Bijdragen aan Berghapedia? Klik hier om je aan te melden !
Natuurboerderij Wittenhorst
Natuurboerderij Wittenhorst is een natuurinclusief landbouwbedrijf aan de Voorthuizerweg 16 in Stokkum. De boerderij is sinds 1850 in handen van de familie Wittenhorst en ontwikkelde zich van een regulier rundveebedrijf tot een landbouwbedrijf waarin voedselproductie, natuurbeheer en educatie worden gecombineerd. Sinds 2017 wordt het bedrijf geëxploiteerd door Vincent Wittenhorst en Ank van Maanen.
Inhoud
Geschiedenis
De boerderij is sinds 1850 in handen van de familie Wittenhorst. In de loop van de tijd ontwikkelde het bedrijf zich tot een regulier rundveebedrijf. De huidige bebouwing dateert volgens de Basisregistratie Adressen en Gebouwen grotendeels uit omstreeks 1900. Het erf ligt aan de Voorthuizerweg, aan de rand van Stokkum, tussen het Bergherbos en de herverkavelde weilanden van het Stokkumer Broek.
De kleinschalige gebouwen en percelen vormen een contrast met de grootschaliger ingerichte landbouwgronden in de omgeving. De boerderij wordt daarom beschreven als een tijdsdocument in het landschap. Het terrein kent een hoogteverschil van ongeveer vier meter en het erf ligt aan een karakteristiek karrenpad.
Ook tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde de boerderij een rol in de geschiedenis van Stokkum. Aan het einde van de oorlog waren meerdere Duitse militairen bij de boerderij ingekwartierd. Een van hen was Walter Hönig, die daar kennismaakte met Bernard Wittenhorst.
In 2017 namen Vincent Wittenhorst en Ank van Maanen het familiebedrijf over. Zij ontwikkelden het bedrijf verder in de richting van natuurinclusieve landbouw.
Bedrijfsontwikkeling
Bij de ontwikkeling van de natuurboerderij staan het sluiten van natuurlijke kringlopen en het versterken van de biodiversiteit centraal. De bedrijfsvoering sluit aan bij principes van natuurinclusieve landbouw en permacultuur.
Dieren worden zoveel mogelijk gevoerd met producten van het eigen bedrijf en vaste mest wordt opnieuw op de percelen gebruikt. Op het bedrijf worden onder meer runderen en kippen gehouden. De percelen worden extensief beheerd, waarbij geen kunstmest en bestrijdingsmiddelen worden gebruikt.
Ook de gebouwen zijn aangepast aan de veranderde bedrijfsvoering. Een voormalig varkenshuis werd verbouwd tot een mantelzorgwoning en kan daarnaast worden gebruikt voor vrijwilligers en cursisten.
Landschap en natuurbeheer
De ontwikkeling van de natuurboerderij ging samen met veranderingen in het erf en de omliggende percelen. Er zijn meer dan duizend bomen en struiken aangeplant, waaronder appel-, peren- en pruimenbomen. Naast een fruitgaard is een notengaard aangelegd.
De beplanting heeft zowel een agrarische als landschappelijke functie. Fruit en noten maken deel uit van de voedselproductie, terwijl bomen, struiken en andere landschapselementen bijdragen aan de biodiversiteit. De inrichting sluit aan bij de overgang tussen het Bergherbos en het agrarische gebied van het Stokkumer Broek.
Ook het natuurlijke hoogteverschil van ongeveer vier meter wordt bij de inrichting van het terrein benut. Daarmee wordt aangesloten bij bestaande kenmerken van het erf en het omliggende landschap.
Voedselcoöperatie en educatie
Een onderdeel van de bedrijfsontwikkeling is de rechtstreekse afzet van landbouwproducten. Via een voedselcoöperatie worden onder meer eieren, vlees, fruit en noten verkocht. Ook worden groenten geteeld.
Naast de voedselproductie worden op de boerderij rondleidingen, lezingen en cursussen georganiseerd, onder meer over permacultuur. Ook kunnen vrijwilligers op het bedrijf meewerken. Daarmee heeft het erf naast zijn agrarische functie een educatieve functie gekregen.
Brood en Spelen
De ontwikkeling van Natuurboerderij Wittenhorst kreeg in 2018 landelijke aandacht door de ontwerpprijsvraag Brood en Spelen, georganiseerd door het College van Rijksadviseurs. De inzending Weet wat je eet behoorde tot de winnaars. Aan het plan werkten Vincent Wittenhorst en Ank van Maanen samen met Giesen Architectuur, Hofstra/Heersche Landschapsarchitecten en Innoplant.
Het plan ging uit van een verdere ontwikkeling van de familieboerderij tot een plek waar natuurinclusieve voedselproductie, een voedselcoöperatie, educatie en andere activiteiten samenkomen. Ook werd voorzien in mogelijkheden voor startende boeren om natuurvriendelijke lokale producten via de voedselcoöperatie af te zetten.
