen''' in [['s-Heerenberg]] was een van de vier [[Grafelijke molens\|dwang- of banmolens]], die [[Willem II van den Bergh]] tegen [[1450]] heeft laten bouwen. Anders dan de andere drie dwangmolens (bij [[Didam]], [[Gendringen]] en [[Zeddam]]), was de 's-Heerenbergse molen geen stenen [[Torenmolen\|torenmolen]], maar een houten standerdmolen. Hij stond buiten de [[Molenpoort]], ongeveer waar nu het [[Oude kerkhof 's-Heerenberg\|oude katholieke kerkhof]] en het [[Openbaar vervoer\|busstation]] zijn. De [[Straten\|straat]] [[Stendermolen]] aan de rand van dit terrein herinnert aan deze molen.

	Op de plek waar de molen werd gebouwd, had al een houten standerdmolen gestaan, maar die was in [[1442]] afgebrand. Dat zijn opvolger weer een standerdmolen was, blijkt onder meer uit een aantal rekeningen uit de periode [[1469]]–[[1506]] die in het [[Archief Huis Bergh\|archief]] van [[Huis Bergh]] worden bewaard. Hierin is sprake van een ''spill'', ''staindert'', ''stander'' en ''ass'' – de dikke stam waarop de molenkast rust.		Op de plek waar de molen werd gebouwd, had al een houten standerdmolen gestaan, maar die was in [[1442]] afgebrand. Dat zijn opvolger weer een standerdmolen was, blijkt onder meer uit een aantal rekeningen uit de periode [[1469]]–[[1506]] die in het [[Archief Huis Bergh\|archief]] van [[Huis Bergh]] worden bewaard. Hierin is sprake van een ''spill'', ''staindert'', ''stander'' en ''ass'' – de dikke stam waarop de molenkast rust.

@@ Regel 15: / Regel 15: @@
 |- valign=top
 |[[Bestand:Voor_flyer_stad_'s-Heerenberg.jpg|thumb|380px|'''<center>Gezicht op 's-Heerenberg vanuit het oosten met rechts de molen.'''<br> Deze tekening is waarschijnlijk gemaakt op basis van [[Kleefsche en Zuid-Hollandsche Arkadia|een tekening]] van Abraham Zeeman.</center>]]
-| [[Bestand: 's-Heerenberg met molen noord.png|left|thumb|630px|'''<center>Gezicht op 's-Heerenberg vanuit het noorden met links de molen.'''<br>Tekening van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Cornelis_Pronk Cornelis Pronk] ([[1691]]–[[1759]]) gedateerd 25 juli [[1730]].<br>Boven de tekening staat een van de [[Chronogram#De_chronogrammen_van_graaf_Oswald_III|chronogrammen]] van [[Oswald III van den Bergh|graaf Oswald III]].<br>Klik op de tekeningen voor een vergroting.</center>]]
+| [[Bestand: 's-Heerenberg met molen noord.png|left|thumb|630px|'''<center>Gezicht op 's-Heerenberg vanuit het noorden met links de molen.'''<br>Tekening van [[Pronk, Cornelis|Cornelis Pronk]] gedateerd 25 juli [[1730]].<br>Boven de tekening staat een van de [[Chronogram#De_chronogrammen_van_graaf_Oswald_III|chronogrammen]] van [[Oswald III van den Bergh|graaf Oswald III]].<br>Klik op de tekeningen voor een vergroting.</center>]]
 |}
 == Bronnen ==

← Oudere versie		Versie van 17 okt 2019 om 14:02
Regel 24:		Regel 24:
	*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Standerdmolen Standerdmolen] op Wikipedia		*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Standerdmolen Standerdmolen] op Wikipedia

−	[[Categorie:Grafelijke molens]] [[Categorie: Molens 's-Heerenberg]] [[Categorie:~~Brand~~]]	+	[[Categorie:Grafelijke molens]] [[Categorie: Molens 's-Heerenberg]] [[Categorie:Cornelis Pronk]]

@@ Regel 19: / Regel 19: @@
 == Bronnen ==
 *''Het Huis Bergh'' door [[Schilfgaarde, Mr. Anthonie Paul van|mr. A.P. van Schilfgaarde]], uitgeverij Leiter-Nypels, Maastricht (1950), blz. 39
-*[http://www.molendatabase.org/ Molendatabase], zoekterm 's-Heerenberg
+*[http://www.molendatabase.org/ Molendatabase], databasenummers 3991, 3992 en 14604
 *[[Archief Huis Bergh]], inventarisnummers 1965, 2034, 2046, 2068, 2887; regesten 9 en 658
 *Een artikel van H. Stam in [[Graafschapbode|De Graafschapbode]] van 19 januari [[1959]]