Maria Elisabeth van den Bergh - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2022-06-06T04:28:51Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: /* Bronnen */ cat

2022-06-03T09:40:54Z

‎Bronnen: cat

Verre neef: /* Haar kinderen */ link Henriëtte Francisca

2022-05-14T10:39:44Z

‎Haar kinderen: link Henriëtte Francisca

Verre neef: /* Haar gebrandschilderde raam */ interne links

2021-04-28T13:28:27Z

‎Haar gebrandschilderde raam: interne links

Verre neef: /* Haar jeugd */ interne link

2019-09-07T14:37:42Z

‎Haar jeugd: interne link

Verre neef: /* Haar gebrandschilderde raam */ kleine aanvulling

2019-08-14T12:09:57Z

‎Haar gebrandschilderde raam: kleine aanvulling

Verre neef: Haar gebrandschilderde raam

2019-07-19T11:37:49Z

Haar gebrandschilderde raam

Verre neef: /* Strijd om haar bezittingen */ interne link

2019-02-08T16:46:14Z

‎Strijd om haar bezittingen: interne link

Verre neef: /* Strijd om haar bezittingen */ molens

2018-04-12T13:56:29Z

‎Strijd om haar bezittingen: molens

Verre neef: /* Strijd om haar bezittingen */ link Frederik Frans

2018-01-19T15:23:38Z

‎Strijd om haar bezittingen: link Frederik Frans

← Oudere versie		Versie van 6 jun 2022 om 04:28
Regel 56:		Regel 56:
	**[http://de.wikipedia.org/wiki/Fürstenhut ''Fürstenhut'']		**[http://de.wikipedia.org/wiki/Fürstenhut ''Fürstenhut'']

−	[[Categorie:Graven van den Bergh]] [[Categorie:Huis van der Leck]] [[Categorie:Gravenportretten\|B]]	+	[[Categorie:Graven van den Bergh\|B]] [[Categorie:Huis van der Leck\|B]] [[Categorie:Gravenportretten\|B]]

← Oudere versie		Versie van 3 jun 2022 om 09:40
Regel 56:		Regel 56:
	**[http://de.wikipedia.org/wiki/Fürstenhut ''Fürstenhut'']		**[http://de.wikipedia.org/wiki/Fürstenhut ''Fürstenhut'']

−	[[Categorie:Graven van den Bergh]] [[Categorie:Huis van der Leck]]	+	[[Categorie:Graven van den Bergh]] [[Categorie:Huis van der Leck]] [[Categorie:Gravenportretten\|B]]

@@ Regel 31: / Regel 31: @@
 == Haar kinderen ==
 [[Bestand:Serapion_-_Boxmeer.jpg|thumb|right|300px||<center>'''Het gebrandschilderde raam dat markiezin Maria Elisabeth schonk aan het karmelietenklooster in Boxmeer</center>]]
-Maria Elisabeth en haar man de vorst van Hohenzollern-Hechingen hadden twee kinderen. In [[1632]] werd een zoon geboren, die echter vrijwel meteen overleed. In [[1642]] volgde dochter Henriëtte Francisca, die haar moeder zou opvolgen als markiezin. Zij trouwde in [[1662]] in Bergen op Zoom met haar achterneef Frederik Maurits de La Tour d'Auvergne, zoon van [[Leonora Catharina Febronis van den Bergh|Leonora van den Bergh]]. Volgens eerdere plannen van haar moeder en haar oom Albert had zij met haar neef Frederik Frans moeten trouwen, maar die was voortijdig overleden.
+Maria Elisabeth en haar man de vorst van Hohenzollern-Hechingen hadden twee kinderen. In [[1632]] werd een zoon geboren, die echter vrijwel meteen overleed. In [[1642]] volgde dochter [[Henriëtte Francisca van Hohenzollern-Hechingen|Henriëtte Francisca]], die haar moeder zou opvolgen als markiezin.
 == Haar gebrandschilderde raam ==

@@ Regel 38: / Regel 38: @@
 Maria Elisabeths raam is gewijd aan de Heilige Serapion, een Egyptische kluizenaar uit de vierde eeuw. Hij is afgebeeld in een karmelietenhabijt. De mijter naast hem verwijst naar zijn benoeming tot bisschop van Antiochië.
-Het wapen bovenin het raam is een combinatie van de wapens [[Wapen van Hohenzollern|van Hohenzollern]] en [[Wapen van de graven van Bergh|van Bergh]]. Hetzelfde combinatiewapen is ook te zien op de gevelsteen van de [[Kaarschotse molen]], die hierboven al genoemd is.
+Het [[Wapenschild|wapen]] bovenin het raam is een combinatie van de wapens [[Wapen van Hohenzollern|van Hohenzollern]] en [[Wapen van de graven van Bergh|van Bergh]]. Hetzelfde combinatiewapen is ook te zien op de gevelsteen van de [[Kaarschotse molen]], die hierboven al genoemd is.
-De kroon boven het wapen is een ''Fürstenhut'', die in het Duitse Keizerrijk symbool stond voor een vorst in de zin van staatshoofd van een vorstendom. Haar echtgenoot was vorst van Hohenzollern-Hechingen, waarmee de titel vorstin haar hoogste adellijke titel was. In de Franse tekst onder het wapen wordt deze waardigheid als eerste genoemd, waarbij de titel vorstin vertaald als ''princesse''.
+De [[rangkroon|kroon]] boven het wapen is een ''Fürstenhut'', die in het Duitse Keizerrijk symbool stond voor een vorst in de zin van staatshoofd van een vorstendom. Haar echtgenoot was vorst van Hohenzollern-Hechingen, waarmee de titel vorstin haar hoogste adellijke titel was. In de Franse tekst onder het wapen wordt deze waardigheid als eerste genoemd, waarbij de titel vorstin vertaald als ''princesse''.
 :::''Elizabeth, par la grace de Dieu Princesse de Zollern, Neé Comtesse Bergh, Marquise de Berghes sur le Zoom]], Baronne de [[Hedel]], Dame de Gestel, S. Michiel, Outherlaer, Borghuliet, [[Spalbeek|Spalbeeck]], Braine Laleud, Opvelp, Muijlsteden, Beersele, Baronne hereditaire de la [[Gelderland|Duché de Gueldres]] et [[Zutphen|Comté de Zutphen]], etc. 1684

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 [[Bestand:Maria Elisabeth van den Bergh (1613-1671).jpg|thumb|right|400px|'''Anoniem portret van Maria Elisabeth als 15-jarige]]
 == Haar jeugd ==
-'''Maria Elisabeth van den Bergh''' was de oudste dochter van [[Hendrik van den Bergh (1573-1638)|graaf Hendrik]] en zijn eerste vrouw Margaretha van Wittem. Zij werd in januari [[1613]] geboren in [[Stevensweert]], een heerlijkheid in [[Opper-Gelre|Spaans Gelre]] (nu in Nederlands Limburg), waarvan haar vader toen heer was. Toen ze nog niet getrouwd was, werd zij freule Lieske genoemd.
+'''Maria Elisabeth van den Bergh''' was de oudste dochter van [[Hendrik van den Bergh (1573-1638)|graaf Hendrik]] en zijn eerste vrouw [[Margaretha van Wittem]]. Zij werd in januari [[1613]] geboren in [[Stevensweert]], een heerlijkheid in [[Opper-Gelre|Spaans Gelre]] (nu in Nederlands Limburg), waarvan haar vader toen heer was. Toen ze nog niet getrouwd was, werd zij freule Lieske genoemd.
 Een deel van haar jeugd heeft zij in Brussel doorgebracht aan het hof van aartshertogin Isabella, de streng-katholieke landvoogdes van de Zuidelijke Nederlanden. Zijn kwam echter ook in Noord-Nederlandse hofkringen. In Den Haag was zij bevriend met Amalia van Solms, de vrouw van stadhouder Frederik Hendrik van Oranje-Nassau, die een neef van haar vader was. Amalia was naar Den Haag gekomen als hofdame van Winterkoningin Elisabeth Stuart. Die dankte haar bijnaam aan het feit dat ze één winter – van [[1619]] op [[1620]] – koningin van Bohemen was geweest. Met haar man, Winterkoning Frederik V van de Palts, en haar kinderen woonde zij daarna in ballingschap in Den Haag. Maria Elisabeth heeft enige tijd aan het hof van Elisabeth Stuart gewoond en is toen ook met haar bevriend geraakt.

@@ Regel 34: / Regel 34: @@
 == Haar gebrandschilderde raam ==
-Maria Elisabeth heeft in [[1684]] een van de gebrandschilderde ramen in het [[Karmelietenklooster (Boxmeer)|karmelietenklooster]] in [[Boxmeer]] geschonken. Het raam is gewijd aan de Heilige Serapion, een Egyptische kluizenaar uit de vierde eeuw. Hij is afgebeeld in een karmelietenhabijt. De mijter naast hem verwijst naar zijn benoeming tot bisschop van Antiochië.
+Maria Elisabeth heeft in [[1684]] een van de gebrandschilderde ramen in het [[Karmelietenklooster (Boxmeer)|karmelietenklooster]] in [[Boxmeer]] geschonken. Wellicht heeft ze dit gedaan op verzoek van haar neef [[Oswald III van den Bergh]], die heer van Boxmeer was sinds het overlijden van zijn vader, de stichter van het klooster. Het lijkt erop dat graaf Oswald zijn familie om meer ramen heeft gevraagd, want uit 1684 stammen behalve zijn eigen raam dat van Maria Elisabeth ook die van [[Maria Clara van den Bergh]] en haar man [[Maximiliaan van Hohenzollern-Sigmaringen]], van [[Elisabeth Catharina van den Bergh]] en van [[Herman Frederik van den Bergh]] – en mogelijk een of meer van de ongedateerde ramen.
 Het wapen bovenin het raam is een combinatie van de wapens [[Wapen van Hohenzollern|van Hohenzollern]] en [[Wapen van de graven van Bergh|van Bergh]]. Hetzelfde combinatiewapen is ook te zien op de gevelsteen van de [[Kaarschotse molen]], die hierboven al genoemd is.
@@ Regel 42: / Regel 44: @@
 :::''Elizabeth, par la grace de Dieu Princesse de Zollern, Neé Comtesse Bergh, Marquise de Berghes sur le Zoom]], Baronne de [[Hedel]], Dame de Gestel, S. Michiel, Outherlaer, Borghuliet, [[Spalbeek|Spalbeeck]], Braine Laleud, Opvelp, Muijlsteden, Beersele, Baronne hereditaire de la [[Gelderland|Duché de Gueldres]] et [[Zutphen|Comté de Zutphen]], etc. 1684
 <br clear=all/>
 == Bronnen ==
 *[[Het archief van het Huis Bergh (boek)]], blz. 64

@@ Regel 16: / Regel 16: @@
 De strijd met haar familie om Bergen op Zoom had zij gewonnen, maar het markiezaat is ze later toch nog bijna kwijtgeraakt. In [[1657]] had Elisabeth Stuarts dochter Louise Hollandine zich met medeweten van Maria Elisabeth tot het katholieke geloof bekeerd. Vervolgens had Maria Elisabeth haar geholpen bij haar vlucht naar Frankrijk, waar ze met hulp van koning Lodewijk XIV abdis werd van een klooster bij Parijs. Elisabeth Stuart was over dit alles bijzonder kwaad, en het lukte haar de Staten-Generaal ervan te overtuigen markiezin Maria Elisabeth haar bevoegdheden op het gebied van de rechtspraak te ontnemen. Deze beslissing, die in januari [[1658]] werd genomen, veroorzaakte veel onrust in Bergen op Zoom. Daarom begonnen de Staten-Generaal in maart een onderzoek, dat echter niets opleverde. In januari [[1659]] werd Maria Elisabeth in al haar rechten hersteld. De vriendschap met Elisabeth Stuart was echter voorgoed voorbij.
-In de aangrenzende [[Breda|baronie van Breda]] bezat Maria Elisabeth een aantal onroerende goederen, waaronder drie molens: bij [[Grafelijke molen Alphen|Alphen]], [[Kaarschotse molen|Rijsbergen]] en [[Akkermolen|Zundert]]. De molen bij Rijsbergen, een watermolen, liet zij in [[1656]] restaureren. Toen dit werk met succes werd afgesloten, liet zij in de gevel van de molen een wapensteen aanbrengen met de wapens [[wapen van de graven van Bergh|van Bergh]] en van Hohenzollern-Hechingen.
+In de aangrenzende [[Breda|baronie van Breda]] bezat Maria Elisabeth een aantal onroerende goederen, waaronder drie molens: bij [[Grafelijke molen Alphen|Alphen]], [[Kaarschotse molen|Rijsbergen]] en [[Akkermolen|Zundert]]. De molen bij Rijsbergen, een watermolen, liet zij in [[1656]] restaureren. Toen dit werk met succes werd afgesloten, liet zij in de gevel van de molen een wapensteen aanbrengen met de wapens [[wapen van de graven van Bergh|van Bergh]] en van de [[Wapen van Hohenzollern|vorsten van Hohenzollern]].
 Tot de erfenis van haar vader behoorde ook de [[Hedel|heerlijkheid Hedel]]. Het kasteel daar had in de Tachtigjarige Oorlog zwaar te lijden gehad, maar zij liet het in de jaren van [[1652]] tot [[1654]] opknappen en uitbreiden om te gebruiken als buitenplaats. Zij was er graag.
@@ Regel 30: / Regel 30: @@
 == Haar kinderen ==
 Maria Elisabeth en haar man de vorst van Hohenzollern-Hechingen hadden twee kinderen. In [[1632]] werd een zoon geboren, die echter vrijwel meteen overleed. In [[1642]] volgde dochter Henriëtte Francisca, die haar moeder zou opvolgen als markiezin. Zij trouwde in [[1662]] in Bergen op Zoom met haar achterneef Frederik Maurits de La Tour d'Auvergne, zoon van [[Leonora Catharina Febronis van den Bergh|Leonora van den Bergh]]. Volgens eerdere plannen van haar moeder en haar oom Albert had zij met haar neef Frederik Frans moeten trouwen, maar die was voortijdig overleden.
 == Bronnen ==
 *[[Het archief van het Huis Bergh (boek)]], blz. 64
 *''Vrouwen aan de macht, Markiezinnen van Bergen op Zoom'', [http://www.markiezenhof.nl Markiezenhof Historisch Centrum], 2008
 *[http://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland]
 [[Categorie:Graven van den Bergh]] [[Categorie:Huis van der Leck]]

@@ Regel 8: / Regel 8: @@
 == Strijd om haar bezittingen ==
-Maria Elisabeth heeft haar plaats in de geschiedenis van [[graafschap Bergh|Bergh]] vooral te danken aan de moeilijkheden die zij met haar [[Albert van den Bergh|neef Albert]] en andere familieleden heeft gehad over de rechten op het graafschap Bergh en [[Berghse bezittingen|andere bezittingen]], met name het markiezaat van [[Bergen op Zoom]]. Voor haar begonnen de problemen na haar vaders overlijden in [[1638]]. Hij had in [[1633]] bij de dood van de regerende gravin van Bergh, haar nicht [[Maria Elisabeth Clara van den Bergh|Maria Elisabeth Clara]], het graafschap al voor zich opgeëist. Via haar moeder maakte ze aanspraken op Bergen op Zoom, waarvan zij zich in [[1635]] op grond van een vonnis van het Leenhof van Brabant markiezin kon noemen. Meer over deze ingewikkelde familiestrijd staat op de pagina van haar neef en rivaal graaf Albert. Met hem sloot Maria Elisabeth in [[1644]] een overeenkomst waarbij zij Bergen op Zoom kreeg en hij Bergh. Vanaf 1638 had zij haar rechten op Bergh daadwerkelijk uitgeoefend, maar het zou nog tot [[1650]] duren voor zij [[Huis Bergh]] zou ontruimen. Als markiezin stond zij bekend als Maria Elisabeth II om zich te onderscheiden van haar voorgangster, nicht en bijna naamgenote Maria Elisabeth Clara.
+Maria Elisabeth heeft haar plaats in de geschiedenis van [[graafschap Bergh|Bergh]] vooral te danken aan de moeilijkheden die zij met haar [[Albert van den Bergh|neef Albert]] en andere familieleden heeft gehad over de [[Heerlijke rechten|rechten]] op het graafschap Bergh en [[Berghse bezittingen|andere bezittingen]], met name het markiezaat van [[Bergen op Zoom]]. Voor haar begonnen de problemen na haar vaders overlijden in [[1638]]. Hij had in [[1633]] bij de dood van de regerende gravin van Bergh, haar nicht [[Maria Elisabeth Clara van den Bergh|Maria Elisabeth Clara]], het graafschap al voor zich opgeëist. Via haar moeder maakte ze aanspraken op Bergen op Zoom, waarvan zij zich in [[1635]] op grond van een vonnis van het Leenhof van Brabant markiezin kon noemen. Meer over deze ingewikkelde familiestrijd staat op de pagina van haar neef en rivaal graaf Albert. Met hem sloot Maria Elisabeth in [[1644]] een overeenkomst waarbij zij Bergen op Zoom kreeg en hij Bergh. Vanaf 1638 had zij haar rechten op Bergh daadwerkelijk uitgeoefend, maar het zou nog tot [[1650]] duren voor zij [[Huis Bergh]] zou ontruimen. Als markiezin stond zij bekend als Maria Elisabeth II om zich te onderscheiden van haar voorgangster, nicht en bijna naamgenote Maria Elisabeth Clara.
 De overeenkomst van 1644 hield ook in, dat Maria Elisabeths enige dochter Henriëtte Francisca zou trouwen met graaf Alberts oudste zoon [[Frederik Frans van den Bergh|Frederik Frans]]. Op deze manier zouden Bergen op Zoom en Bergh in één hand komen. Helaas mislukte deze opzet toen Frederik Frans in [[1661]] op 18-jarige leeftijd overleed. Henriëtte Francisca trouwde toen met een ander, waarmee Maria Elisabeths kansen om Bergh in bezit te krijgen waren verkeken.

@@ Regel 10: / Regel 10: @@
 Maria Elisabeth heeft haar plaats in de geschiedenis van [[graafschap Bergh|Bergh]] vooral te danken aan de moeilijkheden die zij met haar [[Albert van den Bergh|neef Albert]] en andere familieleden heeft gehad over de rechten op het graafschap Bergh en [[Berghse bezittingen|andere bezittingen]], met name het markiezaat van [[Bergen op Zoom]]. Voor haar begonnen de problemen na haar vaders overlijden in [[1638]]. Hij had in [[1633]] bij de dood van de regerende gravin van Bergh, haar nicht [[Maria Elisabeth Clara van den Bergh|Maria Elisabeth Clara]], het graafschap al voor zich opgeëist. Via haar moeder maakte ze aanspraken op Bergen op Zoom, waarvan zij zich in [[1635]] op grond van een vonnis van het Leenhof van Brabant markiezin kon noemen. Meer over deze ingewikkelde familiestrijd staat op de pagina van haar neef en rivaal graaf Albert. Met hem sloot Maria Elisabeth in [[1644]] een overeenkomst waarbij zij Bergen op Zoom kreeg en hij Bergh. Vanaf 1638 had zij haar rechten op Bergh daadwerkelijk uitgeoefend, maar het zou nog tot [[1650]] duren voor zij [[Huis Bergh]] zou ontruimen. Als markiezin stond zij bekend als Maria Elisabeth II om zich te onderscheiden van haar voorgangster, nicht en bijna naamgenote Maria Elisabeth Clara.
-De overeenkomst van 1644 hield ook in, dat Maria Elisabeths enige dochter Henriëtte Francisca zou trouwen met graaf Alberts oudste zoon Frederik Frans. Op deze manier zouden Bergen op Zoom en Bergh in één hand komen. Helaas mislukte deze opzet toen Frederik Frans in [[1661]] op 18-jarige leeftijd overleed. Henriëtte Francisca trouwde toen met een ander, waarmee Maria Elisabeths kansen om Bergh in bezit te krijgen waren verkeken.
+De overeenkomst van 1644 hield ook in, dat Maria Elisabeths enige dochter Henriëtte Francisca zou trouwen met graaf Alberts oudste zoon [[Frederik Frans van den Bergh|Frederik Frans]]. Op deze manier zouden Bergen op Zoom en Bergh in één hand komen. Helaas mislukte deze opzet toen Frederik Frans in [[1661]] op 18-jarige leeftijd overleed. Henriëtte Francisca trouwde toen met een ander, waarmee Maria Elisabeths kansen om Bergh in bezit te krijgen waren verkeken.
 Na de Vrede van Münster, die in [[1648]] het einde van de [[Tachtigjarige Oorlog]] bezegelde, werd zij op 16 november [[1649]] definitief ingehuldigd als markiezin van Bergen op Zoom. Nader onderzoek moet nog uitwijzen of zij toen voor het eerst daadwerkelijk in Bergen op Zoom was. Groot feest was het in elk geval niet, want de protestante, Oranjegezinde bestuurders van Bergen op Zoom zagen haar als katholiek niet graag komen. Toch moest ze met hen samenwerken, omdat katholieken geen openbare functies mochten bekleden. Dat is haar goed gelukt. Haar residentie, het Markiezenhof, liet ze renoveren.