Polman, Hendrikus Arnoldus

Hendrikus Arnoldus Polman werd op 17 november 1919 geboren in Stokkum als zoon van Wilhelmus Antonius Polman en Everdina Maria Helmes.

Op 24 oktober 1938 werd hij "buiten tegenwoordigheid" als gewoon dienstplichtige ingelijfd bij het 8e Regiment Infanterie (8 RI). Hij kreeg met ingang van 22 oktober 1938 (twee dagen voor zijn inlijving) wegens kostwinnerschap één jaar vrijstelling van de dienstplicht. Op 22 oktober 1939 kreeg hij voorgoed vrijstelling.

Een bewijs op 4 januari 1950 afgegeven door de burgemeester van Oberndorf am Neckar, waaruit blijkt dat Polman bij de Mauser-Werke gewerkt heeft.

Echter, de vrijstelling gold niet in geval oorlog, oorlogsgevaar of andere buitengewone omstandigheden. Zo kon het dat Polman op 1 april 1940 toch nog in werkelijke dienst werd geroepen. Als dienstplichtig soldaat werd hij ingelijfd bij het depotbataljon van 8 RI (8 Dep. Bat.). Depotbataljons waren de eenheden waar rekruten hun eerste oefening kregen voor zij bij parate eenheden werden geplaatst.

Het 8e Depotbataljon heeft niet deelgenomen aan de strijd op de Grebbeberg in mei 1940. Wel werden de dienstplichtigen van 8 Dep. Bat., net als die van de depotbataljons van de andere regimenten, vanaf april 1940 ingezet om strategische punten in het westen van het land te bewaken, zoals stations en vliegvelden. Deze bewakingstaken werden tijdens de meidagen nog steeds uitgevoerd. Of Polman hier, gezien zijn opkomstdatum van 1 april, ook aan heeft moeten meedoen, lijkt niet waarschijnlijk. Op 15 juni 1940 werd hem groot verlof verleend en kon hij naar huis terugkeren.

In de oorlog werd Polman in het kader van de Arbeitseinsatz gedwongen tewerkgesteld in Duitsland. Van 26 november 1942 tot 20 april 1944 verrichtte hij dwangarbeid bij de Mauser-Werke AG, een grote vuurwapenfabriek in Oberndorf am Neckar. In diezelfde periode was zijn plaatsgenoot Andreas Esman hier tewerkgesteld.

Op de kaart hiernaast wordt Polman als Freier Arbeiter aangeduid. Het is onwaarschijnlijk dat hij vrijwillig naar Oberndorf is gekomen. Bedoeld wordt eerder dat hij geen krijgsgevangene was of een dwangarbeider in letterlijke zin, zoals de Ostarbeiter uit bezet Oost-Europa, die nauwelijks rechten hadden. Wie via de Arbeitseinsatz te werk gesteld werd, kreeg een (bescheiden) loon en had een ziektekostenverzekering. Op de kaart is dan ook te lezen dat hij restlos entlohnt werd.

Polman trouwde met Berendina Theodora Johanna te Booij, geboren in Stokkum op 18 juni 1924 als dochter van Johannes te Booij en Francisca van Huet. Hij overleed op 19 november 2006, twee dagen na zijn 87e verjaardag.

Bronnen

• Archieven.nl
• Staat van dienst op Grebbeberg.nl
• Nationaal Archief, 2.19.323 Inventaris van het archief van het Nederlandse Rode Kruis - Arbeidsinzet
• AROLSEN Archives, DocID 77773605
• Online-begraafplaatsen