Onafhankelijkheidsfeest 1913 - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: /* Zeddam */ interne link

2024-03-06T06:32:50Z

‎Zeddam: interne link

Verre neef: /* 's-Heerenberg */ ruiters

2021-03-09T10:13:39Z

‎'s-Heerenberg: ruiters

Verre neef: 's-Heerenberg

2021-03-08T09:28:30Z

's-Heerenberg

Verre neef: /* 's-Heerenberg */ redactie

2021-03-08T09:27:02Z

‎'s-Heerenberg: redactie

Antoine Booms: /* 's-Heerenberg */

2021-03-08T07:29:41Z

‎'s-Heerenberg

Verre neef: Villersgengske herplaatst

2020-05-11T06:01:49Z

Villersgengske herplaatst

Verre neef: in- en externe link

2020-05-10T07:28:03Z

in- en externe link

Antoine Booms op 9 mei 2020 om 10:09

2020-05-09T10:09:54Z

Antoine Booms op 9 mei 2020 om 10:06

2020-05-09T10:06:37Z

Verre neef: Nieuwe pagina aangemaakt met '== Inleiding == In het najaar van 1913 vierde Nederland het eeuwfeest van zijn '''onafhankelijkheid'''. Herdacht werd dat in november 1813 de Franse bezette...'

2020-05-09T09:40:32Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '== Inleiding == In het najaar van 1913 vierde Nederland het eeuwfeest van zijn '''onafhankelijkheid'''. Herdacht werd dat in november 1813 de Franse bezette...'

Nieuwe pagina

== Inleiding ==
In het najaar van [[1913]] vierde Nederland het eeuwfeest van zijn '''onafhankelijkheid'''. Herdacht werd dat in november [[1813]] de Franse bezetters werden verdreven door geallieerde troepen. Dit jubileum werd in verschillende [[plaatsen]] in de [[gemeente Bergh]] gevierd. Her en der stonden erebogen en de straten waren versierd met slingers, bloemen en lampions.

Onderstaande informatie over de festiviteiten is grotendeels afkomstig uit [[Graafschapbode|De Graafschapbode]]. Ze doen enigszins denken aan de vieringen van de [[Bevrijding]] na de [[Tweede Wereldoorlog|Duitse bezetting]]. Een belangrijk verschil is dat in 1913 zelfs de [[Eerste Wereldoorlog]] nog in de toekomst lag. Nederland kende dat jaar, afgezien van de korte strijd tijdens de [[Militairen tijdens de Belgische Revolutie|Belgische Revolutie]], al een eeuwlang vrede.

Het eeuwfeest vierde niet honderd jaar koninkrijk, want de vorming van het Koninkrijk der Nederlanden zoals we dat vandaag kennen, liet nog enige tijd op zich wachten. Op 21 november 1813 werd het ''Soevereine Vorstendom der Verenigde Nederlanden'' uitgeroepen, met Willem Frederik van Oranje-Nassau als soeverein vorst (niet als koning). Het grondgebied omvatte aanvankelijk alleen het huidige Nederland zonder Limburg. Op 30 mei [[1814]] werd een groot deel van het huidige België toegevoegd. Pas op 13 februari [[1815]] ontstond het ''Verenigd Koninkrijk der Nederlanden'' met Willem Frederik van Oranje-Nassau als koning Willem I. Hij was tevens groothertog van Luxemburg, dat aldus in een personele unie met Nederland was verbonden. Toen België zich in 1830 afscheidde, verdween het woord "verenigd" uit de officiële naam van ons land.

In [[1915]] vierde Nederland het 100-jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden, maar of en hoe dit in Bergh is gevierd, kon nog niet worden achterhaald.

== 's-Heerenberg ==
[[Bestand:Onafhankelijkheidsfeest 's-Heerenberg 1913.jpg| thumb|400px|<center>'''''Napoleon bleef voortdurend even strak kijken</center>]]
De Berghse [[Politiek|gemeenteraad]] sprak op zijn vergadering van 12 augustus 1913 over de ''Viering te [['s-Heerenberg]] van het feest ter herdenking van de 100-jarige onafhankelijkheid van Nederland''. Dit feest werd gehouden op zondag 24 augustus (en mogelijk ook de dag daarvoor of daarna). Het was druk in de stad, want de vermakelijkheden trokken veel mensen uit de omgeving; ook uit [[Emmerik]].

Een bezoeker die met de [[Openbaar_vervoer#Tram|tram]] uit [[Doetinchem]] was gekomen, deed in De Graafschapbode van 26 augustus verslag. Behalve de versieringen had hij voor de ramen van enkele huizen platen gezien met voorstellingen van de aankomst van prins Willem op het strand van Schevingen op 30 november 1813, en van Napoleon in ballingschap op Sint Helena. De optocht begon te laat, maar was de moeite waard. Er reden meerdere praalwagens mee. De wagen van de [[Sint Janscompagnie 's-Heerenberg|schutterij]] was een groot kanon met een paar soldaten erop, en stelde de ''Fransche artillerie'' voor. Op de wagen van gymnastiekvereniging [[Tabor]] stond de ''Nederlandsche Maagd''. Over de laatste praalwagen in de stoet schreef de Doetinchemse bezoeker:

::''Hier achter kwam dan eindelijk de schrik van het Nederlandsche volk van ongeveer een goede honderd jaren geleden: Napoleon, bewaakt door 2 dappere soldaten.<br>
::''Ondanks de algemeene feestvreugde,die overal heerschte, bleef Napoleon toch goed in zijn rol en voortdurend even strak kijken. Deze wagen, "Frankrijks' val" voorstellende, ging uit van de 's-Heerenbergsche Rijwielvereeniging.

Dankzij een foto in het familiealbum van de 's-Heerenbergse familie Te Boekhorst weten we hoe de praalwagen met Napoleon eruitzag. Behalve de twee dappere soldaten op de wagen die de Doetinchemse bezoeker noemde, werd Napoleon ook nog bewaakt door twee Russische Kozakken te paard en drie andere soldaten te voet.

In "het gangetje" (het [[Villersgengske]]?) was een groot zeilschip van zilverpapier opgesteld. Het beeldde de Zilvervloot uit. Het dek van het schip stelde tegelijkertijd de oceaan voor, met daarop een groot aantal kleinere scheepjes, eveneens van zilverpapier.

Even dreigde het feest in een ramp te eindigen, toen de versiering van het [[Het Raethuys|gemeentehuis]] op twee plaatsen tegelijk in [[brand]] vloog. Gelukkig kon het vuur snel worden geblust.

Toen de regelingscommissie van de Onafhankelijkheidsfeesten op 19 december 1913 zijn laatste vergadering hield, bleek bij het opmaken van de kas dat het batig saldo 2 cent bedroeg.

== Zeddam ==
[[Bestand:Onafhankelijkheidsfeest Zeddam 1913.jpg|thumb|300px|<center>'''De ereboog op de hoek van de [[Benedendorpsstraat]] en de<br>[[Oude Doetinchemseweg Zeddam-Vinkwijk|Oude Doetinchemseweg]]</center>]]
[[Zeddam]] vierde het Onafhankelijkheidsfeest op zondag 21 en maandag 22 september.

Op zondag hielden zowel de [[St. Oswalduskerk|katholieken]] als de [[Hervormde kerk in Zeddam|protestanten]] herdenkingskerkdiensten. Daarna begon het programma om half 3 's middags met "kanongebulder en klokgelui". Toen het lawaai verstomd was, trokken de schoolkinderen met het Erecomité en [[Harmonie Kunst na Arbeid|muziek]] naar de [[Padevoort]], waar de allegorische optocht werd opgesteld. Die middag was er ook nog een gratis bioscoopvoorstelling, gevolgd door een concert op het feestterrein. Hier werden voor de kinderen twee reuzenballonnen opgelaten. Na een fakkeloptocht hield dokter A.F. Nuijens om 8 uur een feestrede, waarna een "specialtiteitengezelschap" een uitvoering verzorgde. In de pauze werden er prijzen uitgereikt voor praalwagens, versierde sportkarren en versierde fietsen.

Op maandag was er al om half zes reveille, waarna er van half 7 tot half 8 op de toren (van de [[St. Oswalduskerk|Sint Oswalduskerk]]?) koraalmuziek klonk. Na een godsdienstoefening in de Sint Oswalduskerk trokken de kinderen met muziek naar de Padevoort om de [[Zusters Franciscanessen van Heythuysen|eerwaarde zusters]] een ovatie te brengen. Met een erewacht te paard brachten zij daarna op de [[Grindweg Zutphen-Emmerik|Grintweg]] hulde aan [[Smit, Hermanus Johannes| burgemeester Smit]], die, zo zei [[Maanen, Godefridus Amelis Franciscus van|meester Van Maanen]] in zijn toespraak, ''door onze geëerbiedigde Koningin aan 't hoofd dezer gemeente is geplaatst''. Vervolgens trok het hele gezelschap "in triomf" naar de school, waar de leerlingen getrakteerd werden. In de middag vonden er diverse volksvermakelijkheden plaats.
<br clear=all/>
== Beek en Loerbeek ==
[[Beek]] en [[Loerbeek]] vierden het Onafhankelijkheidsfeest op woensdag 8 en donderdag 9 oktober. De eerste dag was vooral bestemd voor de kinderen, met onder meer een optreden van een goochelaar.

Op donderdag was er een grote optocht, waarna er flinke prijzen werden uitgereikt. De derde prijs ging naar een wagen die in onze tijd niet meer zou kunnen. Op de wagen werd een groep zigeuners uitgebeeld. De deelnemers waren zo in hun rol opgegaan, dat zij onderweg een paar konijnen hadden gestolen en op hun wagen hadden geslacht, gebraden en opgegeten.

's Avonds was er op verschillende plaatsen gelegenheid tot dansen.

== Lengel ==
Over de feestelijkheden in [[Lengel]] zijn geen nadere gegevens gevonden. Dat het eeuwfeest daar wel is gevierd, blijkt uit onderstaande foto's.
{|
|- valign=top
|[[Bestand:Onafhankelijksfeest1913Lengel.jpg|thumb|425px|<center>'''De [[Schuttersvereniging St. Antonius Lengel|Schutterij]] voor [[Café Verheij]]</center>]]
|[[Bestand:Onafhankelijksfeest 1913 Lengel 001.jpg|thumb|400px|<center>'''Van deze foto is een ansichtkaart gemaakt</center>]]
|}

== Bron ==
*[[Graafschapbode|De Graafschapbode]] van 12 en 26 augustus, 26 september, 14 oktober en 19 december 1913
*[https://nl.wikipedia.org/wiki/Soeverein_Vorstendom_der_Verenigde_Nederlanden Soeverein Vorstendom der Verenigde Nederlanden] op Wikipedia

[[Categorie:Geschiedenis]]

@@ Regel 16: / Regel 16: @@
 ::''Ondanks de algemeene feestvreugde,die overal heerschte, bleef Napoleon toch goed in zijn rol en voortdurend even strak kijken. Deze wagen, "Frankrijks' val" voorstellende, ging uit van de [['s-Heerenbergsche Rijwielvereeniging]].
-Dankzij een tweetal foto's weten we hoe de praalwagen met Napoleon eruitzag. De ene komt uit het familiealbum van de 's-Heerenbergse familie Te Boekhorst, de andere is gemaakt door [[Reuijl, Johannes Lukas| Johannes Lukas Reuijl]]. Behalve de twee dappere soldaten op de wagen die de Doetinchemse bezoeker noemde, werd Napoleon ook nog bewaakt door twee Russische Kozakken te paard en drie andere soldaten te voet.
+Dankzij een tweetal foto's weten we hoe de praalwagen met Napoleon eruitzag. De ene komt uit het familiealbum van de 's-Heerenbergse familie Te Boekhorst, de andere is gemaakt door [[Reuijl, Johannes Lukas| Johannes Lukas Reuijl]]. Behalve de twee dappere soldaten op de wagen die de Doetinchemse bezoeker noemde, werd Napoleon ook nog bewaakt door twee Russische Kozakken te paard en drie andere soldaten te voet. Twee gehelmde soldaten bereden zo te zien de trekpaarden van de praalwagen.
 {|
 |- valign=top

@@ Regel 8: / Regel 8: @@
 In [[1915]] vierde Nederland het 100-jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden, maar of en hoe dit in Bergh is gevierd, kon nog niet worden achterhaald.
 De Berghse [[Politiek|gemeenteraad]] sprak op zijn vergadering van 12 augustus 1913 over de ''Viering te [['s-Heerenberg]] van het feest ter herdenking van de 100-jarige onafhankelijkheid van Nederland''. Dit feest werd gehouden op zondag 24 augustus (en mogelijk ook de dag daarvoor of daarna). Het was druk in de stad, want de vermakelijkheden trokken veel mensen uit de omgeving; ook uit [[Emmerik]].
@@ Regel 18: / Regel 15: @@
 ::''Ondanks de algemeene feestvreugde,die overal heerschte, bleef Napoleon toch goed in zijn rol en voortdurend even strak kijken. Deze wagen, "Frankrijks' val" voorstellende, ging uit van de [['s-Heerenbergsche Rijwielvereeniging]].
-Dankzij een foto in het familiealbum van de 's-Heerenbergse familie Te Boekhorst weten we hoe de praalwagen met Napoleon eruitzag. Behalve de twee dappere soldaten op de wagen die de Doetinchemse bezoeker noemde, werd Napoleon ook nog bewaakt door twee Russische Kozakken te paard en drie andere soldaten te voet.
+Dankzij een tweetal foto's weten we hoe de praalwagen met Napoleon eruitzag. De ene komt uit het familiealbum van de 's-Heerenbergse familie Te Boekhorst, de andere is gemaakt door [[Reuijl, Johannes Lukas| Johannes Lukas Reuijl]]. Behalve de twee dappere soldaten op de wagen die de Doetinchemse bezoeker noemde, werd Napoleon ook nog bewaakt door twee Russische Kozakken te paard en drie andere soldaten te voet.
+{|
 In "het gangetje" (het [[Emmeriks Gengske]] of het [[Villersgengske]] of wellicht een ''gengske'' dat niet meer bestaat) was een groot zeilschip van zilverpapier opgesteld. Het beeldde de Zilvervloot uit. Het dek van het schip stelde tegelijkertijd de oceaan voor, met daarop een groot aantal kleinere scheepjes, eveneens van zilverpapier.

@@ Regel 19: / Regel 19: @@
 Dankzij een foto in het familiealbum van de 's-Heerenbergse familie Te Boekhorst weten we hoe de praalwagen met Napoleon eruitzag. Behalve de twee dappere soldaten op de wagen die de Doetinchemse bezoeker noemde, werd Napoleon ook nog bewaakt door twee Russische Kozakken te paard en drie andere soldaten te voet.
-In "het gangetje" (waarschijnlijk het [[Emmeriks Gengske]]) was een groot zeilschip van zilverpapier opgesteld. Het beeldde de Zilvervloot uit. Het dek van het schip stelde tegelijkertijd de oceaan voor, met daarop een groot aantal kleinere scheepjes, eveneens van zilverpapier.
+In "het gangetje" (het [[Emmeriks Gengske]] of het [[Villersgengske]] of wellicht een ''gengske'' dat niet meer bestaat) was een groot zeilschip van zilverpapier opgesteld. Het beeldde de Zilvervloot uit. Het dek van het schip stelde tegelijkertijd de oceaan voor, met daarop een groot aantal kleinere scheepjes, eveneens van zilverpapier.
 Even dreigde het feest in een ramp te eindigen, toen de versiering van het [[Het Raethuys|gemeentehuis]] op twee plaatsen tegelijk in [[brand]] vloog. Gelukkig kon het vuur snel worden geblust.

@@ Regel 19: / Regel 19: @@
 Dankzij een foto in het familiealbum van de 's-Heerenbergse familie Te Boekhorst weten we hoe de praalwagen met Napoleon eruitzag. Behalve de twee dappere soldaten op de wagen die de Doetinchemse bezoeker noemde, werd Napoleon ook nog bewaakt door twee Russische Kozakken te paard en drie andere soldaten te voet.
-In "het gangetje" (het [[Villersgengske]] of [[Emmeriksgengske]]?) was een groot zeilschip van zilverpapier opgesteld. Het beeldde de Zilvervloot uit. Het dek van het schip stelde tegelijkertijd de oceaan voor, met daarop een groot aantal kleinere scheepjes, eveneens van zilverpapier.
+In "het gangetje" (het [[Villersgengske]] of [[Emmeriks Gengske]]?) was een groot zeilschip van zilverpapier opgesteld. Het beeldde de Zilvervloot uit. Het dek van het schip stelde tegelijkertijd de oceaan voor, met daarop een groot aantal kleinere scheepjes, eveneens van zilverpapier.
 Even dreigde het feest in een ramp te eindigen, toen de versiering van het [[Het Raethuys|gemeentehuis]] op twee plaatsen tegelijk in [[brand]] vloog. Gelukkig kon het vuur snel worden geblust.

@@ Regel 32: / Regel 32: @@
 [[Zeddam]] vierde het Onafhankelijkheidsfeest op zondag 21 en maandag 22 september.
-Op zondag hielden zowel de [[St. Oswalduskerk|katholieken]] als de [[Hervormde kerk in Zeddam|protestanten]] herdenkingskerkdiensten. Daarna begon het programma om half 3 's middags met "kanongebulder en klokgelui". Toen het lawaai verstomd was, trokken de schoolkinderen met het Erecomité en [[Harmonie Kunst na Arbeid|muziek]] naar de [[Padevoort]], waar de allegorische optocht werd opgesteld. Die middag was er ook nog een gratis bioscoopvoorstelling, gevolgd door een concert op het feestterrein. Hier werden voor de kinderen twee reuzenballonnen opgelaten. Na een fakkeloptocht hield dokter A.F. Nuijens om 8 uur een feestrede, waarna een "specialtiteitengezelschap" een uitvoering verzorgde. In de pauze werden er prijzen uitgereikt voor praalwagens, versierde sportkarren en versierde fietsen.
+Op zondag hielden zowel de [[St. Oswalduskerk|katholieken]] als de [[Hervormde kerk in Zeddam|protestanten]] herdenkingskerkdiensten. Daarna begon het programma om half 3 's middags met "kanongebulder en klokgelui". Toen het lawaai verstomd was, trokken de schoolkinderen met het Erecomité en [[Harmonie Kunst na Arbeid|muziek]] naar de [[Padevoort]], waar de allegorische optocht werd opgesteld. Die middag was er ook nog een gratis bioscoopvoorstelling, gevolgd door een concert op het feestterrein. Hier werden voor de kinderen twee reuzenballonnen opgelaten. Na een fakkeloptocht hield [[Nuijens, Andreas Franciskus|dokter A.F. Nuijens]] om 8 uur een feestrede, waarna een "specialtiteitengezelschap" een uitvoering verzorgde. In de pauze werden er prijzen uitgereikt voor praalwagens, versierde sportkarren en versierde fietsen.
 Op maandag was er al om half zes reveille, waarna er van half 7 tot half 8 op de toren (van de [[St. Oswalduskerk|Sint Oswalduskerk]]?) koraalmuziek klonk. Na een godsdienstoefening in de Sint Oswalduskerk trokken de kinderen met muziek naar de Padevoort om de [[Zusters Franciscanessen van Heythuysen|eerwaarde zusters]] een ovatie te brengen. Met een erewacht te paard brachten zij daarna op de [[Grindweg Zutphen-Emmerik|Grintweg]] hulde aan [[Smit, Hermanus Johannes| burgemeester Smit]], die, zo zei [[Maanen, Godefridus Amelis Franciscus van|meester Van Maanen]] in zijn toespraak, ''door onze geëerbiedigde Koningin aan 't hoofd dezer gemeente is geplaatst''. Vervolgens trok het hele gezelschap "in triomf" naar de school, waar de leerlingen getrakteerd werden. In de middag vonden er diverse volksvermakelijkheden plaats.
 <br clear=all/>
 == Beek en Loerbeek ==
 [[Beek]] en [[Loerbeek]] vierden het Onafhankelijkheidsfeest op woensdag 8 en donderdag 9 oktober. De eerste dag was vooral bestemd voor de kinderen, met onder meer een optreden van een goochelaar.

← Oudere versie		Versie van 8 mrt 2021 om 09:28
Regel 8:		Regel 8:
	In [[1915]] vierde Nederland het 100-jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden, maar of en hoe dit in Bergh is gevierd, kon nog niet worden achterhaald.		In [[1915]] vierde Nederland het 100-jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden, maar of en hoe dit in Bergh is gevierd, kon nog niet worden achterhaald.

		+	== 's-Heerenberg ==
	De Berghse [[Politiek\|gemeenteraad]] sprak op zijn vergadering van 12 augustus 1913 over de ''Viering te [['s-Heerenberg]] van het feest ter herdenking van de 100-jarige onafhankelijkheid van Nederland''. Dit feest werd gehouden op zondag 24 augustus (en mogelijk ook de dag daarvoor of daarna). Het was druk in de stad, want de vermakelijkheden trokken veel mensen uit de omgeving; ook uit [[Emmerik]].		De Berghse [[Politiek\|gemeenteraad]] sprak op zijn vergadering van 12 augustus 1913 over de ''Viering te [['s-Heerenberg]] van het feest ter herdenking van de 100-jarige onafhankelijkheid van Nederland''. Dit feest werd gehouden op zondag 24 augustus (en mogelijk ook de dag daarvoor of daarna). Het was druk in de stad, want de vermakelijkheden trokken veel mensen uit de omgeving; ook uit [[Emmerik]].

@@ Regel 9: / Regel 9: @@
 == 's-Heerenberg ==
-[[Bestand:Onafhankelijkheidsfeest 's-Heerenberg 1913.jpg| thumb|400px|<center>'''''Napoleon bleef voortdurend even strak kijken</center>]]
+[[Bestand:Onafhankelijkheidsfeest 's-Heerenberg 1913.jpg| thumb|300px|<center>'''''Napoleon bleef voortdurend even strak kijken</center>]]
 De Berghse [[Politiek|gemeenteraad]] sprak op zijn vergadering van 12 augustus 1913 over de ''Viering te [['s-Heerenberg]] van het feest ter herdenking van de 100-jarige onafhankelijkheid van Nederland''. Dit feest werd gehouden op zondag 24 augustus (en mogelijk ook de dag daarvoor of daarna). Het was druk in de stad, want de vermakelijkheden trokken veel mensen uit de omgeving; ook uit [[Emmerik]].

@@ Regel 15: / Regel 15: @@
 ::''Hier achter kwam dan eindelijk de schrik van het Nederlandsche volk van ongeveer een goede honderd jaren geleden: Napoleon, bewaakt door 2 dappere soldaten.<br>
-::''Ondanks de algemeene feestvreugde,die overal heerschte, bleef Napoleon toch goed in zijn rol en voortdurend even strak kijken. Deze wagen, "Frankrijks' val" voorstellende, ging uit van de 's-Heerenbergsche Rijwielvereeniging.
+::''Ondanks de algemeene feestvreugde,die overal heerschte, bleef Napoleon toch goed in zijn rol en voortdurend even strak kijken. Deze wagen, "Frankrijks' val" voorstellende, ging uit van de [['s-Heerenbergsche Rijwielvereeniging]].
 Dankzij een foto in het familiealbum van de 's-Heerenbergse familie Te Boekhorst weten we hoe de praalwagen met Napoleon eruitzag. Behalve de twee dappere soldaten op de wagen die de Doetinchemse bezoeker noemde, werd Napoleon ook nog bewaakt door twee Russische Kozakken te paard en drie andere soldaten te voet.
-In "het gangetje" (het [[Villersgengske]] of [[Emmeriks Gengske]]?) was een groot zeilschip van zilverpapier opgesteld. Het beeldde de Zilvervloot uit. Het dek van het schip stelde tegelijkertijd de oceaan voor, met daarop een groot aantal kleinere scheepjes, eveneens van zilverpapier.
+In "het gangetje" (waarschijnlijk het [[Emmeriks Gengske]]) was een groot zeilschip van zilverpapier opgesteld. Het beeldde de Zilvervloot uit. Het dek van het schip stelde tegelijkertijd de oceaan voor, met daarop een groot aantal kleinere scheepjes, eveneens van zilverpapier.
 Even dreigde het feest in een ramp te eindigen, toen de versiering van het [[Het Raethuys|gemeentehuis]] op twee plaatsen tegelijk in [[brand]] vloog. Gelukkig kon het vuur snel worden geblust.
@@ Regel 49: / Regel 49: @@
 == Bron ==
-*[[Graafschapbode|De Graafschapbode]] van 12 en 26 augustus, 26 september, 14 oktober en 19 december 1913
+*[[Graafschapbode|De Graafschapbode]] van 12 en 26 augustus, 26 september, 14 oktober en 19 december 1913 op [http://www.delpher.nl Delpher]
 *[https://nl.wikipedia.org/wiki/Soeverein_Vorstendom_der_Verenigde_Nederlanden Soeverein Vorstendom der Verenigde Nederlanden] op Wikipedia
 [[Categorie:Geschiedenis]]