Verre neef: Nieuwe pagina aangemaakt met ''''Jan Slagman''' was bij de Duitse inval op 10 mei 1940 gelegerd in Azewijn als commandant van de 3e compagnie van het 19e Gren...'

2026-03-31T11:48:16Z

Nieuwe pagina aangemaakt met ''''Jan Slagman''' was bij de Duitse inval op 10 mei 1940 gelegerd in Azewijn als commandant van de 3e compagnie van het 19e Gren...'

Nieuwe pagina

'''Jan Slagman''' was bij de [[Militairen van mei 1940|Duitse inval]] op 10 mei [[1940]] gelegerd in [[Azewijn]] als commandant van de 3e compagnie van het 19e Grensbataljon (3-19 GB). Deze compagnie was bij een reorganisatie op 9 april 1940 toegevoegd aan het [[22e Grensbataljon]] (22 GB) ter vervanging van 1-22 GB, die naar de IJssellinie was verplaatst.

Slagman werd op 2 februari [[1899]] geboren in Lochem als zoon van Hendrikus Slagman en Willemina Kelderman.

== Reserveofficier ==
Op 17 september [[1919]] werd Slagman als gewoon dienstplichtige ingelijfd bij het 19e Regiment Infanterie (19 RI), maar kreeg uitstel tot 5 oktober [[1921]]. Op die datum trad hij in werkelijke dienst en werd opgeleid tot reserveofficier. Op 30 september 1922, kort nadat hij tot vaandrig was bevorderd, zwaaide hij af.

Zijn bevorderingen verliepen als volgt:
*17 december [[1921]]: korporaal
*1 april [[1922]]: sergeant
*14 juni 1922: vaandrig
*24 februari [[1923]]: reserve-2e-luitenant
*24 februari [[1927]]: reserve-1e-luitenant
*16 november [[1939]]: reservekapitein

== 10 mei 1940 ==
De commandopost van 3-19 GB was gevestigd in de [[Kleuterschool Azewijn|bewaarschool]] aan de achterkant van [[H. Mattheus|de kerk]] in Azewijn. De taak was grensoverschrijdingen door te geven en wegversperringen te stellen.

3-19 GB bestond naast de bemanning van de commandopost (ongeveer twintig man) uit twee secties (pelotons). Samen leverden die de grensdetachementen 7 t/m 11 van 22 GB; de 1e sectie voor de grensdetachementen 7 en 8, de 2e sectie voor de grensdetachementen 9, 10 en 11. Grensdetachement 7 lag aan de [[grens]] in [['s-Heerenberg]] en sloot ten westen aan bij de grensdetachementen 1 t/m 6 van 3-22 GB (waarvan 4 t/m 6 ook in de [[gemeente Bergh]] lagen). De grensdetachement 8 t/m 11 lagen in de [[Gendringen|gemeente Gendringen]].

Na het voltooien van zijn taken moest 22 GB (waar dus ook 3-19 GB onder viel) zich terugtrekken over de IJssel om daar het 35e Regiment Infanterie te versterken. Voor de 2e compagnie (2-22 GB), die wat verder van de grens lag, waren zogenaamde ontsnappingsroutes uitgestippeld en verkend. 3-19 GB en 3-22 GB, die direct langs de grens lagen, hadden geen ontsnappingsroutes. Zij moesten als het zover was op eigen houtje proberen de IJssel over te komen.

Op 10 mei om 02:45 ontving Slagman van de commandant van 22 GB de melding dat er in [[Didam]] een [[22e_Grensbataljon#De_1e_sectie_van_2-22_GB|Duitse rijwielpatrouille]] krijgsgevangen was gemaakt. Om 04:02 meldde grensdetachement 7 in 's-Heerenberg de eerste grensoverschrijding in het vak van 3-19 GB. Toen meteen daarna Slagmans telefonist grensdetachement 6 in [[Stokkum]] (behorend tot 3-22 GB) belde, kreeg hij een Duitser aan de lijn. Meldingen over grensoverschrijdingen in Gendringen volgden, waarop Slagman bevel gaf documenten en kaarten te vernietigen. Onderwijl schoten zijn mannen een paar keer op laagvliegende Duitse vliegtuigen.

Om 05:15 trokken de eerste gemotoriseerde Duitse troepen over de [[Gendringseweg]] in de richting van [[Klein-Azewijn]]. Om zes uur werd opnieuw geschoten op laagvliegende vliegtuigen. Op dat moment kwam het bericht binnen dat de telefooncentrale in [[Keppel|Hoog-Keppel]] onklaar werd gemaakt, waarop Slagman bevel gaf de telefoons in de commandopost te vernielen. Ook werd de benzinetank van de benzinepomp in Azewijn onzichtbaar gemaakt door de pomp eraf te halen.

Om zeven uur trokken er nog steeds Duitse troepen langs. [[Büter, Johannes Wilhelmus Josephus|Pastoor Büter]] heeft de militairen op het hart gedrukt daar niet op te schieten, omdat dat pure zelfmoord zou betekenen. Er is dan ook, behalve op vliegtuigen, niet geschoten.

In de late ochtend van 11 mei gaf Slagman zijn ondergeschikten toestemming de post in groepjes te verlaten en te proberen over de IJssel te komen. Dit is volgens Slagman niemand gelukt. Over het lot van zijn grensdetachementen zal hij op 11 mei nog niets hebben geweten. Zij waren (grotendeels) krijgsgevangen genomen.

Op de commandopost was een draadloze zender aanwezig, die Slagman bij zijn vertrek heeft laten staan. Over wat daarmee gebeurd is, spreken de herinneringen van de broers [[Venes, Antonius Engelbertus|Teun]] en [[Venes, Joseph Joannes|Joep Venes]] elkaar tegen. Volgens Teun heeft de [[Verzet in WO II|ondergondse]] de zender later opgehaald en er zijn voordeel mee gedaan, maar volgens Joep hebben de Nederlandse militairen het apparaat in [[De Laak]] gegooid. Maar toen De Laak in de tijd van [[Breemen, Gerard Cornelis Hendrikus van|burgemeester Van Breemen]] ([[1965]]–[[1982]]) werd schoongemaakt, werd er geen zender gevonden.

== Persoonlijk leven ==
Slagman was procuratiehouder van een bankinstelling toen hij op 4 september [[1937]] in Den Haag trouwde met Adriana Johanna Catharina van Lakerveld de Heus, geboren in [[Doesburg]] op 20 januari [[1906]] als dochter van Antonie Jacobus van Lakerveld de Heus en Helena Arendina Falkenburg.

Hij overleed op 25 november [[1984]], 85 jaar oud. Zijn vrouw overleed op 23 juni [[1992]], 86 jaar oud.

== Bronnen ==
*[https://www.archieven.nl/ Archieven.nl]:
**Geboorte- en huwelijksakte van Slagman
**Archieftoegang 409: Gevechtsverslagen en -rapporten mei 1940 (NIMH), inventarisnummer 498037: Verslag van de commandant van de 3e compagnie van het 19e grensbataljon kapitein J. Slagman.
*[https://www.nationaalarchief.nl/ Nationaal Archief], 2.13.04 Inventaris van de dienststaten en stamboeken der Officieren van de Koninklijke Landmacht en van de koloniale troepen in Nederland, (1750) 1814-1945 (1964), inventarisnummer:523, folionummer 47
*Op [http://www.delpher.nl Delpher]:
**''Nederlandsche Staatscourant'' van 14 februari 1927
**''De Maasbode'' van 10 november 1939
**''De Telegraaf'' van 1 december 1984
**''NRC Handelsblad'' van 25 juni 1992
*[https://westervoort1940.nl/vak_22_GB.html Het 22e Grensbataljon] en gekoppelde webpagina's op Westervoort1940
*[[Azem van 't Hof tot heden]], blz. 347, 353

[[Categorie:22e Grensbataljon]]

Slagman, Jan - Bewerkingsoverzicht

Verre neef: Nieuwe pagina aangemaakt met ''''Jan Slagman''' was bij de Duitse inval op 10 mei 1940 gelegerd in Azewijn als commandant van de 3e compagnie van het 19e Gren...'