Katholieke Bond voor het Gezin - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: interne link

2021-04-26T09:43:34Z

interne link

Verre neef: /* Een schimmig verleden */ aanvulling

2021-03-20T07:12:43Z

‎Een schimmig verleden: aanvulling

Verre neef: Aanvulling

2021-03-20T06:55:28Z

Aanvulling

Verre neef: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Op 30 juli 1918 werd in Nijmegen de '''Nederlandsche Roomsch-Katholieke Bond voor Groote Gezinnen''' opgericht. Deze vereniging heeft, met een aantal naamsveran...'

2021-03-19T15:41:35Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'Op 30 juli 1918 werd in Nijmegen de '''Nederlandsche Roomsch-Katholieke Bond voor Groote Gezinnen''' opgericht. Deze vereniging heeft, met een aantal naamsveran...'

Nieuwe pagina

Op 30 juli [[1918]] werd in Nijmegen de '''Nederlandsche Roomsch-Katholieke Bond voor Groote Gezinnen''' opgericht. Deze vereniging heeft, met een aantal naamsveranderingen, bestaan tot [[1968]]. Zoals overal in het land waren er ook in [[gemeente Bergh|Bergh]] plaatselijke afdelingen, maar vooralsnog zijn alleen van de afdeling [[Azewijn]] enkele schriften gewaard gebleven met daarin met notulen, ledenlijsten en het kasboek. Deze schriften zijn in het bezit van de [[Heemkundekring Bergh]].

== Geschiedenis en doelstelling ==
De oprichting van de Bond was een reactie op enkele voor katholieken belangrijke gebeurtenissen. Een daarvan was de gelijkstelling in [[1917]] van het bijzondere en het openbare onderwijs, waardoor er katholieke scholen gesticht konden worden. In datzelfde jaar was het algemeen mannenkiesrecht ingevoerd, waardoor het aantal katholieke stemgerechtigden in een klap enorm was gestegen. Als gevolg waren de katholieken zo veel zelfbewuster geworden dat ze nu ook voor andere belangen durfden op te komen. In het begin van de [[vorige eeuw]] waren zij immers nog steeds een achtergestelde bevolkingsgroep.

Aldus zette de Bond zich in voor de belangen van het (grote) katholieke gezin. Concrete doelen waren onder meer de invoering van:
*kinderbijslag
*belastingverlaging voor grote gezinnen
*goedkope woonruimte
*gezinskortingen
*schoolgeldregelingen

Naast materiële belangen ging het de Bond ook om het zedelijke belang van het grote katholieke gezin. Het doel was, zo staat in de statuten, om 
::''zoowel den leden zelf als de samenleving in het algemeen meer achting en eerbied voor de Christelijke levensopvatting en de eerbaarheid van het huwelijk in te boezemen; de publieke opinie tot meer waardeering en medegevoel voor de grootere huisgezinnen te brengen; de geest van hoovaardij, gemak- en genotzucht te bestrijden. 
Een felle tegenstander was daarbij de Nieuw Malthusiaanse Bond (NMB), opgericht in [[1881]]. Om de negatieve gevolgen van overbevolking tegen te gaan pleitte deze organisatie niet alleen voor geboortebeperking, maar ook voor het gebruik van voorbehoedsmiddelen, waar zelfs openlijk reclame voor gemaakt moest kunnen worden. Dit ging natuurlijk lijnrecht in tegen de doelstellingen van de Bond.

Geboortebeperking of niet, door de stijgende welvaart werden er ook in katholieke gezinnen steeds minder kinderen geboren. Om jonge ouders niet af te schrikken, werd de naam daarom in [[1939]] veranderd in '''Katholieke Bond voor het Gezin'''.

Op 28 oktober [[1942]] werd de Bond door de [[Tweede Wereldoorlog|Duitse bezetter]] verboden, maar na de [[bevrijding]] opnieuw opgericht. Materieel was er toen al veel verwerkelijkt, maar op zedelijk terrein was er nog genoeg te doen. Veel heeft de Bond niet meer kunnen bereiken, want het Tweede Vaticaans Concilie ([[1962]]–[[1965]]) luidde onverwacht de weg naar het einde in. De vernieuwingen van paus Johannes XXIII waren onverenigbaar met wat de Bond was. De naam werd nog gewijzigd in '''Katholieke Gezinsbeweging''', maar de uittocht van leden was niet meer te stoppen. In 1968 werd de vereniging opgeheven.

== De afdeling Azewijn ==
=== De heroprichting op 3 januari 1946 ===
[[Bestand: Bond vh Gezin notulen 1946.jpg|thumb|right|400px|<center>'''De notulen van 3 januari 1946, geschreven en ondertekend door secretaris J. Messing</center>]]
Wanneer de afdeling Azewijn van de ''Nederlandsche Roomsch-Katholieke Bond voor Groote Gezinnen'' is opgericht, is niet bekend. De heroprichtingsvergadering werd op 3 januari [[1946]] 's avonds om 7 uur gehouden in [[Café Alofs]]. De naam was toen al ''Katholieke Bond voor het Gezin''.

[[Hoegen, Alphonsus Hendricus|A.H. Hoegen]], die bij de gedwongen opheffing in 1942 voorzitter was, opende de vergadering, waarna [[Gommers, Frans|pater Gommers]] de aanwezigen met een korte toespraak aanmoedigde lid te worden. Van de veertig aanwezige gezinnen meldden er zich inderdaad 39 aan.

Bij de bestuursverkiezing werden alle oude bestuursleden herkozen:
* A.H. Hoegen, voorzitter
*[[Messing, Johannes Wilhemus|J.W. Messing]], secretaris-penningmeester
*[[Giesen, Antonius Hendrikus Maria|A.H.M. Giesen]], lid
*M.B. Berntsen-Broekman, lid
*A. Venhoeven, lid

Na de bestuursverkiezing hield [[Hoegen, Augustinus Walterus|dr. A.W. Hoegen]] (een broer van de voorzitter) een voordracht. Hierin wees hij erop dat in de oorlog het goede gezinsleven bij de katholieken, vooral in de steden, achteruit was gegaan. Om hierin verbetering te brengen gaf hij enkele praktische wenken.

Na een dankwoord van pater Gommers werd de vergadering gesloten.
 
=== Jaarverslag 1946 ===
Als voorbeeld van de activiteiten volgt hieronder de tekst van het jaarverslag over 1946.

::''Op 3 Januari 1946 werd de afdeeling van onzen bond weer opnieuw opgericht met aanvankelijk 39 leden, welk getal in den loop van het jaar is gestegen tot 67. Het oude bestuur nl. Alph. Hoegen, Mej. Berntsen Broekman, Ant. Giesen, Ant. Venhoeven en J messing werd herkozen. Hiervan werd Alph. Hoegen voorz. en J Messing secr-penningm. Op deze vergadering werd een schitterende lezing gehouden door Dr. Hoegen, zooals we dat van hem gewoon zijn. We kregen onder meer verschillende practische wenken, waardoor we moeten trachten het gezinsleven, dat mede door den oorlog veel heeft geleden weer wat hooger op te voeren. 
::''Op 1 April werd door onze afdeeling weer een bijeenkomst gehouden welke door ongev. 70 leden en belangstellenden werd bijgewoond. Dezen avond werd het woord gevoerd door [[Giesen, Antonius Alexander Henricus|Kap. Giesen]] uit Utrecht over het onderwerp de hedendaagse ontkerkelijking en ontkerstening. Mede aan de hand van eenige kaarten en graphieken werd duidelijk aangetoond, dat het er op dit gebied ook in ons vaderland treurig uitziet. Hij spoorde de aanwezigen dan ook aan, om voor het Geloof wat meer te doen, dan we streng verplicht zijn, om zoodoende eenigszins weer goed te maken wat door anderen te weinig wordt gedaan. 
::''Hierbij mogen we ook wel vermelden dat mede door de krachtige actie van het bestuur van onze afdeeling we weer zoo ver zijn, dat onze kleine kinderen weer naar de bewaarschool kunnen. Wij willen bij deze vooral onze G Adviseur ''[geestelijk adviseur; dat was toen [[Pastoors en Kapelaans|kapelaan]][[Brenninkmeyer, Franciscus Antonius| Brenninkmeyer]]]'' en het Kerkbestuur gaarne bedanken voor hun steun en medewerking in deze. Dan willen we nog gaarne vermelden, dat in overleg met onzen G Adv., deze zich bereid verklaarde een Godsdienstcursus te geven, nl. gedurende de wintermaanden iedere week een les voor de jongens en een voor de meisjes van 17 tot 25 jaar We hopen en verwachten, dat deze zeer nuttig zal zijn voor onze rijpere jeugd. 
::''Dan de financien
::{|
| valign=top width=200 |
*''Ontvangsten
*''leenbank, Jan.
*''voor contr. 67 leden
*''brochures
*''subsidie [[Rabobank|boerenleenb.]]
*''samen
| valign=top width=250 |
*
*''f 10,57
*''f 101,05
*''f 6,25
*''f 50,-
*f 167,87
| valign=top width=200 |
*''Uitgaven
*''lezingen
*''contributieafdr. 90 c. per lid
*''porto, benodigdheden
*''samen
| valign=top width=300 |
*
*''f 50,-
*''f 56,75
*''f 1,05
*''f 107,80
|}

=== De opheffing ===
De notulen gaan door tot de vergadering van 25 januari [[1967]], waarin slechts kort vermeld werd dat spreker Domhof uit [[Doetinchem]]/Kruisberg over het gezin sprak.

Daarna volgen kortweg de woorden ''bond opgeheven''. Een los blad laat zien dat van de 25 auitgebrachte stemmen er tien voor opheffing waren, tien blanco en vijf voor een viertal andere oplossingen.

== Bronnen ==
*Notulen en jaarverslagen afdeling Azewijn 1946–1967
*[https://anderetijden.nl/programma/1/Andere-Tijden/aflevering/607/Grote-Gezinnen Grote Gezinnen], uitzending Andere Tijden van 7 maart [[2001]]
*[https://nl.wikipedia.org/wiki/Nieuw-Malthusiaanse_Bond Nieuw Malthusiaanse Bond] op Wikipedia

[[Categorie:Godsdienst]] [[Categorie:Verenigingen Azewijn]] [[Categorie:Overige verenigingen]]

@@ Regel 26: / Regel 26: @@
 Het is niet bekend wanneer de afdeling Azewijn van de ''Nederlandsche Roomsch-Katholieke Bond voor Groote Gezinnen'' is opgericht. In het schrift met de ledenlijst staat op de binnenkant van het kaft ''Opgericht [[1934]]?'' (met een vraagteken), maar daar is geen nader bewijs voor gevonden.
-Het is sowieso opvallend hoe weinig de Bond in de beschikbare kranten genoemd wordt. Over de afdeling Azewijn is alleen nevenstaand bericht in [[Graafschapbode|De Graafschapbode]] gevonden over een filmavond in [[Café Clé Berntsen]] die werd geopend door [[Büter, Johannes Wilhelmus Josephus|pastoor Büter]]. In het bericht wordt de naam ''R.K. Oudersvereeniging'' gebruikt, maar ook onder deze naam is niets naders gevonden. Ook in het boek [[Azem van 't Hof tot heden]] komt de Bond niet voor.
+Het is sowieso opvallend hoe weinig de Bond in de beschikbare kranten genoemd wordt. Over de afdeling Azewijn is alleen nevenstaand bericht in [[Graafschapbode|De Graafschapbode]] gevonden over een filmavond in [[Café Clé Berntsen]] die werd geopend door [[Büter, Johannes Wilhelmus Josephus|pastoor Büter]]. In het bericht wordt de naam ''R.K. Oudersvereeniging'' gebruikt, maar ook onder deze naam is niets naders gevonden.
 <br clear=all/>
 === De heroprichting op 3 januari 1946 ===
 [[Bestand: Bond vh Gezin notulen 1946.jpg|thumb|right|400px|<center>'''De notulen van 3 januari 1946,<br>geschreven en ondertekend door secretaris J. Messing</center>]]

@@ Regel 39: / Regel 39: @@
 Bij de bestuursverkiezing werden alle oude bestuursleden herkozen:
 * A.H. Hoegen, voorzitter
-*[[Messing, Johannes Wilhemus|J.W. Messing]], secretaris-penningmeester
+*[[Messing, Johannes Wilhelmus|J.W. Messing]], secretaris-penningmeester
 *[[Giesen, Antonius Hendrikus Maria|A.H.M. Giesen]], lid
 *M.B. Berntsen-Broekman, lid

@@ Regel 13: / Regel 13: @@
 Naast materiële belangen ging het de Bond ook om het zedelijke belang van het grote katholieke gezin. Het doel was, zo staat in de statuten, om<br>
 ::''zoowel den leden zelf als de samenleving in het algemeen meer achting en eerbied voor de Christelijke levensopvatting en de eerbaarheid van het huwelijk in te boezemen; de publieke opinie tot meer waardeering en medegevoel voor de grootere huisgezinnen te brengen; de geest van hoovaardij, gemak- en genotzucht te bestrijden.<br>
-Een felle tegenstander was daarbij de Nieuw Malthusiaanse Bond (NMB), opgericht in [[1881]]. Om de negatieve gevolgen van overbevolking tegen te gaan pleitte deze organisatie niet alleen voor geboortebeperking, maar ook voor het gebruik van voorbehoedsmiddelen, waar zelfs openlijk reclame voor gemaakt moest kunnen worden.  Dit ging natuurlijk lijnrecht in tegen de doelstellingen van de Bond.
+Een felle tegenstander was daarbij de Nieuw Malthusiaanse Bond (NMB), opgericht in [[1881]]. Om de negatieve gevolgen van overbevolking tegen te gaan pleitte deze organisatie niet alleen voor geboortebeperking, maar ook voor het gebruik van voorbehoedsmiddelen, waar zelfs openlijk reclame voor gemaakt moest kunnen worden. Dit ging natuurlijk lijnrecht in tegen de doelstellingen van de Bond.
 Geboortebeperking of niet, door de stijgende welvaart werden er ook in katholieke gezinnen steeds minder kinderen geboren. Om jonge ouders niet af te schrikken, werd de naam daarom in [[1939]] veranderd in '''Katholieke Bond voor het Gezin'''.
 Op 28 oktober [[1942]] werd de Bond door de [[Tweede Wereldoorlog|Duitse bezetter]] verboden, maar na de [[bevrijding]] opnieuw opgericht. Materieel was er toen al veel verwerkelijkt, maar op zedelijk terrein was er nog genoeg te doen. Veel heeft de Bond niet meer kunnen bereiken, want het Tweede Vaticaans Concilie ([[1962]]–[[1965]]) luidde onverwacht de weg naar het einde in. De vernieuwingen van paus Johannes XXIII waren onverenigbaar met wat de Bond was. De naam werd nog gewijzigd in '''Katholieke Gezinsbeweging''', maar de uittocht van leden was niet meer te stoppen. In 1968 werd de vereniging opgeheven.
 == De afdeling Azewijn ==
 === De heroprichting op 3 januari 1946 ===
 [[Bestand: Bond vh Gezin notulen 1946.jpg|thumb|right|400px|<center>'''De notulen van 3 januari 1946,<br>geschreven en ondertekend door secretaris J. Messing</center>]]
-Wanneer de afdeling Azewijn van de ''Nederlandsche Roomsch-Katholieke Bond voor Groote Gezinnen'' is opgericht, is niet bekend. De heroprichtingsvergadering werd op 3 januari [[1946]] 's avonds om 7 uur gehouden in [[Café Alofs]]. De naam was toen al ''Katholieke Bond voor het Gezin''.
+De heroprichtingsvergadering werd op 3 januari [[1946]] 's avonds om 7 uur gehouden in [[Café Alofs]]. De naam was toen al ''Katholieke Bond voor het Gezin''.
 [[Hoegen, Alphonsus Hendricus|A.H. Hoegen]], die bij de gedwongen opheffing in 1942 voorzitter was, opende de vergadering, waarna [[Gommers, Frans|pater Gommers]] de aanwezigen met een korte toespraak aanmoedigde lid te worden. Van de veertig aanwezige gezinnen meldden er zich inderdaad 39 aan.
@@ Regel 46: / Regel 54: @@
 ::{|
 | valign=top width=200 |
-*''<u>Ontvangsten</u>
+''<u>Ontvangsten</u><br>
-*''leenbank, Jan.
+''leenbank, Jan. <br>
-*''voor contr. 67 leden
+''voor contr. 67 leden<br>
-*''brochures
+''brochures<br>
-*''subsidie [[Rabobank|boerenleenb.]]
+''subsidie [[Rabobank|boerenleenb.]] <br>
-*''samen
+''samen
 | valign=top width=250 |
+<br>
-*''f 10,57
+''f 10,57<br>
-*''f 101,05
+''f 101,05<br>
-*''f 6,25
+''f 6,25<br>
-*<u>''f 50,-</u>
+<u>''f 50,-</u><br>
-*f 167,87
+f 167,87
 | valign=top width=200 |
-*''<u>Uitgaven</u>
+''<u>Uitgaven</u><br>
-*''lezingen
+''lezingen<br>
-*''contributieafdr. 90 c. per lid
+''contributieafdr. 90 c. per lid<br>
-*''porto, benodigdheden
+''porto, benodigdheden<br>
-*''samen
+''samen
 | valign=top width=300 |
+<br>
-*''f 50,-
+''f 50,- <br>
-*''f 56,75
+''f 56,75<br>
-*''<u>f 1,05</u>
+''<u>f 1,05</u><br>
-*''f 107,80
+''f 107,80
 |}
@@ Regel 76: / Regel 84: @@
 De notulen gaan door tot de vergadering van 25 januari [[1967]], waarin slechts kort vermeld werd dat spreker Domhof uit [[Doetinchem]]/Kruisberg over het gezin sprak.
-Daarna volgen kortweg de woorden ''bond opgeheven''. Een los blad laat zien dat van de 25 auitgebrachte stemmen er tien voor opheffing waren, tien blanco en vijf voor een viertal andere oplossingen.
+Daarna volgen kortweg de woorden ''bond opgeheven''. Een los blad laat zien dat van de 25 uitgebrachte stemmen er tien voor opheffing waren, tien blanco en vijf voor een viertal andere oplossingen.
 == Bronnen ==
@@ Regel 82: / Regel 90: @@
 *[https://anderetijden.nl/programma/1/Andere-Tijden/aflevering/607/Grote-Gezinnen Grote Gezinnen], uitzending Andere Tijden van 7 maart [[2001]]
 *[https://nl.wikipedia.org/wiki/Nieuw-Malthusiaanse_Bond Nieuw Malthusiaanse Bond] op Wikipedia
 [[Categorie:Godsdienst]] [[Categorie:Verenigingen Azewijn]] [[Categorie:Overige verenigingen]]