Montferland in 1901 - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: interne link

2021-09-23T04:29:58Z

interne link

Verre neef: /* EEN WEINIG BEKEND HOEKJE MOOI NEDERLAND */ interne link

2020-11-28T13:39:37Z

‎EEN WEINIG BEKEND HOEKJE MOOI NEDERLAND: interne link

Verre neef: /* EEN WEINIG BEKEND HOEKJE MOOI NEDERLAND */ interne link

2020-11-28T13:17:34Z

‎EEN WEINIG BEKEND HOEKJE MOOI NEDERLAND: interne link

Verre neef: /* EEN WEINIG BEKEND HOEKJE MOOI NEDERLAND */ interne link

2020-09-22T06:12:05Z

‎EEN WEINIG BEKEND HOEKJE MOOI NEDERLAND: interne link

Verre neef: Interne link

2020-07-24T05:04:35Z

Interne link

Verre neef: /* EEN WEINIG BEKEND HOEKJE MOOI NEDERLAND */ interne link

2019-12-22T13:09:13Z

‎EEN WEINIG BEKEND HOEKJE MOOI NEDERLAND: interne link

Verre neef: /* Bron */ cat

2016-11-25T16:45:00Z

‎Bron: cat

Verre neef: /* EEN WEINIG BEKEND HOEKJE MOOI NEDERLAND */ interne link

2016-06-30T14:29:28Z

‎EEN WEINIG BEKEND HOEKJE MOOI NEDERLAND: interne link

Verre neef: /* EEN WEINIG BEKEND HOEKJE MOOI NEDERLAND */ interne link

2016-06-30T14:25:54Z

‎EEN WEINIG BEKEND HOEKJE MOOI NEDERLAND: interne link

Benny Schuurman: correctie in montferland in 1901

2011-05-17T13:19:00Z

correctie in montferland in 1901

@@ Regel 101: / Regel 101: @@
 <br>Waar de schuine laan die bij het tolhuis den berg invoert op den weg Monferland Loerbeek uitkomt, hebt ge de plek bereikt, waar de vijf kaalstammige en breede-kroondragende naaldboomen staan, die zich in de vlakte bewesten den berg onophoudelijk tegen de lucht afteekenen, en zich slechts zelden — en dan door hooger voorhout of zoo iets — niet laten zien. Niet ver daar van daan, doch aan de andere zij van den weg, ontwaart ge een groep beukeboomen. Naar den dier beide boomgroepen zegt men dat de weg zijn naam van „Dasseboomallee" heeft gekregen. Zoude het ook kunnen zijn dat hij voorheen belijnd was door regelmatig ingeplante en sedert omgehouwen taxisboom?
 Op eene hoogte van 94 meter staan we hier, en genieten over de niet de berghelling dalende boomtoppen een mooi gezicht naar de zijde van Loerbeek met het daarachter gelegen „Stille wald". Doch voort willen we en den baas der bazen, den 105 meter hoogen Hartenheuvel zelf bereiken en — beklimmen.
-<br>Een goede gids is bij deze onderneming een nuttige zaak, want slechts zelden krijgt ge het houten gestel dat op zijn top staat in 't oog. en zoo al : snel hebt ge 't door het wenden en keeren der boschwegen, het stijgen en dalen van den bergbodem. er weer uit verloren. Nog komt daarbij dat er maar een paadje is dat u ten slotte zijn top opvoert. Vertrouw u aan mij toe, en ik zal er u brengen, gewapend als ik ben met het blad „Zeddam" der gekleurde topografische kaart op de schaal 1:25000. Deze bevat eene voortreflijke afteekening van het terrein met geheel zijn beweging, bekleeding en doorsnedenheid. Nu kunnen we onbekommerd voortstappen zonder ons telkens af te vragen: zouden we er zoo wel komen? We kómen er, daar zijn we met deze kaart tot wegwijzer zeker van.
+<br>Een goede gids is bij deze onderneming een nuttige zaak, want slechts zelden krijgt ge het houten gestel dat op zijn top staat in 't oog. en zoo al : snel hebt ge 't door het wenden en keeren der boschwegen, het stijgen en dalen van den bergbodem. er weer uit verloren. Nog komt daarbij dat er maar een paadje is dat u ten slotte zijn top opvoert. Vertrouw u aan mij toe, en ik zal er u brengen, gewapend als ik ben met het blad „Zeddam" der gekleurde [[topografische kaarten|topografische kaart]] op de schaal 1:25000. Deze bevat eene voortreflijke afteekening van het terrein met geheel zijn beweging, bekleeding en doorsnedenheid. Nu kunnen we onbekommerd voortstappen zonder ons telkens af te vragen: zouden we er zoo wel komen? We kómen er, daar zijn we met deze kaart tot wegwijzer zeker van.
 <br>En nu we, na in een diep dal te zijn neergedaald en een geweldige helling met door den regen mooi schoongewasschen kiezeltjes te zijn opgeklauterd, aan onze linkerhand een gemengd bosch van eiken¬hakhout met op gelijke afstanden tusschengeplante lariksen en een rand van beukestammen hebben bereikt, is de grootste „beslommering" al achter den rug. Dit bosch hier te ontmoeten is een ware weldaad: de jonge eikenloten glinsteren zoo frisch in het blijde zonlicht; de beuken rondom houden zoo trouw de wacht met hun schaduwrijke kroonen; de lariksen met hun lichtgroene nopjes aan de donkergroene kleederzoomen staan daar zoo hoog en zoo recht te midden van het struikgewas aan hun voet; en zoo vroolijk kwinkeleeren er de vogels in 't gebladert, zich nu van hier dan van daar latende hooren, geen oogenblik van dezelfde plaats: „Al d'open lucht is mijn !"
 <br>Thans is het pad al heel steil. Weer een inzinking, of eene uitschuring, wat liet dan wezen moge. Nogmaals steil omhoog, een paadje links-af in, en — het houten gestel ziet ge daar, door geen boomen of struiken of wat ook meer belemmerd, van den grond tot zijn boveneind voor u staan. Het doel is bereikt: de 105 meter boven de zee, een der hoogste punten, zoo niet het hoogste punt van Nederland, hebt ge onder uwe voetzolen.

@@ Regel 35: / Regel 35: @@
 Ziet ge ver en ver Hoog-Duitschland in, niet minder wijd zweeft uw verrukte blik over Neder-Duitschland's gouwen, en ge wenschtet slechts één ding: dat hier een draaizetel was, die u op uw gemak beurtelings dit en dat vergezicht kon doen opnemen, tot verzadigings toe van uwe opgetogenheid, weetzucht en topografische belangstelling.
 <br>Doch ge moet er blijven staan, en dat voert u ten slotte de trap af. Langzaam nederdalend, kunt ge het niet helpen afkeurend liet hoofd te schudden over de roekelooze baldadigheid dergenen wie welgedaan wordt, wanneer ge opmerkt hoe al de balken en planken van het gestel van boven, van onder, van binnen, ja van buiten besneden zijn met de namen van tallooze .,gekken en dwazen", waaronder zelfs een er een reclamezaak van gemaakt heeft, inkrassend — gelijk hij deed — deze woorden : „Isidor Getz, Friseur." Intusschen, dit inschrift dwingt u niet minder een lach af, en verkneukelen doet ge u, ziende hoe een zekere heer RAS zijn verdiende loon kreeg, toen een ander, na hem gekomen, achter zijn naam het woordje HOND inkorf.
-<br>Tot zelfs de jonge beuken, die ten getale van vier aan des uitkijks voet trachten te groeien, zijn regulier doorploegd van de snijmessen der op zelfvereeuwiging belusten. Ik vrees dat zij hier hun doel niet zullen bereiken, en dat de beukjes het onder hun baatzuchtigen ijver wel zullen afleggen.
+<br>Tot zelfs de jonge [[beuk]]en, die ten getale van vier aan des uitkijks voet trachten te groeien, zijn regulier doorploegd van de snijmessen der op zelfvereeuwiging belusten. Ik vrees dat zij hier hun doel niet zullen bereiken, en dat de beukjes het onder hun baatzuchtigen ijver wel zullen afleggen.
 <br>Niet lang behoeft ge in deze lucht, die van harsgeur doortrokken, de kracht en de verkwikking zelve is, te vertoeven om u tot voortschrijden aangetrokken te voelen. Daar voor u, een eind bergaf, valt uw oog op een houten stelling, die de Duitsche opnemers hebben achtergelaten, vlak bij grenspaal No. 696.
 <br>Ge wilt zoon paal zien? Och — het loont eigenlijk de moeite niet en ge merkt dat het puur voor de kuriositeit is, dat ge er heen gegaan zijt. Van ferme afmetingen, vierkant bebouwen, naar onder toe breeder, van boven met een heel stompen punt, en aan Nederlands zijde voorzien met zijn nummer waarboven de letter N, staat hij daar, weer en wind trotseerend, in het korstmossen pakje dat zijn arduinen gestalte is komen bekleeden.

@@ Regel 92: / Regel 92: @@
 De Vossenweg voert door het hart van Bergerbosch. Hij laat niet toe zijne schoonheid te beschrijven. Het gemengde bosch van dennen, sparren en lariksen is somber, doch de sleuven tusschen de perceelen laten rijklijk licht toe, dat de heerlijkste spelingen veroorzaakt. Groote rijkdommen aan zwaarbeladen boschbessenplantjes laten geen stukje gronds onbenut daar liggen, en licht, lucht, naaldhout, hun kleine struikjes, benevens — niet te vergeten — vogelengezang omringen u van top tot teen. Hier schrijdt ge voort als een boschbewonende kluizenaar die op 't vergaren van zijn kost uit is.
 <br>De weg nam een flauwe draai en liep nu kaarsrecht tegen de helling van den busberg op. Wederom staande op het kruispunt zijner twee regelmatige wegen, rees eene gedachte bij mij op : of niet wellicht ook deze berg voormaals een kwelberg zou zijn geweest, en de heugenis daaraan dan bewaard in den naam van den zoo zorgzaam aangelegden, regelmatig stijgenden „Diepen zonderweg'', waarvan de beteekenis dan klaar zoude wezen, als te zijn „de diepe weg waarlangs de zondaars naar de gerechtsplaats boven werden gebracht" ...
-<br>Recht doorgaand, nam weldra het duistere woud ons weer op, en na ons aan het dag licht te hebben weergegeven, voerde onze weg nog een kort eind door liet hakhout. Toen stonden we weer hij het tolhuisje aan den grindweg, daar waar de berken hun plaats ruimen voor de beuken.
+<br>Recht doorgaand, nam weldra het duistere woud ons weer op, en na ons aan het dag licht te hebben weergegeven, voerde onze weg nog een kort eind door liet hakhout. Toen stonden we weer hij het tolhuisje aan den grindweg, daar waar de [[berk]]en hun plaats ruimen voor de beuken.
 Nog één moot van den grooten visch rest in het westen dalen de hellingen van dit laatste deel der heuvelstreek af naar de vlakte van het gehucht Loerbeek, dat voor korte jaren ook het laatste overblijfsel zag slopen van het kasteel Lobberik, welks naam het verbasterd draagt. De noordelijk hellingen zijn het gehucht [[Kilder]] toegewend, welks naam niet anders beduidt dan kelder, naar een cellarium of ondergrondschen voorraadschuur, die hier -- als op meer plaatsen - voorheen moet geweest zijn. Breiden zich al verder de oostlijke heuvelribben met hun plooien uit naar het veld van 't gehucht [[Braamt]], welks naam van den aangehangen ontdaan, zich herkennen laat die te zijn van den braam- of bremstruik, zoo vleit in het uiterste zuidoosten van dit laatste bergdeel het dorp Zeddem zich tegen zijn grindige en zandige flanken.
 <br>De stichting van dit dorp op déze plaats laat zich eenerzijds verklaren uit de omstandigheid dat oudtijds alhier een watertje moet hebben gevloeid uit de lendenen van den berg, waar nu nog slechts de onttakelde sprung van over is en aan welks bestaan de naam van het vroegere graaflijk Bergsche jachthuis, thans zusterschool, „De [[Padevoort]]", herinnert — immers hoe eene voorde zonder water? Anderzijds doet de beteekenis van den dorpsnaam zelf de aanleiding tot die stichting aan de hand. Zem, Zèden, Züdeheim, „laag woonoord", zoo kon het tusschen 20 en 50 M. hoogte boven de zee liggende dorp niet heeten dan ten opzichte van „des heeren berg", het latere „Monferande'', aan welks voet het ligt; men plaatse zich maar eens een eind ver op den weg naar Doetinghem en overtuige zich dan, hoe de beukenhoed van den berg zich dáár vertoont als de kroon boven een wapenschild, in welke vergelijking het dorp dienst doet voor 't schild.

@@ Regel 79: / Regel 79: @@
 <br>Twee van die lanen leiden van den grooten grindweg op den berg aan. Eén daarvan is verhard. Volgen wij dien. Bij zijne buiging, daar waar de beukeboomen een aanvang nemen, u omwendend, ziet ge heel schilderachtig op den Zeddemschen molen, aan des grind wegs overzij gelegen. Na nog een weinig voortwandelens genaderd aan den voet van het Monferland, begint de bestijging langs een in den berg uitgegraven trap, versterkt met overdwarsche houten. Nu staan wij op het bergplat. Het zware geboomte omringt het als een haag. Te midden van een bloemhof met moestuinen links, en een speeltuin met uitrustplaats rechts, staat het „pension" van bescheiden afmetingen, onlangs nieuw opgetrokken tegen het overblijfsel van 't voormalige, doch geens zins oudste lagerhuis. Een kelder in- en een zaaltje boven den grond worden omsloten door muren met kleingevensterde raamkozijnen en een deurtje boven aan een trap, zoo-mede een deurtje onder aan een trap. In elk dezer drie vrije wanden is een gedenksteen gemetseld ; de oostelijke, boven liet deurtje, houdt een dubbel familiewapen, waarvan het linksche 't Bergsche is. De zuidelijke muur draagt een steen, waarop behoort te staan CHRONICON THESAVRIS EXCISIS OSWALDVS ME STRVXIT doch die tegenwoordig het derde woordje niet meer bevat — en dus een verkeerd jaar aanduidt — wijl eens op een winter bij strenge vorst het echte opschrift er af is gevroren, dat sedert verminkt hersteld is door insnijding der letters in een over den steen gespreiden stopverflaag. Op den derden steen, in den westlijken muur, leest men : CHROMODISTICON rVDera: sI: pVDVIt trIstesqVe: habItare : rVInas en: noVa: strVCta: tIbI regIa: pLVto: reDI
 <br>Er valt niet aan te twijfelen of de inschriften hebben betrekking op den herbouw van het in [[1701]] afgekomen hof te 's-Heerenberg. Waar evenwel getuigd wordt dat die her bouw uit opgedolven schatten bekostigd is — over welke aangelegenheid juist tegen het jaar [[1700]] een proces hangende was — blijkt de bezwering tot Plutus om „terug te keeren" uitwerking te hebben gehad blijkens den lateren schatvondst door den jagersknecht op aanwijzing van de witte juffer. Beide keeren was het de Bergsche graaf die 't geld en de kostbaarheden opstreek.
-<br>Bij het overgebleven stuk van het oude jachthuis groeit, der traditie getrouw, een linde boom, en ook aan den bergvoet staat er een.
+<br>Bij het overgebleven stuk van het oude jachthuis groeit, der traditie getrouw, een [[Linde|lindeboom]], en ook aan den bergvoet staat er een.
 <br>De wel in de laagte, die oudtijds den berg bewoners van water placht te voorzien, doet geen dienst meer ; thans geschiedt de water voorziening door het water uit een zomp aan den Zeddemschen kant door een perspomp in een put te brengen van waar een zuig pomp het verder omhoog voert. Het Zondagsche bezoek der omwonende landjeugd, dat alle schrijvers over den berg gedenken, is sedert lange jaren afgeschaft, daar het onvereenigbaar bleek met de rust en het genoegen onder elkander dat de tijdlijke bewoners van het pension hier zoeken.
 <br>Mooie uitzichten gunnen u verhakkingen in 't geboomt, aan d'eene zij op Zeddem met zijn typischer molen en hoogen kerktoren, anderzijds op de westlijke bergen, die eindigen niet den boschrijken en toren-bekroonden Elterberg. Hier ziet men ruim over het Stokkemsche veld heen. Anders beletten de omringende stammen en struiken het uitzicht nog al.

@@ Regel 73: / Regel 73: @@
 <br>De in deze sage uitgesproken meening; dat de berg dus kunstmatig gevormd zou zijn, ligt evenzeer ten grondslag aan de duiding van zijn naam uit een hypothetisch „Montemferre", in dit geval te vertalen met „opgedragen berg". Naar Slichtenhorst vernam was Montferlands „hooghte met kroowaghens opgevoerd" ; Claas Bruin was daarentegen ter oore gekomen dat het een afgevallen brok was van de berri, waarop de reuzen den EIterberg versjouwden. Nog hoort men wel verkondigen, dat de berg aan menschenarbeid zijn bestaan dankt, maar evenmin als men naar Janssen terecht opmerkt - wat heeft aan de sage voor des bergs naamduiding, kan zij dienst doen om zijn ontstaan uit te maken. Volgens Sluyter zou immers ook de Elterberg- opgekruid zijn en Heldring ving in de Overbetuwe een verhaal op van den Hunnerberg te Nijmegen, dat die met kruiwagens of berries opgeworpen zou zijn van zand uit den Wageningschen berg, mede met het doel den hemel te bestormen. De hoogten bij Valburg zouden toen ontstaan zijn door het neerstorten van 't zand dat in of de klei die aan der reuzen klompen had gezeten en hem in 't voortarbeiden lastig was. Men kent trouwens de sage van Seismos die met behulp van titanen den Parnassus als een mijter de bergen Pelion en Ussa heeft opgezet, en van de Bantamsche bergen Karang en Poelasari loopt een dergelijk verhaal.
 <br>Het ware ook vreemd en niet wel verklaarbaar waartoe men hier, te midden van heuveltoppen, er nog een zou zijn gaan maken, en er valt niet aan te twijfelen of Janssen slaat den spijker op zijn kop, als hij zegt dat de natuur dezen berg in een ronde gedaante heeft gevormd en dat hij door menschenhanden nog meer in die gedaante is gewijzigd.
-<br>Den germaanschen voorvaderen strekte de berg tot offer- en vergaderplaats, en zijn dubbele grachten en wallen mogen wel in eersten, min ontwikkelden aanleg door hen gemaakt zijn. Men zie over deze aangelegenheid Ter Gouw's boekje, getiteld : „De Gilden". Den Romeinen diende de berg, toen Drusus hen aanvoerde, tot spieplaats, te doeltreftender doordat zij er een wachttoren op hadden gesticht. En gelijk er geen door hen bewoond geweest zijnd punt na hun val onbenut werd gelaten, zoo liet men ook dezen heuvel niet ongebruikt liggen. Toen hij — tengevolge eener broederdeeling in de [[graafschap]] Zutfen — met het omliggende land aan Constantijn van [[Millingen]] werd toegewezen (voor [[1064]]), betrok deze zijn top als woonplaats, waarvan deze nieuwe heer den naam ontving van „Heer van den berg", en de heuvel dien van “Berg van den heer'', welke naam bij het betrekken door zijn nazaten van een grooter slot in de vlakte op dat slot overging, en alzoo eigen is geraakt aan het nog heden als zoodanig bekende buurstadje ‘s-Heerenberg. Van toen af diende de woonstede op den berg tot jacht- en lustslot, en neemt men nu in acht, dat volgens onderzoekingen van J. Anspach — de oudste thans bekende schrijfwijze van 's bergs naam is „Monferande", dan komt mij de beteekenis daarvan voor eenvoudig en zeer zinvol zooveel te wezen als „Mijn lustwarand'.
+<br>Den germaanschen voorvaderen strekte de berg tot offer- en vergaderplaats, en zijn dubbele grachten en wallen mogen wel in eersten, min ontwikkelden aanleg door hen gemaakt zijn. Men zie over deze aangelegenheid Ter Gouw's boekje, getiteld : „De Gilden". Den Romeinen diende de berg, toen Drusus hen aanvoerde, tot spieplaats, te doeltreftender doordat zij er een wachttoren op hadden gesticht. En gelijk er geen door hen bewoond geweest zijnd punt na hun val onbenut werd gelaten, zoo liet men ook dezen heuvel niet ongebruikt liggen. Toen hij — tengevolge eener broederdeeling in de [[Zutphen|graafschap Zutfen]] — met het omliggende land aan Constantijn van [[Millingen]] werd toegewezen (voor [[1064]]), betrok deze zijn top als woonplaats, waarvan deze nieuwe heer den naam ontving van „Heer van den berg", en de heuvel dien van “Berg van den heer'', welke naam bij het betrekken door zijn nazaten van een grooter slot in de vlakte op dat slot overging, en alzoo eigen is geraakt aan het nog heden als zoodanig bekende buurstadje ‘s-Heerenberg. Van toen af diende de woonstede op den berg tot [[jachthuis|jacht- en lustslot]], en neemt men nu in acht, dat volgens onderzoekingen van J. Anspach — de oudste thans bekende schrijfwijze van 's bergs naam is „Monferande", dan komt mij de beteekenis daarvan voor eenvoudig en zeer zinvol zooveel te wezen als „Mijn lustwarand'.
 <br>En wel terecht noemde zijn toenmalige eigenaar hem zoo, want nu nog — zoo lang nadat de rechten van het uitgestorven huis in de handen der vorsten van Hohenzollern - nu nog is de berg, dicht gehuld in zijn wade van nagenoeg enkel beukenloover,een ware lustwarand.
 Het is dat exclusieve beukenloof, zich van alle omringende en verder verwijderde toppen slechts hier en hier alleen vertoonend, dat den berg zoon kenbaar uiterlijk geeft. Maakt liet dat hij van heinde en verre er zich duidelijker door vertoont dan die andere toppen ; ook vertoont hij er zich frisscher en grooter door.

@@ Regel 45: / Regel 45: @@
 Wat een goede stoffage was die kleurige en levendige kinderschaar in het ernstige dennenbosch! Kleuriger nog door de overgieting van zonnelicht, en levendiger door de gestage afwisseling waarin zij zich groepeerde. Nu eens bijeen, dan weer verstrooid, nu hij velen, dan bij enkelen voorbijtrekkend, nu zus dan zoo samengevoegd, straks weer verspreid, deden zij door hun vroolijk gewirwar met telkens andere vermenging van hun zomersche hoeden en jurken ons het meest denken aan de vertooning van een schoonheidskijker op menschengrootte.
 <br>En nog sprak ik niet van het veelstemmig koncert dat daar deels in hoog-, deels in nederduitsch opsteeg en naar heinde en ver voortklonk uit hun aller in den toon der opgewektheid gestemde keelen. Onze wandeling had plots een doel gekregen : het was dat, om dit jeugdig volkje zoo ver op streek te brengen als maar eenigszins doenlijk was. Omkijkend kwamen er nog een handjevol opzetten van achter den bult die er is in den [[Boterweg]], en het was alleraardigst om eerst die linten en veeren, dan die gezichtjes, dan die hoofden, en zoo gaande weg de bede persoontjes als van het zand te zien opduiken.
-<br>Ook in den Groote-peeskesweg is een bult. In liet Beeker veld waar die weg aanvangt ziet ge er, als ware het een fameuze hoogte, tegenaan. Maar hij het betreden vallen zijn 70 meters nog al mee, en zouden u nog heel wat minder zwaar vallen als het zand er niet zoo diep omgeploegd was door wagenwielen en paardenhoeven. Want heel wat gaat hier langs daar het de rechtstreeksche weg is — en daarbij een altijd tolvrije — van Beek op ‘s-Heerenberg. Dat mag dan ook wel de reden zijn dat hieraan eene boerenhoeve is gelegen, de eenige die men in het geheele westelijke geheuvelte aantreft. Hoewel van steen, heet zij in den humorrijken volksmond — zooals trouwens meerderen — naar haar eerste grondstof en kleinte „et houte wammes."
+<br>Ook in den Groote-peeskesweg is een bult. In liet Beeker veld waar die weg aanvangt ziet ge er, als ware het een fameuze hoogte, tegenaan. Maar hij het betreden vallen zijn 70 meters nog al mee, en zouden u nog heel wat minder zwaar vallen als het zand er niet zoo diep omgeploegd was door wagenwielen en paardenhoeven. Want heel wat gaat hier langs daar het de rechtstreeksche weg is — en daarbij een altijd [[Tolrecht|tolvrije]] — van Beek op ‘s-Heerenberg. Dat mag dan ook wel de reden zijn dat hieraan eene boerenhoeve is gelegen, de eenige die men in het geheele westelijke geheuvelte aantreft. Hoewel van steen, heet zij in den humorrijken volksmond — zooals trouwens meerderen — naar haar eerste grondstof en kleinte „et houte wammes."
 <br>Met langzame helling voert deze weg al maar tusschen dennenhout door het stokkemsche veld in, en dan benoorden Stokkem langs, op ‘s-Heerenberg aan.
 Waterarm als de heuvelstreek die wij doorwandelen is, mag het een ware bijzonderheid heeten dat bezijden den Groote-peeskesweg een bron uit den berg welt. Die sprong noemt men het „[[Peeske (Bergmeer)|Peeske]]" of ook wel — ter onderscheiding van een ietwat zuidelijker gelegen vochte plek — het „Groote peeske," waartegen die plek dan het „Kleine peeske" heet. Verklaart zich daaruit de naam van den er langs loopenden „Kleine-peeskesweg," zoo is daarmee tevens dien van den nabij den sprong den berg opgaanden „Grootgin-peeskesweg" duidelijk.

@@ Regel 112: / Regel 112: @@
 *[http://www.elseviermaandschrift.nl Elsevier Maandschrift]
 * aanvulling wat betreft opschrift Old Ni-js 10
-{{Onderwerp|Toerisme}}

@@ Regel 40: / Regel 40: @@
 <br>Terug naar den top, en nu, ter zijde van den kijkuit een smal paadje ingeslagen. Het kost, hierlangs nederdalend, moeite om uw voet voor uitglijden te behoeden en uw lichaam voor omlaag vallen. Op eens verrast u weer het gezicht op het Monferland, welkome aanleiding tot pauzeeren. Links af voert nu een nog smaller en nog feller hellend paadje naar beneden, en den hemel dankt ge zoo ge, zonder in de rijpe [[bosbessenpluk|boschbessen]] gevallen te zijn, u weder op vlakker bodem bevindt. Ge staat op een breeden boschweg, die naar rechts weldra uitkomt op een nog breederen weg van louter geel zand, waaraan hij zijn naam van [[Boterweg]] dankt.
 <br>Staat ge mij toe de geheele heuvelketen, die ik in gedachten met u doorwandel, bij een languit neergelegden visch te vergelijken — reuzigen visch en ouden visch met rijke aanwassen van groen op zijn flauw gebogen en hoog gewelfd lijf — dan snijdt deze Boterweg er de tweede moot van af. De eerste is de Elterberg, de tweede de Hulzenberg. Want dit gele slag loopt door den pas die den getoornden Hulzenberg van zijnen noorderbroeders scheidt. Aanvangend in het [[Beek|Beeksche]] — mondt de Boterweg uit in het Stokkemsche veld, betrekkelijk niet ver van de plaats af alwaar dit laatste nog een anderen weg opneemt, die meer van liet noorden komt en den naam van groote [[Peeskesweg]] voert.
-<br>Moot numero drie ligt tusschen de beide laatstgenoemde wegen besloten. Er zijn twee toppen in, de eene 80, de andere 70 meters hoog. Elk voor zich onbenoemd, vormen zij te zamen met hunne begroeide hellingen liet westlijk deel van [[Bergerbosch]]. Onder dicht dennenhout breidt zich een niet minder dicht tapijt van boschbessen plantjes uit. Tal van wegen doorslingeren en doorkruisen het bevallige woud, waar ge sinds een paar jaren kans hebt weer het snelgevoete wild op uwe nadering te zien wegloopen, dat in heele scharen 't op een loopen stelde, toen in den jare [[1795]] de houthakkersbijl het zware bosch velde, dat van ouder tot ouder het Bergerbosch roem had gegeven.
+<br>Moot numero drie ligt tusschen de beide laatstgenoemde wegen besloten. Er zijn twee toppen in, de eene 80, de andere 70 meters hoog. Elk voor zich onbenoemd, vormen zij te zamen met hunne begroeide hellingen liet westlijk deel van [[Bergherbos|Bergerbosch]]. Onder dicht dennenhout breidt zich een niet minder dicht tapijt van boschbessen plantjes uit. Tal van wegen doorslingeren en doorkruisen het bevallige woud, waar ge sinds een paar jaren kans hebt weer het snelgevoete wild op uwe nadering te zien wegloopen, dat in heele scharen 't op een loopen stelde, toen in den jare [[1795]] de houthakkersbijl het zware bosch velde, dat van ouder tot ouder het Bergerbosch roem had gegeven.
 <br>We waren aan het dwalen en droomen in den naaldhouten tempel en voelden ons blijde gestemd door het spel der gulden zonnestralen op en door de kaarsendragende hoornen, groote en kleine, toen we, opkijkende, een witte vrouwengedaante aan het eind van 't laantje zagen staan. Kon het anders of onze eerste gedachte was dat de [[Witte Juffer van Montferland|witte juffer van het Monferland]] ons verscheen, die - evenals de Zeeuwsche godin Nehalennia — met een mandje aan haren arm zich indertijd placht te vertoonen? Die bestrafte wie haar bespotte, zooals de voerman uit Beek ondervond die, door zijn Zeddensche makkers geprest om nog wat bij hen te blijven, schertsend zeide : dat niet te kunnen doen, omdat hij dien avond nog met de juffer van Monferland moest dansen, en op zijn kar den berg voorbij komend, dan ook door haar zoodanig ten dans werd genoopt dat hij na drie dagen een lijk was ; — en zooals mede de ondervinding was van den landman, die haar miskend had, wien zij den moeizaam met heiplaggen volgeladen kar aan den voet haars bergs in een ogenblik 't onderst boven zette, doch zoo zacht dat man en paard volstrekt geen letsel kregen. Maar die ook beloonde wie haar eerde, naar de ervaring was van den jagersknecht, naast wien zich op zekeren dag juffer Monferland nederzette. waarna zij weldra weer opstond en op 'n zeker punt toeliep dat zij drie maal met haren voet bestampte en verdween, haren ijlings aldaar aan het graven getogen uitverkorene aldus een ijzeren kist vol schats aangeduid hebbend.
 <br>Zoo maakten we ons dan ook al op tot eerbied, te meer omdat ook deze gedaante een mandje aan den arm droeg. Nu, we hielden ons in die stemming van eerbied, toen we al spoedig door de bijkomst van nog een juffrouw en daarop van een, twee, vijf, twintig, een heele troep zomersch-gekleede vrouwtjes-kinderen gewaar werden met een uitgaand meisjeskostschool te doen te hebben. Zij kwamen uit Emmerik en waren over Elten op weg naar het Monferland, maar hier tusschen de gepluimde denneboomen hadden ze 't vrije oog verloren, wat haar aandreef ons eens den weg te vragen.