Interview met Jan Tervoert - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: /* De bevrijding */ interne link

2020-09-22T06:21:05Z

‎De bevrijding: interne link

Verre neef: /* Op de Mulo en de HBS */

2016-12-16T11:18:24Z

‎Op de Mulo en de HBS

Verre neef: /* Bron */ cat

2016-02-16T16:02:35Z

‎Bron: cat

Verre neef: /* Inkwartiering */ Inkwartiering

2014-06-12T15:48:59Z

‎Inkwartiering: Inkwartiering

Verre neef: /* De laatste oorlogswinter */ interne link

2014-03-30T12:18:16Z

‎De laatste oorlogswinter: interne link

Verre neef: link evacués

2010-08-03T14:19:24Z

link evacués

Verre neef: /* De laatste oorlogswinter */ interne link Canadees kanon op de Bleek

2010-05-09T14:34:35Z

‎De laatste oorlogswinter: interne link Canadees kanon op de Bleek

Verre neef: /* Op de Mulo en de HBS */ link Tonny Pas

2010-04-07T14:12:02Z

‎Op de Mulo en de HBS: link Tonny Pas

Verre neef: /* Evacués */ link Miedema

2009-10-12T16:10:10Z

‎Evacués: link Miedema

Verre neef: link Tervoert

2008-11-30T11:05:47Z

link Tervoert

@@ Regel 58: / Regel 58: @@
 == De bevrijding ==
-Die laatste dagen sliepen we wel in de kelder want de strijd werd feller. Aan de 's-Heerenbergse kant van onze boerderij stond een rij hoge lindebomen. Aan die bomen hebben we te danken dat de boerderij is blijven staan. De toppen zorgden ervoor dat er veel granaten uit elkaar spatten voordat ze ons huis raakten. Wel was al het glas uit de ruiten en waren er wat beesten dood. We hadden alles naar binnen gehaald. Ook was onze knecht verdwenen. Op paasochtend hebben we de beesten gevoerd en we hoorden hoe de Canadezen dichterbij kwamen. Ineens, om een uur of elf, hoorden we geschreeuw en gejuich: De Canadezen zijn in Zeddam. Ze deelden sigaretten en chocolade uit. Even later kwamen ze hier al de weilanden oprijden.
+Die laatste dagen sliepen we wel in de kelder want de strijd werd feller. Aan de 's-Heerenbergse kant van onze boerderij stond een rij hoge [[linde]]bomen. Aan die bomen hebben we te danken dat de boerderij is blijven staan. De toppen zorgden ervoor dat er veel granaten uit elkaar spatten voordat ze ons huis raakten. Wel was al het glas uit de ruiten en waren er wat beesten dood. We hadden alles naar binnen gehaald. Ook was onze knecht verdwenen. Op paasochtend hebben we de beesten gevoerd en we hoorden hoe de Canadezen dichterbij kwamen. Ineens, om een uur of elf, hoorden we geschreeuw en gejuich: De Canadezen zijn in Zeddam. Ze deelden sigaretten en chocolade uit. Even later kwamen ze hier al de weilanden oprijden.
 'Boven' in Zeddam is nog een beetje gevochten en zijn er nog wat Duitsers gesneuveld. De loopgraven en het geschut hier zijn helemaal niet gebruikt. Ze werden meteen door de Canadezen opgeruimd.

@@ Regel 11: / Regel 11: @@
 == Op de Mulo en de HBS ==
-In [[1942]] kwam ik van de lagere school en ging naar de Mulo. Daar waren waarschijnlijk de Duitsgezinden uitgeselecteerd, want er zat er geen een op school. Later toen ik naar de HBS ging, was dat contrast er wel weer. Thuis werd ons op het hart gedrukt dat we de mond moesten houden over politiek en de NSB en wat er thuis gebeurde. Ik had wel idee wat er gebeurde, zonder het fijne ervan te weten. Dat er mensen werden geholpen, clandestien werd gedorst, geslacht enz. Toen ik in [[1944]] in de tweede klas van de HBS zat en nogal flink van postuur was, vond men het thuis beter dat ik onder een andere naam over straat ging. Ik kreeg daarvoor valse papieren.
+In [[1942]] kwam ik van de lagere school en ging naar de Mulo. Daar waren waarschijnlijk de Duitsgezinden uitgeselecteerd, want er zat er geen een op school. Later toen ik naar de [[HBS]] ging, was dat contrast er wel weer. Thuis werd ons op het hart gedrukt dat we de mond moesten houden over politiek en de NSB en wat er thuis gebeurde. Ik had wel idee wat er gebeurde, zonder het fijne ervan te weten. Dat er mensen werden geholpen, clandestien werd gedorst, geslacht enz. Toen ik in [[1944]] in de tweede klas van de HBS zat en nogal flink van postuur was, vond men het thuis beter dat ik onder een andere naam over straat ging. Ik kreeg daarvoor valse papieren.
 Een paar dagen na D-day werd er een razzia op school gehouden. Ik ging tussen de middag meestal bij Wieringa eten die op een woonboot op de [[Oude IJssel|IJssel]] woonde. Ze waren toen net de IJssel uit aan het diepen en er was altijd een hoop volk. Die hadden eten nodig en ik nam vaak wat melk of van de 8-ponden roggebroden mee. Ik verstopte ze onder mijn schoolboeken. Gecontroleerd werd ik als jongen nooit.

← Oudere versie		Versie van 16 feb 2016 om 16:02
Regel 72:		Regel 72:
	De haat is na de oorlog eigenlijk altijd wel gebleven. Of niet meer zozeer haat, maar ik vertrouw ze niet meer. Ik heb voor mijn werk veel op de weg gezeten en ook op het water zijn ze niet uit te staan. Maar goed, de jonge politici doen het anders. Eén Europa hoeft van mij in ieder geval niet.		De haat is na de oorlog eigenlijk altijd wel gebleven. Of niet meer zozeer haat, maar ik vertrouw ze niet meer. Ik heb voor mijn werk veel op de weg gezeten en ook op het water zijn ze niet uit te staan. Maar goed, de jonge politici doen het anders. Eén Europa hoeft van mij in ieder geval niet.

−	~~== Bron ==~~	+	[[Categorie:Oorlogsherinneringen Zeddam]]
−	*[~~http~~:~~//www.heemkunde.nl www.heemkunde.nl], knop Berghse historie~~
−
−	~~{{Onderwerp\|Tweede Wereldoorlog\|~~Oorlogsherinneringen\|Zeddam}}

@@ Regel 26: / Regel 26: @@
 == Inkwartiering ==
-In de herfst van 1944 wordt onze hele boerderij door de Duitsers gevorderd. Duitse soldaten die bij Arnhem hadden gevochten werden hier gelegerd. Ze gingen soms weer terug om zogenaamd 'Einkaufen zu machen'. In wezen werden alle huizen in Arnhem door hen leeggeplunderd. In een schuur, hier in het veld, werd een timmerwerkplaats gemaakt. Daar werden grote kisten vervaardigd waarin alle gestolen spullen werden gestopt, die dan weer door de Feldpost naar huis (Duitsland of Oostenrijk) werd gestuurd.
+In de herfst van 1944 wordt onze hele boerderij door de Duitsers [[Inkwartiering|gevorderd]]. Duitse soldaten die bij Arnhem hadden gevochten werden hier gelegerd. Ze gingen soms weer terug om zogenaamd 'Einkaufen zu machen'. In wezen werden alle huizen in Arnhem door hen leeggeplunderd. In een schuur, hier in het veld, werd een timmerwerkplaats gemaakt. Daar werden grote kisten vervaardigd waarin alle gestolen spullen werden gestopt, die dan weer door de Feldpost naar huis (Duitsland of Oostenrijk) werd gestuurd.
 Die Duitse soldaten werden hier behoorlijk vetgemest. Ze vorderden tonnetjes boter bij de [[Coop Zuivelfabriek Bergh|zuivelfabriek]]. Alles wat ze nodig dachten te hebben werd gevorderd. Soms waren ze dronken en dan schoten ze in het wilde weg. Er kwamen animeermeisjes, voornamelijk van de [[Braamt|Braamtse hei]], van 17, 18 jaar oud. Die kregen daarvoor in ruil weer allerlei levensmiddelen, waarmee ze dan weer hun familie konden onderhouden.

@@ Regel 51: / Regel 51: @@
 Toen was er een razzia voor [[Organisation Todt|Todt-werkers]]. Er hadden er zich te weinig gemeld en er werden een twintigtal mensen in gijzeling genomen, waaronder [[Pennards, Petrus Bernardus Cornelis|Pennards]], Van Raay, Varwijk en ook hier zijn ze geweest, maar mijn vader was gelukkig net niet thuis. [Opmerking: In [[Er op of er onder]], blz. 129-131, wordt wel een Tervoert genoemd]. De gijzelaars hebben eerst hun eigen graf moeten graven, voor het geval. Toen hebben er zich meer mensen gemeld en zijn ze weer vrijgelaten. Sommigen waren er echter met name geestelijk, niet best aan toe.
-Een paar weken voor de [[bevrijding]] kwam er hier een man aanwaaien. Hij zag er ontstellend slecht uit. Hij kwam uit het [[kamp Rees]] en was via het [[Gezondheidszorg#Tweede Wereldoorlog|noodziekenhuis]] in 's-Heerenberg hier terechtgekomen. Het was een vreemde man. Nadat hij weer was aangesterkt is hij verder getrokken. Hij moest naar Leidschendam. Na de oorlog kregen we van hem een brief waarin ondermeer stond dat hij na de oorlog bij een razzia was opgepakt omdat hij NSB er was geweest. Hij had echter tijdens de oorlog daarvan al afstand genomen, maar had zich nooit afgemeld als lid.
+Een paar weken voor de [[bevrijding]] kwam er hier een man aanwaaien. Hij zag er ontstellend slecht uit. Hij kwam uit het [[kamp Rees]] en was via het [[Noodziekenhuis in 's-Heerenberg|noodziekenhuis]] in 's-Heerenberg hier terechtgekomen. Het was een vreemde man. Nadat hij weer was aangesterkt is hij verder getrokken. Hij moest naar Leidschendam. Na de oorlog kregen we van hem een brief waarin ondermeer stond dat hij na de oorlog bij een razzia was opgepakt omdat hij NSB er was geweest. Hij had echter tijdens de oorlog daarvan al afstand genomen, maar had zich nooit afgemeld als lid.
 Anderhalve maand voor de [[bevrijding]] kwamen werkers van de Todt hier om de boerderij allemaal loopgraven te graven, mitrailleurnesten werden ingericht en de kelders werden gestut. De Duitsers waren van plan om het gebied van huis tot huis te verdedigen. Steeds dichterbij kwam het [[Canadees kanon op de Bleek|geallieerde geschut]]. Ze zaten al in het Reichswald bij [[Rees]]. Zeddam kwam onder vuur te liggen. We sliepen toch meestal gewoon boven. We hoorden aan het geluid van de granaten waar ze ongeveer terecht kwamen. Als we het veilig genoeg vonden gingen we gewoon door met de dagelijkse werkzaamheden.

@@ Regel 39: / Regel 39: @@
 == Evacués ==
-Zo eind 1944, begin 1945 kregen we te maken met evacués uit het zuiden. Er waren er altijd veel, en ze wisselden vaak. Ik kan me nog mensen uit Afferden herinneren. Die kregen hier pannekoeken, pap of we lieten ze hier zelf koken. Ze hielpen ons met allerlei karweitjes als dorsen. Zo had Herman Dijkman, boer op de Paardevoortse hoeve, zelf een dorsmolen. Maar hij was nogal bang om dat ding illegaal te gebruiken. Mijn vader niet en we hebben hem op een nacht, toen er sneeuw lag bij Dijkman opgehaald. We zetten hem vast op eiken palen en sleepten hem over de sneeuw midden in de nacht, dwars door Zeddam, naar onze boerderij. Iedereen kon het zien. Bartje Timmer moest voor de Duitsers de stroom afsluiten. Zo gauw hij was verdwenen hadden wij de kabels alweer over de leiding gehangen en konden we dorsen. Als het helemaal niet anders ging dan deden we het met de hand.
+Zo eind 1944, begin 1945 kregen we te maken met [[evacués]] uit het zuiden. Er waren er altijd veel, en ze wisselden vaak. Ik kan me nog mensen uit Afferden herinneren. Die kregen hier pannekoeken, pap of we lieten ze hier zelf koken. Ze hielpen ons met allerlei karweitjes als dorsen. Zo had Herman Dijkman, boer op de Paardevoortse hoeve, zelf een dorsmolen. Maar hij was nogal bang om dat ding illegaal te gebruiken. Mijn vader niet en we hebben hem op een nacht, toen er sneeuw lag bij Dijkman opgehaald. We zetten hem vast op eiken palen en sleepten hem over de sneeuw midden in de nacht, dwars door Zeddam, naar onze boerderij. Iedereen kon het zien. Bartje Timmer moest voor de Duitsers de stroom afsluiten. Zo gauw hij was verdwenen hadden wij de kabels alweer over de leiding gehangen en konden we dorsen. Als het helemaal niet anders ging dan deden we het met de hand.
 Er werd ook gecontroleerd. Altijd onregelmatig. Maar ik liep veel op de zuivelfabriek omdat me die machines en zo interesseerden. Daar werkten alleen maar 'goede' mensen, zoals de machinisten Scholten en Wensink. Van [[Ettema, Dominicus Hylarius|onderdirecteur Ettema]] kreeg ik vaak informatie over ophanden zijnde controles. Die kreeg hij weer via de 'onderwereld' (wij boeren noemden de ondergrondse de onderwereld). Ik ging dan de buurt door om dit bij andere boeren te melden. Nooit is er wat gevonden. Later is Ettema opgepakt en nooit meer terug gekomen.

@@ Regel 53: / Regel 53: @@
 Een paar weken voor de [[bevrijding]] kwam er hier een man aanwaaien. Hij zag er ontstellend slecht uit. Hij kwam uit het [[kamp Rees]] en was via het [[Gezondheidszorg#Tweede Wereldoorlog|noodziekenhuis]] in 's-Heerenberg hier terechtgekomen. Het was een vreemde man. Nadat hij weer was aangesterkt is hij verder getrokken. Hij moest naar Leidschendam. Na de oorlog kregen we van hem een brief waarin ondermeer stond dat hij na de oorlog bij een razzia was opgepakt omdat hij NSB er was geweest. Hij had echter tijdens de oorlog daarvan al afstand genomen, maar had zich nooit afgemeld als lid.
-Anderhalve maand voor de [[bevrijding]] kwamen werkers van de Todt hier om de boerderij allemaal loopgraven te graven, mitrailleurnesten werden ingericht en de kelders werden gestut. De Duitsers waren van plan om het gebied van huis tot huis te verdedigen. Steeds dichterbij kwam het geallieerde geschut. Ze zaten al in het Reichswald bij [[Rees]]. Zeddam kwam onder vuur te liggen. We sliepen toch meestal gewoon boven. We hoorden aan het geluid van de granaten waar ze ongeveer terecht kwamen. Als we het veilig genoeg vonden gingen we gewoon door met de dagelijkse werkzaamheden.
+Anderhalve maand voor de [[bevrijding]] kwamen werkers van de Todt hier om de boerderij allemaal loopgraven te graven, mitrailleurnesten werden ingericht en de kelders werden gestut. De Duitsers waren van plan om het gebied van huis tot huis te verdedigen. Steeds dichterbij kwam het [[Canadees kanon op de Bleek|geallieerde geschut]]. Ze zaten al in het Reichswald bij [[Rees]]. Zeddam kwam onder vuur te liggen. We sliepen toch meestal gewoon boven. We hoorden aan het geluid van de granaten waar ze ongeveer terecht kwamen. Als we het veilig genoeg vonden gingen we gewoon door met de dagelijkse werkzaamheden.
 De laatste dag voor de bevrijding moest onze knecht Duits geschut helpen weghalen bij Limbeek. Met de stutkar er naar toe. Granaathulzen opladen. De Duitsers hielpen zelf ook mee en hadden haast. Na zijn laatste vracht kwam hij nog [[Schriek, Arnoldus van|Van Schriek]] tegen van het Rademakersgoed. Die kreeg bij zijn laatste vracht een granaat precies in zijn kar. Er was van hem en kar en paard niets meer over.

@@ Regel 15: / Regel 15: @@
 Een paar dagen na D-day werd er een razzia op school gehouden. Ik ging tussen de middag meestal bij Wieringa eten die op een woonboot op de [[Oude IJssel|IJssel]] woonde. Ze waren toen net de IJssel uit aan het diepen en er was altijd een hoop volk. Die hadden eten nodig en ik nam vaak wat melk of van de 8-ponden roggebroden mee. Ik verstopte ze onder mijn schoolboeken. Gecontroleerd werd ik als jongen nooit.
-Op school bleek onder andere de zoon van Jan (?) te Pas van [[Bergia]] uit Zeddam te zijn opgepakt. Hij zat in de vijfde van de HBS, in het examenjaar. Hij heeft waarschijnlijk ook in het verzet gezeten. Hierdoor geschrokken liep 's middags de hele school leeg, behalve een aantal meisjes. Later werden we gebeld dat de kust weer veilig was, maar het schoolleven werd erg onregelmatig. In de herfst van 1944 moesten we uit onze school (tegenover Ratio, waar nu parkeerplaats is) en kregen we les in de daar tegenover gelegen herenhuizen. Een paar maanden later gingen we helemaal niet meer naar school.
+Op school bleek onder andere de [[Pas, Antonius Gerardus Johannes|zoon van Jan Pas]] van [[Bergia]] uit Zeddam te zijn opgepakt. Hij zat in de vijfde van de HBS, in het examenjaar. Hij heeft waarschijnlijk ook in het verzet gezeten. Hierdoor geschrokken liep 's middags de hele school leeg, behalve een aantal meisjes. Later werden we gebeld dat de kust weer veilig was, maar het schoolleven werd erg onregelmatig. In de herfst van 1944 moesten we uit onze school (tegenover Ratio, waar nu parkeerplaats is) en kregen we les in de daar tegenover gelegen herenhuizen. Een paar maanden later gingen we helemaal niet meer naar school.
 Met name door de luchtlanding bij [[Arnhem]] werd het steeds gevaarlijker om over de weg te fietsen. Toen we een keer bezig waren op het aardappelveld werden er op de weg ernaast Duitse auto's in brand geschoten. Later werd er zelfs op boerenkarren geschoten, omdat ze dachten dat daarmee oorlogsmateriaal werd vervoerd. We konden daar ook soms de luchtgevechten gadeslaan en telden de vliegtuigen die werden [[Vliegtuigen neergestort in Bergh|neergeschoten]]. Zoveel geallieerden, zoveel Duitsers. Iedere keer wanneer er een Duitser naar beneden werd gehaald klonk er een hoera!

@@ Regel 42: / Regel 42: @@
 Er werd ook gecontroleerd. Altijd onregelmatig. Maar ik liep veel op de zuivelfabriek omdat me die machines en zo interesseerden. Daar werkten alleen maar 'goede' mensen, zoals de machinisten Scholten en Wensink. Van [[Ettema, Dominicus Hylarius|onderdirecteur Ettema]] kreeg ik vaak informatie over ophanden zijnde controles. Die kreeg hij weer via de 'onderwereld' (wij boeren noemden de ondergrondse de onderwereld). Ik ging dan de buurt door om dit bij andere boeren te melden. Nooit is er wat gevonden. Later is Ettema opgepakt en nooit meer terug gekomen.
-In het huis van Miedema, toendertijd directeur van de boterfabriek, zat de Ortskommandant. Die vorderden op een dag paarden. Ook bij ons. Maar we hadden alleen nog maar een kreupel paard op stal staan. Dat geloofden de Duitsers niet en mijn vader werd gearresteerd. Eerst zei de Duitser nog: "Als je ze niet geef dan schiet ik je hier dood." Toen is mijn vader maar meegegaan. Laconiek met de pijp in z'n mond en achter hem een Duitser met een geweer op hem gericht is hij door Zeddam gelopen naar wat nu [[Kegelhuis|café Aalderink]] is. "Wat maak ie now, Tervoert", riepen de mensen. Thuis knepen we hem wel een beetje, maar hij heeft zich er toch wel uitgepraat want een paar uur later was hij weer thuis. Hij had afgesproken dat wanneer de goede paarden weer terugwaren hij deze zou afstaan. Toen die terug waren, werd er echter niet meer naar gevraagd.
+In het huis van [[Miedema, Gerrit|Miedema]], toendertijd directeur van de boterfabriek, zat de Ortskommandant. Die vorderden op een dag paarden. Ook bij ons. Maar we hadden alleen nog maar een kreupel paard op stal staan. Dat geloofden de Duitsers niet en mijn vader werd gearresteerd. Eerst zei de Duitser nog: "Als je ze niet geef dan schiet ik je hier dood." Toen is mijn vader maar meegegaan. Laconiek met de pijp in z'n mond en achter hem een Duitser met een geweer op hem gericht is hij door Zeddam gelopen naar wat nu [[Kegelhuis|café Aalderink]] is. "Wat maak ie now, Tervoert", riepen de mensen. Thuis knepen we hem wel een beetje, maar hij heeft zich er toch wel uitgepraat want een paar uur later was hij weer thuis. Hij had afgesproken dat wanneer de goede paarden weer terugwaren hij deze zou afstaan. Toen die terug waren, werd er echter niet meer naar gevraagd.
 Af en toe gingen we nog maar naar school. Een keer had ik afgesproken met een vriend van mij uit Doetinchem om wat met radio's te knutselen enz. Die jongen woonde in de Boliestraat. Toen ik naar Doetinchem fietste merkte ik al dat het niet pluis was. Er waren veel vliegtuigen in de lucht en op een gegeven moment dacht ik: "Ik ga weer naar huis, dit gaat niet goed." Wat volgde was het bombardement op Doetinchem en het huis in de Boliestraat werd ook getroffen. Gelukkig bleef mijn vriend en zijn familie ongedeerd.

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
-Oorlogsherinneringen van [[Jan Tervoert]] te [[Zeddam]], verteld in een interview op donderdagavond 15 december [[1994]] te Zeddam
+Oorlogsherinneringen van [[Tervoert, Jan|Jan Tervoert]] te [[Zeddam]], verteld in een interview op donderdagavond 15 december [[1994]] te Zeddam
 ----
 == De inval ==