Holzate, Elza van - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: Veronica van Limburg Stirum

2019-06-27T12:36:32Z

Veronica van Limburg Stirum

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2019-04-12T12:26:28Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: Elisabeth I/II

2019-04-05T10:04:53Z

Elisabeth I/II

Verre neef: aanvulling uit Kist

2019-03-28T12:41:55Z

aanvulling uit Kist

Verre neef: Nieuwe pagina aangemaakt met ''''Elza van Holzate''' was de veertiende abdis van het Stift Elten. Zij was de opvolgster van abdis Ermgard van den Bergh, die in 1365 overleed, maar he...'

2019-03-15T13:23:39Z

Nieuwe pagina aangemaakt met ''''Elza van Holzate''' was de veertiende abdis van het Stift Elten. Zij was de opvolgster van abdis Ermgard van den Bergh, die in 1365 overleed, maar he...'

Nieuwe pagina

'''Elza van Holzate''' was de veertiende abdis van het [[Stift Elten]]. Zij was de opvolgster van abdis [[Ermgard van den Bergh]], die in [[1365]] overleed, maar het is niet bekend wanneer zij is aangetreden. Zowel haar voor- als haar achternaam komen in meerdere vormen voor. Varianten van haar voornaam zijn onder meer Elsa, Elze en Lysbet, en van haar achternaam Van Holzaten, Van Holtzate, Van Holtsaten en ook Von Holstein. In Latijnse teksten is "van" vervangen door "''de''".

Volgens de literatuur beleefde het Stift onder haar bestuur zijn bloeitijd, maar nadere gegevens hierover zijn nog niet voorhanden. Over haar daden als abdis is maar weinig gevonden. In [[1381]] stichtte zij het Lieve Vrouwenaltaar in de kerk te [[Elten]]. Onduidelijk is nog of dit in de Sint Martinuskerk in Neder-Elten was of in de [[Sint-Vituskerk|Sint Vituskerk]] in [[Hoog-Elten]].

Op 21 september [[1400]] stelde zij een oorkonde op die vastlegde dat het kapittel van het Stift de helft van het [[gruitrecht]] te [[Elten]] verkocht aan [[Frederik III van den Bergh]]. Gruit was tot in de [[:Categorie:Jaartallen 1400-1499|vijftiende eeuw]] een ingrediënt van bier, waarna dit werd vervangen door hop. Het recht gruit te produceren (en daarmee bier te brouwen) was een van de [[heerlijke rechten]] die een leenheer (of leenvrouw, in dit geval de abdis) kon toekennen.

Abdis Elza overleed op ''XIII Kal Nov.'' (19 oktober [[1402]]), waarna op 12 december [[Kerpen, Lucia van|Lucia van Kerpen]] als haar opvolgster werd gekozen.

Zij is de eerste abdis wier inschrijving in het [[Necrologium van Elten]] het overlijdensjaar vermeldt.

::''A.D. Mo CCCo IIo O[[biit] vener[abilis] Elza D[omi]na de Holzate Abb[atiss]a h[uius] Eccl[esie] et dedit pro testamento ut infra habetur.
::In 1402 overleed de eerbiedwaardge Elza, vrouwe van Holzate, abdis van deze kerk, en zij gaf het onderstaande testament.

Het testament is een lange tekst, waarvan de eerste alinea in het Latijn is geschreven en de rest in het Nederlands van die tijd en die streek. De eerste twee alinea's (waarvan de eerste dus in het Latijn is) luiden:

::''Anno dom. milles quadringent. secundo ipso die undecim milium virg. obijt uenerab. Elza domina de holzaten Abba huius ecce que pdicte ecce XXXVII anis honorifice preerata c eandem laudabl'r rexerat pie recordacionis. Et condidit p. testameto p. se et p. illis omibz. p. quibus in extremo aptauerat p'ut supra in hoc libro et in hijs scriptis infra sub hac forma continetur.<br>
::Item soe steet hier becreven erue en renthe die vrouwe Elza van holzaten vur's gegeue en gemaket heeft erflic en ewelic der gemeynre presencie deser kircken voer oer en voer oeren uader en moeder sustere en brodere en alle oerre vrende ziele daer se des uoet begeert heeft ffeste en memorien iaerlix en tytlix uan te doen gelijck hier na bescreuen steet.

== Bronnen ==
*Op [http://books.google.com Google Books]:
**''Het necrologium en het tynsboek van het adelijk jufferen-stift te Hoog-Elten, medegedeeld uit het onuitgegeven oorspronkelijk handschrift, benevens ene geschiedenis der Abdij'', N.C. Kist; Leiden (1853), blz. 56, 97, 108–110
**''Historie ofte beschryving van 't Utrechtse bisdom'', door H. V. R. [alleen initialen vermeld], deel III, Leiden (1719), blz. 348
*[[Archief Huis Bergh]], inventarisnummer 4899 en regest 244
*R.W. Tadama in ''Verslag over het oud grafelijk-Berghse archief te 's-Heerenberg'', uitgeverij I.A. Nijhoff, [[Arnhem]] ([[1846]]), blz. 16
*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Gruit Gruit] op Wikipedia

[[Categorie:Stift Elten]]

@@ Regel 18: / Regel 18: @@
 ::In het jaar des Heren 1402 overleed de eerbiedwaardge Elza, vrouwe van Holzate, abdis van deze kerk, en zij gaf het onderstaande testament.
-Haar testament is als een los document bij het Necrologium gevoegd. Het is een lange tekst, waarvan de eerste alinea in het Latijn is geschreven en de rest in het Nederlands van die tijd en die streek. De eerste twee alinea's (waarvan de eerste dus in het Latijn is) luiden:
+Haar testament is een van de drie testamenten die als een los document bij het Necrologium gevoegd. De andere twee zijn van haar opvolgster Lucia van Kerpen en van kosteres [[Limburg Stirum, Veronica van|Veronica van Limburg Stirum]]. Dat van abdis Elza is een lange tekst, waarvan de eerste alinea in het Latijn is geschreven en de rest in het Nederlands van die tijd en die streek. De eerste twee alinea's (waarvan de eerste dus in het Latijn is) luiden:
 ::''Anno dom[ini] milles[imo] quadringent[esimo] secundo ipso die undecim[orum] milium virg[inum] obijt uenerab[ili] Elza domina de holzaten Abba huius ecce que pdicte ecce XXXVII anis honorifice preerata c eandem laudabl'r rexerat pie recordacionis. Et condidit p[ro] testamento p[er] se et p. illis omibz. p. quibus in extremo aptauerat p'ut supra in hoc libro et in hijs scriptis infra sub hac forma continetur.<br>

← Oudere versie		Versie van 12 apr 2019 om 12:26
Regel 45:		Regel 45:
	**[http://en.wikipedia.org/wiki/Ave_maris_stella Ave maris stella]		**[http://en.wikipedia.org/wiki/Ave_maris_stella Ave maris stella]

−	[[Categorie:Stift Elten]]	+	[[Categorie:Abdissen Stift Elten]] [[Categorie:Necrologium van Elten]]

@@ Regel 2: / Regel 2: @@
 '''Elza van Holzate''' was de veertiende abdis van het [[Stift Elten]]. Zij was de opvolgster van [[Ermgard van den Bergh]], die in [[1365]] overleed, maar het is niet bekend wanneer zij is aangetreden.
-Haar achternaam komt in alle mogelijke vormen voor, voorafgegaan door "van" of "''de"'', al naar gelang de tekst in het Nederlands of Latijn is. Naast Holzate zijn aangetroffen de varianten Holzaten, Holtzate, Holtzaten, Holsate, Holsaten, Holtsate en Holtsaten. Over haar afkomst is niets bekend, maar op grond van de Latijnse naam van Holstein, namelijk Holsatia, is wel verwantschap met de hertogen van Holstein voorondersteld. Het is echter aannemelijker dat zij uit de regio rond [[Elten]] stamde.
+Haar voornaam komt ook voor als Elisabeth. In zo'n geval wordt zij wel aangeduid als abdis Elisabeth I ter onderscheid van abdis [[Daun, Elsa van|Elsa van Daun]], die dan abdis Elisabeth II is. Haar achternaam komt in alle mogelijke vormen voor, voorafgegaan door "van" of "''de"'', al naar gelang de tekst in het Nederlands of Latijn is. Naast Holzate zijn aangetroffen de varianten Holsate, Holsaten, Holtsate, Holtsaten, Holtzate, Holtzaten en Holzaten. Over haar afkomst is niets bekend, maar op grond van de Latijnse naam van Holstein, namelijk Holsatia, is wel verwantschap met de hertogen van Holstein voorondersteld. Het is echter aannemelijker dat zij uit de regio rond [[Elten]] stamde.
 Volgens de literatuur beleefde het Stift onder haar bestuur zijn bloeitijd, maar nadere gegevens hierover zijn nog niet voorhanden. Over haar daden als abdis is maar weinig gevonden. In [[1381]] stichtte zij het Lieve Vrouwenaltaar in de kerk te Elten. Onduidelijk is nog of dit in de Sint Martinuskerk in Neder-Elten was of in de [[Sint-Vituskerk|Sint Vituskerk]] in [[Hoog-Elten]].

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
-'''Elza van Holzate''' was de veertiende abdis van het [[Stift Elten]]. Zij was de opvolgster van abdis [[Ermgard van den Bergh]], die in [[1365]] overleed, maar het is niet bekend wanneer zij is aangetreden. Zowel haar voor- als haar achternaam komen in meerdere vormen voor. Varianten van haar voornaam zijn onder meer Elsa, Elze en Lysbet, en van haar achternaam Van Holzaten, Van Holtzate, Van Holtsaten en ook Von Holstein. In Latijnse teksten is "van" vervangen door "''de''".
+== Abdis van het Stift Elten ==
-Volgens de literatuur beleefde het Stift onder haar bestuur zijn bloeitijd, maar nadere gegevens hierover zijn nog niet voorhanden. Over haar daden als abdis is maar weinig gevonden. In [[1381]] stichtte zij het Lieve Vrouwenaltaar in de kerk te [[Elten]]. Onduidelijk is nog of dit in de Sint Martinuskerk in Neder-Elten was of in de [[Sint-Vituskerk|Sint Vituskerk]] in [[Hoog-Elten]].
+Haar achternaam komt in alle mogelijke vormen voor, voorafgegaan door "van" of "''de"'', al naar gelang de tekst in het Nederlands of Latijn is. Naast Holzate zijn aangetroffen de varianten Holzaten, Holtzate, Holtzaten, Holsate, Holsaten, Holtsate en Holtsaten. Over haar afkomst is niets bekend, maar op grond van de Latijnse naam van Holstein, namelijk Holsatia, is wel verwantschap met de hertogen van Holstein voorondersteld. Het is echter aannemelijker dat zij uit de regio rond [[Elten]] stamde.
-Op 21 september [[1400]] stelde zij een oorkonde op die vastlegde dat het kapittel van het Stift de helft van het [[gruitrecht]] te [[Elten]] verkocht aan [[Frederik III van den Bergh]]. Gruit was tot in de [[:Categorie:Jaartallen 1400-1499|vijftiende eeuw]] een ingrediënt van bier, waarna dit werd vervangen door hop. Het recht gruit te produceren (en daarmee bier te brouwen)  was een van de [[heerlijke rechten]] die een leenheer (of leenvrouw, in dit geval de abdis) kon toekennen.
+Volgens de literatuur beleefde het Stift onder haar bestuur zijn bloeitijd, maar nadere gegevens hierover zijn nog niet voorhanden. Over haar daden als abdis is maar weinig gevonden. In [[1381]] stichtte zij het Lieve Vrouwenaltaar in de kerk te Elten. Onduidelijk is nog of dit in de Sint Martinuskerk in Neder-Elten was of in de [[Sint-Vituskerk|Sint Vituskerk]] in [[Hoog-Elten]].
-Abdis Elza overleed op ''XIII Kal Nov.'' (19 oktober [[1402]]), waarna op 12 december [[Kerpen, Lucia van|Lucia van Kerpen]] als haar opvolgster werd gekozen.
+In abdis Elza's ambtsperiode is een nieuw exemplaar aangelegd van het [[Necrologium van Elten]]. Dit is het exemplaar waarvan N.C. Kist in [[1853]] een transcriptie heeft gepubliceerd (zie Bronnen), maar dat na diens dood in [[1859]] is verdwenen. Er zijn aanwijzingen dat de Russische regering het destijds gekocht heeft, maar daarover bestaat geen zekerheid. Het enige andere exemplaar dat, voor zover bekend, nog bestaat heeft [[Heek, Dr Jan Herman van|Jan van Heek]] in [[1925]] gekocht en bevindt zich nu in de [[Kunstverzameling Huis Bergh|kunstverzameling]] van [[Huis Bergh]].
-Zij is de eerste abdis wier inschrijving in het [[Necrologium van Elten]] het overlijdensjaar vermeldt.
+Op 21 september [[1400]] stelde abdis Elza een oorkonde op die vastlegde dat het kapittel van het Stift de helft van het [[gruitrecht]] te Elten verkocht aan [[Frederik III van den Bergh]]. Gruit was tot in de [[:Categorie:Jaartallen 1400-1499|vijftiende eeuw]] een ingrediënt van bier, waarna dit werd vervangen door hop. Het recht om gruit te produceren (en daarmee bier te brouwen) was een van de [[heerlijke rechten]] die een leenheer (of leenvrouw, in dit geval de abdis) kon toekennen.
-::''A.D. Mo CCCo IIo O[[biit] vener[abilis]  Elza D[omi]na de Holzate Abb[atiss]a h[uius] Eccl[esie] et dedit pro testamento ut infra habetur.
+Abdis Elza overleed op ''XIII Kal Nov.'' (19 oktober) [[1402]], waarna op 12 december [[Kerpen, Lucia van|Lucia van Kerpen]] als haar opvolgster werd gekozen.
-Het testament is een lange tekst, waarvan de eerste alinea in het Latijn is geschreven en de rest in het Nederlands van die tijd en die streek. De eerste twee alinea's (waarvan de eerste dus in het Latijn is) luiden:
+== Vermeldingen in het Necrologium van Elten ==
-::''Anno dom. milles quadringent. secundo ipso die undecim milium virg. obijt uenerab. Elza domina de holzaten Abba huius ecce que pdicte ecce XXXVII anis honorifice preerata c eandem laudabl'r rexerat pie recordacionis. Et condidit p. testameto p. se et p. illis omibz. p. quibus in extremo aptauerat p'ut supra in hoc libro et in hijs scriptis infra sub hac forma continetur.<br>
+::''A.D. M° CCC° II° O[[biit] vener[abilis]  Elza D[omi]na de Holzate Abb[atiss]a h[uius] Eccl[esie] et dedit pro testamento ut infra habetur.
 ::Item soe steet hier becreven erue en renthe die vrouwe Elza van holzaten vur's gegeue en gemaket heeft erflic en ewelic der gemeynre presencie deser kircken voer oer en voer oeren uader en moeder sustere en brodere en alle oerre vrende ziele daer se des uoet begeert heeft ffeste en memorien iaerlix en tytlix uan te doen gelijck hier na bescreuen steet.
 == Bronnen ==
 *Op [http://books.google.com Google Books]:
-**''Het necrologium en het tynsboek van het adelijk jufferen-stift te Hoog-Elten, medegedeeld uit het onuitgegeven oorspronkelijk handschrift, benevens ene geschiedenis der Abdij'', N.C. Kist; Leiden (1853), blz. 56, 97, 108–110
+**''Het necrologium en het tynsboek van het adelijk jufferen-stift te Hoog-Elten, medegedeeld uit het onuitgegeven oorspronkelijk handschrift, benevens ene geschiedenis der Abdij'', N.C. Kist; Leiden (1853), blz. 42, 56, 65, 77, 97, 108–110, 189
 **''Historie ofte beschryving van 't Utrechtse bisdom'', door H. V. R. [alleen initialen vermeld], deel III, Leiden (1719), blz. 348
 *[[Archief Huis Bergh]], inventarisnummer 4899 en regest 244
 *R.W. Tadama in ''Verslag over het oud grafelijk-Berghse archief te 's-Heerenberg'', uitgeverij I.A. Nijhoff, [[Arnhem]] ([[1846]]), blz. 16
-*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Gruit Gruit] op Wikipedia
+*Op Wikipedia:
 [[Categorie:Stift Elten]]