Verre neef: /* Historische portretten */Collectie Stichting Huis Bergh

2019-01-11T14:07:32Z

‎Historische portretten: Collectie Stichting Huis Bergh

Verre neef: /* Middeleeuwse handschriften en boekbanden */ 1925

2018-11-27T16:10:47Z

‎Middeleeuwse handschriften en boekbanden: 1925

Verre neef: Nieuwe pagina aangemaakt met '== Inleiding == De '''kunstverzameling''' van Huis Bergh is grotendeels bijeengebracht door Jan van Heek, die het kasteel in [[1912]...'

2018-11-24T12:13:03Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '== Inleiding == De '''kunstverzameling''' van Huis Bergh is grotendeels bijeengebracht door Jan van Heek, die het kasteel in [[1912]...'

Nieuwe pagina

== Inleiding ==
De '''kunstverzameling''' van [[Huis Bergh]] is grotendeels bijeengebracht door [[Heek, Dr Jan Herman van|Jan van Heek]], die het kasteel in [[1912]] kocht van [[Willem van Hohenzollern|Willem, vorst van Hohenzollern]], de laatste [[Graven Van den Bergh|graaf van Bergh]].

Bij de aankoop was het kasteel vrijwel leeg. De enige kunst die Van Heek aantrof, waren dertien schilderijen die opgerold in de archieftoren lagen. Het bleken historische portretten te zijn van onder meer graven van [[Land van den Bergh|Bergh]], van Bourgondiërs en van Habsburgers.

Een belangrijke uitbreiding van de kunstverzameling kwam in [[1919]] toen Friedrich Wilhelm Mengelberg overleed. Deze architect van kerkinterieur – uit zijn atelier zijn het meubilair en de kruiswegstatie in de [[Pancratiuskerk]] in [['s-Heerenberg]] afkomstig – was ook verzamelaar vroege kerkelijke kunst. Van Heek kon deze Mengelbergcollectie voor 195.000 gulden kopen. Daarmee verwierf hij 91 religieuze en 21 profane schilderijen, 55 beeldhouwwerken, zeven monstransen en één ciborie (een kelk met deksel voor hosties). De meeste van deze stukken bevinden zich nog altijd in Huis Bergh.

Van Heek is zijn kunstcollectie door de jaren heen blijven uitbreiden. Het grootste deel van de verzameling was voor Huis Bergh bestemd, maar een aantal stukken heeft een plaats gekregen in andere musea, zoals het Mauritshuis in Den Haag en het Rijksmuseum Twente in Enschede. Na Van Heeks overlijden in [[1957]] heeft de [[Stichting Huis Bergh]] nog een aantal stukken aan de collectie kunnen toevoegen.

Het onderstaande is een korte en zeker niet complete beschrijving van de kunstverzameling van Huis Bergh.

== Schilderijen ==
De schilderijencollectie kan in drie categorieën verdeeld worden.

=== Vroeg-Italiaanse schilderijen ===
De collectie vroeg-Italiaanse schilderijen in Huis Bergh is de grootste particuliere verzameling in Nederland van dit type religieuze kunst. Ze bestaat voornamelijk uit [[:Categorie:Jaartallen 1300-1399|14e-]] en [[:Categorie:Jaartallen 1400-1499|15e-eeuwse]] werken uit Rome, Siena, Florence en Venetië.

=== Schilderkunst ten noorden van de Alpen ===
Deze categorie omvat werken uit de periode van [[:Categorie:Jaartallen 1400-1499|de 15e]] tot de [[:Categorie:Jaartallen 1600-1699|17e eeuw]]. De aanduiding "ten noorden van de Alpen" kan ruim worden opgevat. Naast Hollandse en Vlaamse meesters zijn ook schilders uit Spanje en uit het hele Duitse taalgebied tot in Bohemen vertegenwoordigd. Ook onder deze schilderijen zijn er veel met een religieus onderwerp.

=== Historische portretten ===
De basis voor deze categorie wordt gevormd door de dertien portretten die Jan van Heek in 1912 in Huis Bergh heeft gevonden. In de loop der tijd zijn hier meerdere portretten aan toegevoegd. De laatste aanvulling is het portret ten voeten uit van [[Hendrik van den Bergh (1573-1638)|Hendrik van den Bergh]], dat de Stichting Huis Bergh in [[2009]] heeft gekocht.

Uit elke categorie schilderijen volgt hier een voorbeeld:
{|
|- valign=top
|[[Bestand:Engel van Buoninsegna ca 1310.jpg|thumb|250px|<center>'''Deze ''Engel'' is een van twaalf panelen die Duccio di Buoninsegna rond [[1310]] maakte voor een altaarstuk in de dom van Siena. </center>]]
|[[Bestand:Bruiloft van Kana.jpg|thumb|300px|<center>'''''De bruiloft van Kana'' Kopie van een paneel van Jeroen Bosch, begin [[:Categorie:Jaartallen 1500-1599|16e eeuw]]. </center>]]
|[[Bestand: portret-Maria-Elisabeth-Clara-van-den-Bergh.jpg|thumb|325px|<center>'''Dit portret van [[Maria Elisabeth Clara van den Bergh]] is een van de schilderijen die Van Heek in 1912 in Huis Bergh aantrof. </center>]]
|}

== Middeleeuwse handschriften en boekbanden ==
[[Bestand:Kroniekenhandschrift wapen Bergh.jpg|thumb|right|400px|<center>'''De openingsbladzijden van het Kroniekenhandschrift van 's-Heerenberg. </center>]]
In collectie bevinden zich 73 met de hand op perkament of papier geschreven boeken. Daarnaast zijn er 72 losse, met de hand beschreven bladen. Alle deze werken zijn voorzien van illustraties en versieringen. Ze stammen uit de tijd voor [[1450]], toen in West-Europa de boekdrukkunst op gang kwam.

De eerste gedrukte boeken, uit de jaren tot [[1500]], worden wiegedrukken of ''incunabelen'' genoemd. Hierin is alleen de tekst gedrukt, maar zijn de illustraties en versieringen nog met de hand aangebracht. Huis Bergh heeft vijftien van deze wiegedrukken.

De boekbanden van veel van deze boeken zijn kunstwerken op zich. Die van de oudste boeken zijn vaak van hout met een metalen (koperen) beslag, versierd met edelsmeedwerk waarin (half)edelstenen, emaille of ivoor zijn verwerkt. Nieuwere boeken hebben vaak een leren omslag, waarin met stempels versieringen zijn aangebracht.

Het oudste boek in de collectie is een Byzantijns handschrift in het Grieks uit de [[:Categorie:Jaartallen 1000-1099|11e eeuw]]. Andere voorbeelden zijn het [[Kroniekenhandschrift van 's-Heerenberg]] (aangekocht in [[2017]]) en het [[Necrologium van Elten]]. Een aanzienlijk aantal van de boeken zijn bijbels en getijdeboeken. In getijdeboeken staan per dag de gebeden opgeschreven die dan uitgesproken moeten worden.

== Tekeningen en prenten ==
[[Bestand:Catharina van den Bergh (1636).jpg|thumb|right|250px|'''<center>Catharina van den Bergh op een gravure uit [[1636]] </center>]]
Huis Bergh heeft een uitgebreide prentencollectie en ook een beperkt aantal tekeningen. Prenten zijn afdrukken van kopergravures of steendrukken (lithografieën), en kunnen in grotere oplage worden gemaakt. Tekeningen zijn eenmalig en worden door de kunstenaar direct op papier of een andere drager gemaakt. De tekeningen in de collectie zijn veelal afbeeldingen van gebouwen en stadsgezichten.

In de prentencollectie bevinden zich veel portretten van graven van Bergh. [[Hendrik van den Bergh (1573-1638)|Graaf Hendrik]] komt het vaakst voor. Van bijvoorbeeld zijn [[Catharina van den Bergh|zus Catharina]] is nevenstaand portret aanwezig.
 
== Beelden ==
[[Bestand: Borstschild 1724.jpg|thumb|right|300px|<center>'''Het borstschild van [[Frans Willem van Hohenzollern-Bergh]] als voorbeeld van zilversmeedwerk in de kunstverzameling van Huis Bergh. </center>]]
De beeldencollectie omvat beeldhouwwerk en houtsnijwerk. Daarnaast is er een aantal kunstwerken die uit ivoor zijn gesneden. Bij de grote brand van 1939 is helaas een deel van deze verzameling verloren gegaan.

Ook deze collectie is grotendeels religieus van aard. Er zijn Mariabeelden en weergaves van allerlei gebeurtenissen uit het leven van Christus.

== Andere kunstvoorwerpen ==
Naast bovengenoemde kunst heeft Huis Bergh onder meer gebrandschilderde ramen, zilversmeedwerk, munten, bronzen voorwerpen en houten meubilair. Een van de kamers van het kasteel is ingericht als wapenkamer, waarin een kleine wapenverzameling van uiteenlopende aard is tentoongesteld. Een deel daarvan is aangekocht, zoals de harnassen, maar een deel van de wapens en kogels is in of bij het kasteel gevonden.
 
== Bronnen ==
*[[Het oude kasteel herleefde]], blz. 49–59
*[[Huis Bergh – kasteel-kunst-geschiedenis]], blz. 77–151
*[http://huisbergh.nl/bezoekersinformatie/collectie/vaste-collectie/ Vaste collectie Huis Bergh]

[[Categorie:Huis Bergh]] [[Categorie:Kunst]]

@@ Regel 25: / Regel 25: @@
 {|
 |- valign=top
-|[[Bestand:Engel van Buoninsegna ca 1310.jpg|thumb|250px|<center>'''Deze ''Engel'' is een van twaalf panelen die Duccio di Buoninsegna rond [[1310]] maakte voor een altaarstuk in de dom van Siena. </center>]]
+|[[Bestand:Engel van Buoninsegna ca 1310.jpg|thumb|250px|<center>'''Deze ''Engel'' is een van twaalf panelen die Duccio di Buoninsegna rond [[1310]] maakte voor een altaarstuk in de dom van Siena.'''<br><small>Collectie Stichting Huis Bergh, inventarisnummer 10</small></center>]]
-|[[Bestand:Bruiloft van Kana.jpg|thumb|300px|<center>'''''De bruiloft van Kana''<br>Kopie van een paneel van Jeroen Bosch, begin [[:Categorie:Jaartallen 1500-1599|16e eeuw]]. </center>]]
+|[[Bestand:Bruiloft van Kana.jpg|thumb|300px|<center>'''''De bruiloft van Kana''<br>Kopie van een paneel van Jeroen Bosch, begin [[:Categorie:Jaartallen 1500-1599|16e eeuw]].'''<br><small>Collectie Stichting Huis Bergh, inventarisnummer 58</small></center>]]
-|[[Bestand: portret-Maria-Elisabeth-Clara-van-den-Bergh.jpg|thumb|325px|<center>'''Dit portret van [[Maria Elisabeth Clara van den Bergh]] is een van de schilderijen die Van Heek in 1912 in Huis Bergh aantrof. </center>]]
+|[[Bestand: portret-Maria-Elisabeth-Clara-van-den-Bergh.jpg|thumb|325px|<center>'''Dit portret van [[Maria Elisabeth Clara van den Bergh]] is een van de schilderijen die Van Heek in 1912 in Huis Bergh aantrof. '''<br><small>Collectie Stichting Huis Bergh, inventarisnummer 104</small></center>]]
 |}

@@ Regel 38: / Regel 38: @@
 De boekbanden van veel van deze boeken zijn kunstwerken op zich. Die van de oudste boeken zijn vaak van hout met een metalen (koperen) beslag, versierd met edelsmeedwerk waarin (half)edelstenen, emaille of ivoor zijn verwerkt. Nieuwere boeken hebben vaak een leren omslag, waarin met stempels versieringen zijn aangebracht.
-Het oudste boek in de collectie is een Byzantijns handschrift in het Grieks uit de [[:Categorie:Jaartallen 1000-1099|11e eeuw]]. Andere voorbeelden zijn het [[Kroniekenhandschrift van 's-Heerenberg]] (aangekocht in [[2017]]) en het [[Necrologium van Elten]]. Een aanzienlijk aantal van de boeken zijn bijbels en getijdeboeken. In getijdeboeken staan per dag de gebeden opgeschreven die dan uitgesproken moeten worden.
+Het oudste boek in de collectie is een Byzantijns handschrift in het Grieks uit de [[:Categorie:Jaartallen 1000-1099|11e eeuw]]. Andere voorbeelden zijn het [[Necrologium van Elten]] (aangekocht in [[1925]]) en het [[Kroniekenhandschrift van 's-Heerenberg]] (aangekocht in [[2017]]). Een aanzienlijk aantal van de boeken zijn bijbels en getijdeboeken. In getijdeboeken staan per dag de gebeden opgeschreven die dan uitgesproken moeten worden.
 == Tekeningen en prenten ==

Kunstverzameling Huis Bergh - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: /* Historische portretten */Collectie Stichting Huis Bergh

Verre neef: /* Middeleeuwse handschriften en boekbanden */ 1925

Verre neef: Nieuwe pagina aangemaakt met '== Inleiding == De '''kunstverzameling''' van Huis Bergh is grotendeels bijeengebracht door Jan van Heek, die het kasteel in [[1912]...'