Metselverband - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: Noors en kettingverband

2020-09-27T09:55:51Z

Noors en kettingverband

Verre neef: /* Vlaams verband */ Roohorst

2020-09-09T07:04:59Z

‎Vlaams verband: Roohorst

Verre neef: /* Inleiding */ ontlastingsboog

2020-09-04T08:42:36Z

‎Inleiding: ontlastingsboog

Verre neef: /* Inleiding */ interne link

2020-08-09T10:42:52Z

‎Inleiding: interne link

Verre neef: /* Wildverband */ typo

2020-08-05T12:12:58Z

‎Wildverband: typo

Verre neef: /* Halfsteensverband */ typo

2020-08-05T11:23:19Z

‎Halfsteensverband: typo

Verre neef: Nieuwe pagina aangemaakt met '== Inleiding == In de beschrijvingen van veel Berghse monumenten wordt het '''metselverband''' van de muren genoemd. Met metselverband, ook '...'

2020-08-05T11:01:03Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '== Inleiding == In de beschrijvingen van veel Berghse monumenten wordt het '''metselverband''' van de muren genoemd. Met metselverband, ook '...'

Nieuwe pagina

== Inleiding ==
In de beschrijvingen van veel [[gemeente Bergh|Berghse]] [[monumenten]] wordt het '''metselverband''' van de muren genoemd. Met metselverband, ook '''steenverband''' of kortweg '''verband''' genoemd, wordt de wijze aangeduid waarop de bakstenen ten opzichte van elkaar zijn gerangschikt. Door de stenen volgens een bepaald patroon te laten verspringen, krijgt de muur zijn stevigheid. Dezelfde term is ook van toepassing op bestratingen met stenen of tegels.

Er bestaan enkele tientallen verschillende metselverbanden. De belangrijkste die ook in Bergh voorkomen worden hier kort beschreven. Hierbij is het nodig de volgende termen te kennen:
*Strek: de lange zijde van een baksteen
*Kop: de korte zijde van een baksteen
*Stootvoeg: verticale voeg
*Lintvoeg: horizontale voeg

=== Halfsteensverband ===
[[Bestand:Halfsteensverband.png|thumb|right|300px|<center>'''Het halfsteensverband van het trafohuisje in Lengel</center>]]
Het meest voorkomende verband is het '''halfsteensverband''': elke laag stenen verspringt een halve steen (ofwel een kop) ten opzichte van de onderliggende laag. Elke stootvoeg staat zo in het midden van de boven- en de onderliggende steen.

De [[Pastorie Beek|pastorie]] in [[Beek]] is volgens dit verband gebouwd, evenals de [[Transformatorhuisje|transfromatorhuisjes]] in [[Trafohuisje Azewijn|Azewijn]], [[Trafohuisje Braamt|Braamt]], [[Trafohuisje Lengel|Lengel]] en [[Trafohuisje Wijnbergen|Wijnbergen]].
 
=== Kruisverband ===
[[Bestand:Kruisverband.png|thumb|right|300px|<center>'''Het kruisverband van [['t Olde Meestershuus]] in Braamt</center>]]
Het '''kruisverband''' of '''Hollands verband''' levert van alle metselverbanden de sterkste muur. Hierbij wisselen een strekkenlaag en een koppenlaag elkaar af. Door de koppenlagen is de muur zo dik als een steen lang is. De strekkenlagen verspringen (net als bij het halfsteens verband) steeds een kop (of halve steen), zodat elke strek zowel aan de onder- als aan de bovenkant door twee stootvoegen verbonden is met de boven- en de onderliggende stekkenlaag. De stootvoegen in de koppenlagen verbinden om en om slechts twee koppen met elkaar.

Elke strek vormt met de boven- en de onderliggende kop een kruis – vandaar de naam kruisverband.

In veel [[:Categorie:Gemeentelijke monumenten|gemeentelijke monumenten]] is het metselwerk in kruisverband uitgevoerd, zoals de [[Pastorie Kilder|pastorie]] in [[Kilder]], de [[Overige woonhuizen|woonhuizen]] aan de [[Langestraat 10]] in [[Braamt]] en de [[Molenberg 1]] in [[Stokkum]] en de [[Boerderijen|boerderij]] [[Zonnekroek, De (boerderij)|De Zonnekroek]] in [[Lengel]]. Ook de muren van het [[Patersklooster]] in [['s-Heerenberg]], dat een [[:Categorie:Rijksmonumenten|rijksmonument]] is, zijn in kruisverband opgetrokken.
 
=== Vlaams verband ===
[[Bestand:Vlaams verband.png|thumb|right|300px|<center>'''Het Vlaams verband van de Mariakapel in Beek</center>]]
In het '''Vlaams verband''' zijn alle lagen hetzelfde en bestaan uit afwisselend een kop en een strek. Elk laag verspringt zodanig dat elke kop altijd onder het midden van de bovenliggende strek ligt.

De [[Mariakapel Beek|Mariakapel]] in [[Beek]] is in Vlaams verband gemetseld.

Het Vlaams verband vormt net als het kruisverband kruizen. Het verschil is dat er in het kruisverband koppen zijn die niet bij een kruis horen, terwijl in het Vlaams verband alle koppen bij een kruis horen.
 
=== Wildverband ===
[[Bestand:Wild verband.png|thumb|right|300px|<center>'''Het wild verband van de [[Kaatsbaan]] in 's-Heerenberg</center>]]
Bij het '''wildverband''' of '''vrij verband''' is er geen patroon te ontdekken en liggen de stootvoegen nergens in een rechte lijn. Dit verband ontstaat wanneer de stenen van onregelmatige vorm zijn, zoals dat lang geleden het geval was toen bakstenen nog met de hand gevormd werden.

De muren van de meeste rijksmonumenten in 's-Heerenberg vertonen het wildverband.
 
=== Andere metselverbanden ===
Naast bovengenoemde metselverbanden zijn er nog vele andere. Welke daarvan in Bergh te zien zijn, is (nog) niet onderzocht, maar het ligt niet voor de hand dat er van allemaal een voorbeeld te vinden is.

Namen van deze metselverbanden zijn blokverband, bois cordé, Engels verband, Frans verband, kettingverband, keper– of visgraatverband, klezoor– of klezorenverband, koppen– of patijtsverband, Kropholler– of Deltrapverband, Noors of noords verband, polymetrisch verband, ruitverband, spiraalverband, staand verband, stammen, stapel– of strekken– of tegelverband. Tot slot kan een muur nog zonder verband gebouwd worden, dat wil zeggen met al dan niet regelmatige stenen, maar zodanig dat de lintvoegen maar kort zijn en allerlei patronen vormen.

== Bronnen ==
*[https://nl.wikipedia.org/wiki/Verband_(bouwkunde) Metselverband] op Wikipedia
*[https://www.joostdevree.nl/shtmls/metselverband.shtml Metselverband] op de encyclopedie van Joost de Vree

[[Categorie:Architectuur]]

@@ Regel 12: / Regel 12: @@
 Het meest voorkomende verband is het '''halfsteensverband''': elke laag stenen verspringt een halve steen (ofwel een kop) ten opzichte van de onderliggende laag. Elke stootvoeg staat zo in het midden van de boven- en de onderliggende steen.
-De [[Pastorie Beek|pastorie]] in [[Beek]] is volgens dit verband gebouwd, evenals de [[Transformatorhuisje|transfromatorhuisjes]] in [[Trafohuisje Azewijn|Azewijn]], [[Trafohuisje Braamt|Braamt]], [[Trafohuisje Lengel|Lengel]] en  [[Trafohuisje Wijnbergen|Wijnbergen]].
+De [[Pastorie Beek|pastorie]] in [[Beek]] is volgens dit verband gebouwd, evenals de [[Transformatorhuisje|transformatorhuisjes]] in [[Trafohuisje Azewijn|Azewijn]], [[Trafohuisje Braamt|Braamt]], [[Trafohuisje Lengel|Lengel]] en  [[Trafohuisje Wijnbergen|Wijnbergen]].
 <br clear=all/>
 === Kruisverband ===
 [[Bestand:Kruisverband.png|thumb|right|300px|<center>'''Het kruisverband van [['t Olde Meestershuus]]<br>in Braamt</center>]]

@@ Regel 31: / Regel 31: @@
 Het Vlaams verband vormt net als het kruisverband kruizen. Het verschil is dat er in het kruisverband koppen zijn die niet bij een kruis horen, terwijl in het Vlaams verband alle koppen bij een kruis horen.
 <br clear=all/>
 === Wildverband ===
@@ Regel 42: / Regel 51: @@
 Naast bovengenoemde metselverbanden zijn er nog vele andere. Welke daarvan in Bergh te zien zijn, is (nog) niet onderzocht, maar het ligt niet voor de hand dat er van allemaal een voorbeeld te vinden is.
-Namen van deze metselverbanden zijn blokverband, bois cordé, Engels verband, Frans verband, kettingverband, keper– of visgraatverband, klezoor– of klezorenverband, koppen– of patijtsverband, Kropholler– of Deltrapverband, Noors of noords verband, polymetrisch verband, ruitverband, spiraalverband, staand verband, stammen, stapel– of strekken– of tegelverband. Tot slot kan een muur nog zonder verband gebouwd worden, dat wil zeggen met al dan niet regelmatige stenen, maar zodanig dat de lintvoegen maar kort zijn en allerlei patronen vormen.
+Namen van deze metselverbanden zijn blokverband, bois cordé, Frans verband (twee koppen en een strek), ''Gothischer Verband'', keper– of visgraatverband, klezoor– of klezorenverband, koppen– of patijtsverband, Kropholler– of Deltrapverband, polymetrisch verband, ruitverband, ''Schlesischer Verband'', spiraalverband, staand verband, stammen, stapel– of strekken– of tegelverband.
 == Bronnen ==

@@ Regel 27: / Regel 27: @@
 In het '''Vlaams verband''' zijn alle lagen hetzelfde en bestaan uit afwisselend een kop en een strek. Elk laag verspringt zodanig dat elke kop altijd onder het midden van de bovenliggende strek ligt.
-De [[Mariakapel Beek|Mariakapel]] in [[Beek]] is in Vlaams verband gemetseld.
+De [[Mariakapel Beek|Mariakapel]] in [[Beek]] en huize [[ Roohorst, De‎|De Roohorst]] in 's-Heerenberg zijn in Vlaams verband gemetseld.
 Het Vlaams verband vormt net als het kruisverband kruizen. Het verschil is dat er in het kruisverband koppen zijn die niet bij een kruis horen, terwijl in het Vlaams verband alle koppen bij een kruis horen.
 <br clear=all/>
 === Wildverband ===
 [[Bestand:Wild verband.png|thumb|right|300px|<center>'''Het wildverband van de [[Kaatsbaan]]<br>in 's-Heerenberg</center>]]

@@ Regel 3: / Regel 3: @@
 Er bestaan enkele tientallen verschillende metselverbanden. De belangrijkste die ook in Bergh voorkomen worden hier kort beschreven. Hierbij is het nodig de volgende termen te kennen:
-*Strek: de lange zijde van een baksteen
+*Strek: de lange zijde van een baksteen (en ook een vorm van een [[ontlastingsboog]])
 *Kop: de korte zijde van een baksteen
 *[[Voeg|Stootvoeg]]: verticale voeg