Filippo, Thomas

Thomas Filippo was bij de Duitse inval op 10 mei 1940 als soldaat van het 22e Grensbataljon (22 GB) gelegerd in Beek. Hij werd op 9 januari 1908 geboren in Utrecht als zoon van Thomas Filippo en Johanna Broodkoorn.

Filippo hoorde bij de 3e compagnie van het 22e Grensbataljon (3-22 GB), waar hij was ingedeeld bij grenswachtdetachement 5 van deze compagnie. Grenswachtdetachement 5 was gelegerd aan de "kunstweg" Beek–Elten, 300 meter van de grens.

Het detachement had als onderkomen een houten barak niet ver van het Peeske, maar de militairen waren ingekwartierd bij particulieren in de buurt. Soldaat Filippo en in elk geval ook korporaal Mooiweer waren ingekwartierd bij de familie Reijers op boerderij Groot Averbeek.

Grenswachtdetachement 5 heeft zich op 10 mei na het uitvoeren van zijn taken in een vrachtwagen kunnen terugtrekken, maar raakte daarbij verwikkeld in een vuurgevecht met een groep Duitsers. Bij dit treffen sneuvelde soldaat Hogeweg, zoals te lezen is op de pagina van soldaat Van den Meerendonk. Het is de groep gelukt de IJssel over te steken en werd niet krijgsgevangen genomen.

Soldaat Filippo en korporaal Mooiweer werden echter wel krijgsgevangen genomen. De commandant van grenswachtdetachement 5, sergeant Kruithof, had in de vroege uren van 10 mei een patrouille van drie man had uitgestuurd, maar die patrouille niet is teruggekeerd. Het ligt dan voor de hand dat soldaat Filippo en korporaal Mooiweer deel hebben uitgemaakt van deze patrouille en gevangen werden genomen.

Filippo werd afgevoerd naar Duitsland, waar hij werd geïnterneerd in het krijgsgevangenenkamp Stalag VI-F. Zijn registratienummer als krijgsgevangene was 30380. Stalag staat voor Stammlager of voluit Mannschaftsstamm- und Straflager, een krijgsgevangenenkamp voor manschappen en onderofficieren. Stalag VI-F lag net over de grens bij Bocholt. Op 20 mei werd hij overgebracht naar Stalag II-D bij Stargard zo'n veertig kilometer ten oosten van Stettin in het huidige Polen. Op 23 mei werd hij (vrijwillig, zoals sergeant Rijntjes?) te werk gesteld in de Hydrierwerke Pölitz. In deze grote fabriek ten noorden van Stettin werden uit steenkool vloeibare brandstoffen voor de Duitse strijdkrachten geproduceerd. Bij de bouw in 1939 publiceerde de Völkische Beobachter een foto met de kop Deutschlands größtes Treibstoffwerk entsteht. De huidige Poolse naam van Pölitz is Police. Op 6 juni 1940 werd Filippo vrijgelaten en via Bentheim naar Nederland vervoerd.

Filippo had op Groot Averbeek diverse persoonlijke spullen moeten achterlaten. Het betrof een drietal koffers met kleding, toiletartikelen, een elektrische fietslamp, een zaklantaarn, een polshorloge, een portefeuille met foto's en brieven, een schaakspel en een aantal boeken en tijdschriften. Begin juli 1940 is korporaal Mooiweer langsgegaan op Groot Averbeek om zijn persoonlijke spullen op te halen. Hij heeft toen ook Filippo's spullen meegenomen, maar die blijkbaar niet direct naar hem gebracht. Filippo heeft namelijk begin 1941 een brief aan de politie in 's-Heerenberg geschreven met de vraag of zij inlichtingen kon verstrekken over zijn vermiste spullen. In zijn brief gaf hij een opsomming van wat er nog op Groot Averbeek zou moeten zijn. In verband hiermee is veldwachter Moorman op 24 maart 1941 op Groot Averbeek geweest. Hij sprak daar met Dora Reijers-Heisterkamp, die vertelde dat Duitse militairen veel hadden meegenomen, maar dat zij het meeste van wat Filippo in zijn brief opnoemde aan Mooiweer had meegegeven. Alleen van een rieten koffer en een polshorloge wist zij niets. Op 26 maart heeft veldwachter Moorman een rapport opgemaakt van zijn bevindingen en dit aan burgemeester Nederveen gestuurd. Hoe dit verder is afgelopen, is niet bekend.

Filippo trouwde op 13 maart 1946 in Utrecht met Johanna Maria Adriaanse, geboren in Middelburg op 8 april 1913 als dochter van Paulus Adriaanse en Johanna Maria Sinke. Verdere gegevens over zijn levensloop zijn niet voorhanden.

Bronnen

• Archieven.nl
• 22e Grensbataljon op de website Westervoort1945
• Op Wikipedia:
  • Liste der Kriegsgefangenenlager der Wehrmacht
  • Hydrierwerke Pölitz
• Gemeentearchief Bergh, inventarisnummer 1587 (Stukken betreffende dienstplichtigen, waaronder inzake lotgevallen van militairen uit de gemeente gedurende de meidagen van 1940)