<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="nl">
		<id>https://www.berghapedia.nl/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=IJstijd</id>
		<title>IJstijd - Bewerkingsoverzicht</title>
		<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://www.berghapedia.nl/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=IJstijd"/>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;action=history"/>
		<updated>2026-04-20T13:36:50Z</updated>
		<subtitle>Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki</subtitle>
		<generator>MediaWiki 1.30.0</generator>

	<entry>
		<id>https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=59441&amp;oldid=prev</id>
		<title>Verre neef: verwijderd: dubbele links en links die geen Berghse onderwerpen zijn / cat</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=59441&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2016-03-29T10:12:10Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;verwijderd: dubbele links en links die geen Berghse onderwerpen zijn / cat&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr style=&quot;vertical-align: top;&quot; lang=&quot;nl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Oudere versie&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Versie van 29 mrt 2016 om 10:12&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot; &gt;Regel 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Regel 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het Saalien of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, [[stenen|kiezels]] en [[stenen|zwerfstenen]], zogenaamde &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[grondmorenes|&lt;/del&gt;morenes&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;, als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een groot [[stuwwal|stuwwalcomplex]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het Saalien of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, [[stenen|kiezels]] en [[stenen|zwerfstenen]], zogenaamde morenes, als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een groot [[stuwwal|stuwwalcomplex]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het Saalien begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;Waal&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het Saalien begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], Waal en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Toendraklimaat==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Toendraklimaat==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De laatste ijstijd, het Weichselien, ook wel bekend onder de oudere benaming Würm-ijstijd (van ongeveer 70.000 tot 10.000 jaar geleden), heeft het reliëf in deze streken niet veel veranderd. Wel daalde de temperatuur weer behoorlijk tot een jaargemiddelde van slechts enkele graden boven nul. Heel West-Europa kende een &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;toendraklimaat&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;zoals dat nu nog bestaat op Groenland en in het noorden van Canada en Siberië. Op de kale, heuvelachtige vlaktes rond het huidige &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;Montferland&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;groeiden slechts korstmossen en enkele taaie grassoorten. Er graasden &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[coelodontha |&lt;/del&gt;wolharige neushoorns&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;en &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[megaloceros| &lt;/del&gt;reuzenherten&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;en kuddes &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[mammoet|&lt;/del&gt;mammoeten&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;, &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[steppewisent|&lt;/del&gt;steppewisenten&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;en &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[rendier|&lt;/del&gt;rendieren&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;. Waarschijnlijk kende deze streek in die periode geen menselijke bewoners.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De laatste ijstijd, het Weichselien, ook wel bekend onder de oudere benaming Würm-ijstijd (van ongeveer 70.000 tot 10.000 jaar geleden), heeft het reliëf in deze streken niet veel veranderd. Wel daalde de temperatuur weer behoorlijk tot een jaargemiddelde van slechts enkele graden boven nul. Heel West-Europa kende een toendraklimaat zoals dat nu nog bestaat op Groenland en in het noorden van Canada en Siberië. Op de kale, heuvelachtige vlaktes rond het huidige Montferland groeiden slechts korstmossen en enkele taaie grassoorten. Er graasden wolharige neushoorns en reuzenherten en kuddes mammoeten, steppewisenten en rendieren. Waarschijnlijk kende deze streek in die periode geen menselijke bewoners.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Holoceen==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Holoceen==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Met het einde van de laatste ijstijd, dus vanaf ongeveer 10.000 jaar geleden, begon de geologische periode van het &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;Holoceen&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;, een periode die nog steeds aan de gang is. In relatief korte tijd steeg de gemiddelde temperatuur en de begroeiing nam&amp;#160; weer toe. De heuvels van het &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;Montferland&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;raakten bedekt met zeer uitgestrekte &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[loofboom|&lt;/del&gt;loofbossen&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;, echte oerbossen nog, waar roofdieren als &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[wolf|&lt;/del&gt;wolven&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;, &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[beer|&lt;/del&gt;beren&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;en &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[lynx|&lt;/del&gt;lynxen&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;leefden. Waterbeheersing bestond er uiteraard nog niet. De &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;Rijn&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;zette, via de rivier de&amp;#160; [[Wildt]], inmiddels ook bekend als [[Wetering]], de lagere delen van de streek herhaaldelijk blank. Zo ontstonden er in de lager gelegen gebieden venen en drassige broek- en goorlanden. Zie ook [[Goor, 't]] te [['s-Heerenberg]] .&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Met het einde van de laatste ijstijd, dus vanaf ongeveer 10.000 jaar geleden, begon de geologische periode van het Holoceen, een periode die nog steeds aan de gang is. In relatief korte tijd steeg de gemiddelde temperatuur en de begroeiing nam&amp;#160; weer toe. De heuvels van het Montferland raakten bedekt met zeer uitgestrekte loofbossen, echte oerbossen nog, waar roofdieren als wolven, beren en lynxen leefden. Waterbeheersing bestond er uiteraard nog niet. De Rijn zette, via de rivier de&amp;#160; [[Wildt]], inmiddels ook bekend als [[Wetering]], de lagere delen van de streek herhaaldelijk blank. Zo ontstonden er in de lager gelegen gebieden venen en drassige broek- en goorlanden.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Zie ook [[Goor, 't&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;|'t Goor&lt;/ins&gt;]] te [['s-Heerenberg]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[Categorie:Geschiedenis]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Verre neef</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=17262&amp;oldid=prev</id>
		<title>W.stein op 29 apr 2008 om 21:49</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=17262&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2008-04-29T21:49:24Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr style=&quot;vertical-align: top;&quot; lang=&quot;nl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Oudere versie&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Versie van 29 apr 2008 om 21:49&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot; &gt;Regel 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Regel 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het Saalien of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[grondmorenes|morenes]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een groot [[stuwwal|stuwwalcomplex]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het Saalien of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[stenen|&lt;/ins&gt;kiezels&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;en &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[stenen|&lt;/ins&gt;zwerfstenen&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, zogenaamde [[grondmorenes|morenes]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een groot [[stuwwal|stuwwalcomplex]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het Saalien begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het Saalien begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>W.stein</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11594&amp;oldid=prev</id>
		<title>Edwin Zweers op 28 okt 2007 om 18:20</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11594&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2007-10-28T18:20:49Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr style=&quot;vertical-align: top;&quot; lang=&quot;nl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Oudere versie&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Versie van 28 okt 2007 om 18:20&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot; &gt;Regel 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Regel 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het Saalien of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[morenes&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;|grondmorenes&lt;/del&gt;]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een groot [[stuwwal|stuwwalcomplex]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het Saalien of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;grondmorenes|&lt;/ins&gt;morenes]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een groot [[stuwwal|stuwwalcomplex]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het Saalien begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het Saalien begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Edwin Zweers</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11593&amp;oldid=prev</id>
		<title>Edwin Zweers op 28 okt 2007 om 18:20</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11593&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2007-10-28T18:20:24Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr style=&quot;vertical-align: top;&quot; lang=&quot;nl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Oudere versie&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Versie van 28 okt 2007 om 18:20&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot; &gt;Regel 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Regel 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het Saalien of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;morenen&lt;/del&gt;|&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;grondmorenen&lt;/del&gt;]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een groot [[stuwwal|stuwwalcomplex]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het Saalien of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;morenes&lt;/ins&gt;|&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;grondmorenes&lt;/ins&gt;]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een groot [[stuwwal|stuwwalcomplex]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het Saalien begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het Saalien begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Edwin Zweers</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11591&amp;oldid=prev</id>
		<title>Edwin Zweers op 28 okt 2007 om 18:14</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11591&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2007-10-28T18:14:25Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr style=&quot;vertical-align: top;&quot; lang=&quot;nl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Oudere versie&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Versie van 28 okt 2007 om 18:14&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot; &gt;Regel 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Regel 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het Saalien of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[morenen|grondmorenen]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;grote &lt;/del&gt;[[stuwwalcomplex&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;|stuwwal&lt;/del&gt;]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het Saalien of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[morenen|grondmorenen]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;groot &lt;/ins&gt;[[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;stuwwal|&lt;/ins&gt;stuwwalcomplex]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het Saalien begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het Saalien begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Edwin Zweers</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11590&amp;oldid=prev</id>
		<title>Edwin Zweers op 28 okt 2007 om 18:13</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11590&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2007-10-28T18:13:24Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr style=&quot;vertical-align: top;&quot; lang=&quot;nl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Oudere versie&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Versie van 28 okt 2007 om 18:13&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot; &gt;Regel 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Regel 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het Saalien of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[morenen|grondmorenen]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een grote [[stuwwal]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het Saalien of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[morenen|grondmorenen]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een grote [[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;stuwwalcomplex|&lt;/ins&gt;stuwwal]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het Saalien begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het Saalien begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Edwin Zweers</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11440&amp;oldid=prev</id>
		<title>W.stein op 25 okt 2007 om 20:58</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11440&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2007-10-25T20:58:12Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr style=&quot;vertical-align: top;&quot; lang=&quot;nl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Oudere versie&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Versie van 25 okt 2007 om 20:58&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot; &gt;Regel 2:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Regel 2:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==IJstijden en glacialen==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==IJstijden en glacialen==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Vaak wordt het begrip &amp;quot;ijstijd&amp;quot; verward met de term glaciaal. Een glaciaal is een periode waarin het klimaat op aarde aanzienlijk kouder was dan tegenwoordig en waarin grote delen van de continenten, in ieder geval die op het noordelijk halfrond, met landijs en gletsjers waren bedekt. Tijdens een ijstijd wisselen warmere (interglaciale) en koudere (glaciale) perioden elkaar af. De laatste 10.000 jaar bevinden we ons in het tijdperk van het [[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;holoceen&lt;/del&gt;]], dat als een interglaciaal gezien kan worden. Met de periode van 'de ijstijden' worden meestal de glacialen in het [[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;pleistoceen&lt;/del&gt;]], dat wil zeggen in de laatste 2,6 miljoen jaar, bedoeld.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Vaak wordt het begrip &amp;quot;ijstijd&amp;quot; verward met de term glaciaal. Een glaciaal is een periode waarin het klimaat op aarde aanzienlijk kouder was dan tegenwoordig en waarin grote delen van de continenten, in ieder geval die op het noordelijk halfrond, met landijs en gletsjers waren bedekt. Tijdens een ijstijd wisselen warmere (interglaciale) en koudere (glaciale) perioden elkaar af. De laatste 10.000 jaar bevinden we ons in het tijdperk van het [[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Holoceen&lt;/ins&gt;]], dat als een interglaciaal gezien kan worden. Met de periode van 'de ijstijden' worden meestal de glacialen in het [[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Pleistoceen&lt;/ins&gt;]], dat wil zeggen in de laatste 2,6 miljoen jaar, bedoeld.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l13&quot; &gt;Regel 13:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Regel 13:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Holoceen==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Holoceen==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Met het einde van de laatste ijstijd, dus vanaf ongeveer 10.000 jaar geleden, begon de geologische periode van het [[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;holoceen&lt;/del&gt;]], een periode die nog steeds aan de gang is. In relatief korte tijd steeg de gemiddelde temperatuur en de begroeiing nam&amp;#160; weer toe. De heuvels van het [[Montferland]] raakten bedekt met zeer uitgestrekte [[loofboom|loofbossen]], echte oerbossen nog, waar roofdieren als [[wolf|wolven]], [[beer|beren]] en [[lynx|lynxen]] leefden. Waterbeheersing bestond er uiteraard nog niet. De [[Rijn]] zette, via de rivier de&amp;#160; [[Wildt]], inmiddels ook bekend als [[Wetering]], de lagere delen van de streek herhaaldelijk blank. Zo ontstonden er in de lager gelegen gebieden venen en drassige broek- en goorlanden. Zie ook [[Goor, 't]] te [['s-Heerenberg]] .&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Met het einde van de laatste ijstijd, dus vanaf ongeveer 10.000 jaar geleden, begon de geologische periode van het [[&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Holoceen&lt;/ins&gt;]], een periode die nog steeds aan de gang is. In relatief korte tijd steeg de gemiddelde temperatuur en de begroeiing nam&amp;#160; weer toe. De heuvels van het [[Montferland]] raakten bedekt met zeer uitgestrekte [[loofboom|loofbossen]], echte oerbossen nog, waar roofdieren als [[wolf|wolven]], [[beer|beren]] en [[lynx|lynxen]] leefden. Waterbeheersing bestond er uiteraard nog niet. De [[Rijn]] zette, via de rivier de&amp;#160; [[Wildt]], inmiddels ook bekend als [[Wetering]], de lagere delen van de streek herhaaldelijk blank. Zo ontstonden er in de lager gelegen gebieden venen en drassige broek- en goorlanden. Zie ook [[Goor, 't]] te [['s-Heerenberg]] .&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>W.stein</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11439&amp;oldid=prev</id>
		<title>W.stein op 25 okt 2007 om 20:56</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11439&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2007-10-25T20:56:10Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr style=&quot;vertical-align: top;&quot; lang=&quot;nl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Oudere versie&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Versie van 25 okt 2007 om 20:56&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot; &gt;Regel 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Regel 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Saaliën &lt;/del&gt;of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[morenen|grondmorenen]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een grote [[stuwwal]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, het &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Saalien &lt;/ins&gt;of Saale-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd is ook wel onder de oudere benaming Riss-ijstijd bekend. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[morenen|grondmorenen]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een grote [[stuwwal]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Saaliën &lt;/del&gt;begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van het &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Saalien &lt;/ins&gt;begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Toendraklimaat==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Toendraklimaat==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De laatste ijstijd, het &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Weichseliën&lt;/del&gt;, ook wel bekend onder de oudere benaming Würm-ijstijd (van ongeveer 70.000 tot 10.000 jaar geleden), heeft het reliëf in deze streken niet veel veranderd. Wel daalde de temperatuur weer behoorlijk tot een jaargemiddelde van slechts enkele graden boven nul. Heel West-Europa kende een [[toendraklimaat]] zoals dat nu nog bestaat op Groenland en in het noorden van Canada en Siberië. Op de kale, heuvelachtige vlaktes rond het huidige [[Montferland]] groeiden slechts korstmossen en enkele taaie grassoorten. Er graasden [[coelodontha |wolharige neushoorns]] en [[megaloceros| reuzenherten]] en kuddes [[mammoet|mammoeten]], [[steppewisent|steppewisenten]] en [[rendier|rendieren]]. Waarschijnlijk kende deze streek in die periode geen menselijke bewoners.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De laatste ijstijd, het &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;Weichselien&lt;/ins&gt;, ook wel bekend onder de oudere benaming Würm-ijstijd (van ongeveer 70.000 tot 10.000 jaar geleden), heeft het reliëf in deze streken niet veel veranderd. Wel daalde de temperatuur weer behoorlijk tot een jaargemiddelde van slechts enkele graden boven nul. Heel West-Europa kende een [[toendraklimaat]] zoals dat nu nog bestaat op Groenland en in het noorden van Canada en Siberië. Op de kale, heuvelachtige vlaktes rond het huidige [[Montferland]] groeiden slechts korstmossen en enkele taaie grassoorten. Er graasden [[coelodontha |wolharige neushoorns]] en [[megaloceros| reuzenherten]] en kuddes [[mammoet|mammoeten]], [[steppewisent|steppewisenten]] en [[rendier|rendieren]]. Waarschijnlijk kende deze streek in die periode geen menselijke bewoners.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Holoceen==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Holoceen==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Met het einde van de laatste ijstijd, dus vanaf ongeveer 10.000 jaar geleden, begon de geologische periode van het [[holoceen]], een periode die nog steeds aan de gang is. In relatief korte tijd steeg de gemiddelde temperatuur en de begroeiing nam&amp;#160; weer toe. De heuvels van het [[Montferland]] raakten bedekt met zeer uitgestrekte [[loofboom|loofbossen]], echte oerbossen nog, waar roofdieren als [[wolf|wolven]], [[beer|beren]] en [[lynx|lynxen]] leefden. Waterbeheersing bestond er uiteraard nog niet. De [[Rijn]] zette, via de rivier de&amp;#160; [[Wildt]], inmiddels ook bekend als [[Wetering]], de lagere delen van de streek herhaaldelijk blank. Zo ontstonden er in de lager gelegen gebieden venen en drassige broek- en goorlanden. Zie ook [[Goor, 't]] te [['s-Heerenberg]] .&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Met het einde van de laatste ijstijd, dus vanaf ongeveer 10.000 jaar geleden, begon de geologische periode van het [[holoceen]], een periode die nog steeds aan de gang is. In relatief korte tijd steeg de gemiddelde temperatuur en de begroeiing nam&amp;#160; weer toe. De heuvels van het [[Montferland]] raakten bedekt met zeer uitgestrekte [[loofboom|loofbossen]], echte oerbossen nog, waar roofdieren als [[wolf|wolven]], [[beer|beren]] en [[lynx|lynxen]] leefden. Waterbeheersing bestond er uiteraard nog niet. De [[Rijn]] zette, via de rivier de&amp;#160; [[Wildt]], inmiddels ook bekend als [[Wetering]], de lagere delen van de streek herhaaldelijk blank. Zo ontstonden er in de lager gelegen gebieden venen en drassige broek- en goorlanden. Zie ook [[Goor, 't]] te [['s-Heerenberg]] .&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>W.stein</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11238&amp;oldid=prev</id>
		<title>W.stein op 23 okt 2007 om 12:59</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11238&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2007-10-23T12:59:30Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr style=&quot;vertical-align: top;&quot; lang=&quot;nl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Oudere versie&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Versie van 23 okt 2007 om 12:59&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot; &gt;Regel 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Regel 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Stuwwalcomplex Montferland-Eltenberg==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;de [[Riss&lt;/del&gt;-ijstijd&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;(van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;staat &lt;/del&gt;ook wel &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;bekend als &lt;/del&gt;de &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[Saale&lt;/del&gt;-ijstijd&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] of het [[Saliën]]&lt;/del&gt;. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[morenen|grondmorenen]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een grote [[stuwwal&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;|stuwallen|stuwwalcomplex&lt;/del&gt;]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De heuvelachtige gebieden van de Eltenberg en het Montferland waren in de derde en voorlaatste ijstijd, &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;het Saaliën of Saale&lt;/ins&gt;-ijstijd (van ongeveer 200.000 tot 120.000 jaar geleden) ontstaan. Deze ijstijd &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;is &lt;/ins&gt;ook wel &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;onder &lt;/ins&gt;de &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;oudere benaming Riss&lt;/ins&gt;-ijstijd &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;bekend&lt;/ins&gt;. Een kilometers dik pakket van landijs had vanuit Scandinavië een grote hoeveelheid zand, kiezels en zwerfstenen, zogenaamde [[morenen|grondmorenen]], als een gigantische bulldozer centimeter voor centimeter voor zich uit geduwd richting zuiden. Toen deze gletsjer tot stilstand was gekomen, bleven ook het zand en de keien als een grote [[stuwwal]] liggen. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;de [[Riss-ijstijd]] &lt;/del&gt;begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aan het eind van &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;het Saaliën &lt;/ins&gt;begonnen de ijsmassa’s te smelten. Deze enorme hoeveelheden smeltwater veranderden rivieren als de [[Rijn]], [[Waal]] en de [[Oude IJssel]] in kolkende stromen, die zich in de loop van duizenden jaren een doorgang door de enkele honderden meters hoge stuwwal verschaften. Door regen- en winderosie werden de heuvels in de loop der tijd ook steeds lager. Wat overbleef waren losstaande heuvels en heuvelachtige gebieden als de Veluwe, de Kleverberg, de heuvels rond Groesbeek, de [[Eltenberg]] en het [[Montferland]]. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Toendraklimaat==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Toendraklimaat==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De laatste ijstijd, &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;de [[Würm-ijsijd]]&lt;/del&gt;, ook wel &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[Weichsel&lt;/del&gt;-ijstijd&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] of [[Weichseliën]] genoemd, &lt;/del&gt;(van ongeveer 70.000 tot 10.000 jaar geleden), heeft het reliëf in deze streken niet veel veranderd. Wel daalde de temperatuur weer behoorlijk tot een jaargemiddelde van slechts enkele graden boven nul. Heel West-Europa kende een [[toendraklimaat]] zoals dat nu nog bestaat op Groenland en in het noorden van Canada en Siberië. Op de kale, heuvelachtige vlaktes rond het huidige [[Montferland]] groeiden slechts korstmossen en enkele taaie grassoorten. Er graasden [[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;wolharige neushoorn| &lt;/del&gt;coelodontha |wolharige neushoorns]] en [[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;reuzenhert| &lt;/del&gt;megaloceros| reuzenherten]] en kuddes [[mammoet|mammoeten]], [[steppewisent|steppewisenten]] en [[rendier|rendieren]]. Waarschijnlijk kende deze streek in die periode geen menselijke bewoners.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;De laatste ijstijd, &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;het Weichseliën&lt;/ins&gt;, ook wel &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;bekend onder de oudere benaming Würm&lt;/ins&gt;-ijstijd (van ongeveer 70.000 tot 10.000 jaar geleden), heeft het reliëf in deze streken niet veel veranderd. Wel daalde de temperatuur weer behoorlijk tot een jaargemiddelde van slechts enkele graden boven nul. Heel West-Europa kende een [[toendraklimaat]] zoals dat nu nog bestaat op Groenland en in het noorden van Canada en Siberië. Op de kale, heuvelachtige vlaktes rond het huidige [[Montferland]] groeiden slechts korstmossen en enkele taaie grassoorten. Er graasden [[coelodontha |wolharige neushoorns]] en [[megaloceros| reuzenherten]] en kuddes [[mammoet|mammoeten]], [[steppewisent|steppewisenten]] en [[rendier|rendieren]]. Waarschijnlijk kende deze streek in die periode geen menselijke bewoners.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Holoceen==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Holoceen==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Met het einde van de laatste ijstijd, dus vanaf ongeveer 10.000 jaar geleden, begon de geologische periode van het [[holoceen]], een periode die nog steeds aan de gang is. In relatief korte tijd steeg de gemiddelde temperatuur en de begroeiing nam&amp;#160; weer toe. De heuvels van het [[Montferland]] raakten bedekt met zeer uitgestrekte [[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;loofbos|loofbomen|&lt;/del&gt;loofboom|loofbossen]], echte oerbossen nog, waar roofdieren als [[wolf|wolven]], [[beer|beren]] en [[&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;lossen|los |&lt;/del&gt;lynx |lynxen]] leefden. Waterbeheersing bestond er uiteraard nog niet. De [[Rijn]] zette, via de rivier de &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;#160; &lt;/del&gt;[[Wildt]], inmiddels ook bekend als [[Wetering]], de lagere delen van de streek herhaaldelijk blank. Zo ontstonden er in de lager gelegen gebieden venen en drassige broek- en goorlanden. Zie ook [[Goor, 't]] te [['s-Heerenberg]] .&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Met het einde van de laatste ijstijd, dus vanaf ongeveer 10.000 jaar geleden, begon de geologische periode van het [[holoceen]], een periode die nog steeds aan de gang is. In relatief korte tijd steeg de gemiddelde temperatuur en de begroeiing nam&amp;#160; weer toe. De heuvels van het [[Montferland]] raakten bedekt met zeer uitgestrekte [[loofboom|loofbossen]], echte oerbossen nog, waar roofdieren als [[wolf|wolven]], [[beer|beren]] en [[lynx|lynxen]] leefden. Waterbeheersing bestond er uiteraard nog niet. De [[Rijn]] zette, via de rivier de &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt; &lt;/ins&gt;[[Wildt]], inmiddels ook bekend als [[Wetering]], de lagere delen van de streek herhaaldelijk blank. Zo ontstonden er in de lager gelegen gebieden venen en drassige broek- en goorlanden. Zie ook [[Goor, 't]] te [['s-Heerenberg]] .&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>W.stein</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11229&amp;oldid=prev</id>
		<title>TonMeijer: /* Holoceen */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.berghapedia.nl/index.php?title=IJstijd&amp;diff=11229&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2007-10-23T09:58:33Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;‎&lt;span dir=&quot;auto&quot;&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Holoceen&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr style=&quot;vertical-align: top;&quot; lang=&quot;nl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Oudere versie&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Versie van 23 okt 2007 om 09:58&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l13&quot; &gt;Regel 13:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Regel 13:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Holoceen==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Holoceen==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Met het einde van de laatste ijstijd, dus vanaf ongeveer 10.000 jaar geleden, begon de geologische periode van het [[holoceen]], een periode die nog steeds aan de gang is. In relatief korte tijd steeg de gemiddelde temperatuur en de begroeiing nam&amp;#160; weer toe. De heuvels van het [[Montferland]] raakten bedekt met zeer uitgestrekte [[loofbos|loofbomen|loofboom|loofbossen]], echte oerbossen nog, waar roofdieren als [[wolf|wolven]], [[beer|beren]] en [[lossen|los |lynx |lynxen]] leefden. Waterbeheersing bestond er uiteraard nog niet. De [[Rijn]] zette, via de rivier de&amp;#160;  [[Wildt]], inmiddels ook bekend als [[Wetering]], de lagere delen van de streek herhaaldelijk blank. Zo ontstonden er in de lager gelegen gebieden venen en drassige broek- en goorlanden.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Met het einde van de laatste ijstijd, dus vanaf ongeveer 10.000 jaar geleden, begon de geologische periode van het [[holoceen]], een periode die nog steeds aan de gang is. In relatief korte tijd steeg de gemiddelde temperatuur en de begroeiing nam&amp;#160; weer toe. De heuvels van het [[Montferland]] raakten bedekt met zeer uitgestrekte [[loofbos|loofbomen|loofboom|loofbossen]], echte oerbossen nog, waar roofdieren als [[wolf|wolven]], [[beer|beren]] en [[lossen|los |lynx |lynxen]] leefden. Waterbeheersing bestond er uiteraard nog niet. De [[Rijn]] zette, via de rivier de&amp;#160;  [[Wildt]], inmiddels ook bekend als [[Wetering]], de lagere delen van de streek herhaaldelijk blank. Zo ontstonden er in de lager gelegen gebieden venen en drassige broek- en goorlanden&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;. Zie ook [[Goor, 't]] te [['s-Heerenberg]] &lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>TonMeijer</name></author>	</entry>

	</feed>