Op 16 juni 2018 is een nieuwe versie van Berghapedia geïnstalleerd. Eventuele problemen a.u.b. hier melden.

Bergherbos

Uit Berghapedia
Ga naar: navigatie, zoeken

Ten oosten van Arnhem rijst in het vlakke rivierenlandschap een beboste heuvelrug op: het Bergherbos. Deze heuvelrug is zo'n tweehonderdduizend jaar geleden tijdens de voorlaatste ijstijd ontstaan. In die tijd heerste er een poolklimaat in Europa en grote gletjers drongen vanuit Scandinavie ook de Nederlanden binnen. De ijsmassa stuwde de grond voor zich uit, in de vorm van een wal. De heuvelrug wordt daarom ook wel een stuwwal genoemd. Later is deze wal voor een deel door de rivieren weggespoeld. De heuvelrug van het Bergherbos en ook de Veluwezoom, aan de andere kant van de IJssel, zijn de restanten. In de regio wordt het gebied ook wel Montferland genoemd, maar dat is eigenlijk slechts de naam van een van de vele heuvels. Op die heuvel heeft in de Middeleeuwen een burcht (motte kasteel) gestaan, waaraan (waarschijnlijk) het gebied zijn naam ontleent (Motte Montferland). Doordat het bos zoveel hoger ligt dan de omgeving, is het uitzicht op een plaatsen ervan prachtig. Het Montferland herbergt een grote verscheidenheid aan planten, dieren en paddestoelen.

Het Bergherbos bestaat voor het grootste gedeelte uit loofbos. Hier een uitzicht vanaf de Hulzenberg richting Motte Montferland.

Vanaf 1200 vestigden er zich mensen aan de rand van de heuvels, op de grens van het nat en droog. Ze lieten hun koeien grazen in het lagere gebied in de omgeving. Daar groeide het gras namelijk gemakkelijk, omdat het regelmatig door de rivieren werd overstroomd. Op de drogere grond maakten men akkers en uit het bos op de heuveltoppen haalde men hout. Na enkele eeuwen overmatig gebruik verdwenen grote delen van het bos en ontstonden er heidevelden. In de negentiende eeuw is het bos weer ingeplant. Uit die tijd stamt het regelmatige padennet. Plaatselijk groeien veel adelaarsvarens onder de bomen, waaruit valt af te leiden dat het bos hier al lang groeit. Een andere aanwijzing van de leeftijd van het Bergherbos is de wintereik. In tegenstelling tot de zomereik is de wintereik vrij zeldzaam. Op enkele plaatsen komt het grondwater aan de oppervlakte, zoals bij uitspanning het Peeske nabij Beek. Zo'n bron ontstaat doordat regen die op de stuwwal valt in de grond trekt en via een ondoorlatende laag aan de randen van de steile stuwwal weer uit de heuvel sijpelt. Rond deze bronnen vindt men planten zoals goudveil, beekpunge en dotterbloem. Ten westen van het uitgestrekte bosgebied van het Bergherbos ligt het landgoed de Byvanck, bestaande uit naald- en loofbos met daartussen enkele akkers en weilanden.

Vanaf de Middeleeuwen waren het Bergherbos en De Byvanck eigendom van edellieden. Dat veranderde in 1912. Toen kocht textielfabrikant dr. Jan H. van Heek het Huis Bergh en de omringende bossen. Sindsdien is er rekening gehouden met natuurlijke samenstelling van het bos; naast naaldbomen zorgde men ook voor voldoende loofbomen, zodat het bos gevarieerder werd. De bosbouw was tot in de oorlogsjaren van 1940-1945 nog van vrij groot belang in Bergh. In 1985 is het beheer toevertrouwd aan Vereniging Natuurmonumenten. Stichting Huis Bergh is voor 25% mede-eigenaar. Sindsdien werkt Natuurmonumenten verder aan het bos. Zo worden er hier en daar naaldbomen gekapt om ruimte te maken voor natuurlijke verjonging. De akkers langs de bosranden zijn al eeuwenlang in gebruik. Doordat er steeds weer mest op gebracht werd, zijn ze vaak bolvorming geworden. Natuurmonumenten verbouwd er op milieuvriendelijke wijze granen, zoals rogge en haver. Tussen de granen laat men akkerkruiden vrij groeien, die elders zo zeldzaam geworden zijn.

Rondom het Bergherbos liggen de stad 's-Heerenberg, de dorpen Zeddam, Beek, Kilder, Stokkum, Braamt, Azewijn en Lengel en de buurtschappen Loerbeek, Vethuizen en Wijnbergen. In totaal wonen hier zo'n 18.300 mensen. In de stad, de dorpen en het buitengebied zijn vele historische panden, monumentale kerken, landgoederen en molens.

Heuvels binnen het Bergherbos zijn onder andere de gelijknamige heuvel Montferland, de Eltenberg, de Galgenberg, de Peeskesbult, de Hulzenberg, de Rijsberg, de Keurvorstenheuvel en de Mengelenberg.

Kaart

<googlemap lat="51.898211" lon="6.219807" zoom="13" width="450" height="550"></googlemap>

Zie ook

Bergerbosch

In deel 14 van het Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden "bijeengebragt door A.J. van der Aa" wordt Bergerbosch - zonder h na de g - genoemd. Dat is niet "ons" bos.
"Omtrent het jaar 1750 deed Willem Adriaan, graaf van Nassau, alddaar een fraai huis bouwen het Hof te Bergen genaamd, hetwelk in het jaar 1829 door een modern herenhuis vervangen is."

Bronnen

  • Brochure Bergherbos en de Byvank van Vereniging Natuurmonumenten

Externe links