Bijdragen aan Berghapedia? Klik hier om je aan te melden !
Gildehuis Stokkum: verschil tussen versies
k (→Bronnen: correctie) |
(Aanvulling) |
||
| Regel 1: | Regel 1: | ||
| − | + | [[Bestand:Bestuur voor het Gildehuis.jpg|thumb|right|500px|'''Het bestuur van het Sint Oswaldusgilde in [[1932]] voor het nieuwe Gildehuis. Zittend v.l.n.r.: Gradus van Uhm, [[Kolner, Bernard Hendrikus|B. Kolner]] secretaris, [[Geurts, Theodorus Wilhelmus|Theet Geurts]] penningmeester, Jan Kuster. Staand v.l.n.r.: Toon Wijskamp, [[Gerritsen, Hendrikus Franciscus|Hendrik Gerritsen]] voorzitter en commandant, Toon Welling, [[Cremer, Antonius Stephanus|Antoon Cremer]], [[Raaijman, Theodorus|Dorus Raaijman]], Hent Wissing, Jan Wijnands, [[Segers, Everhardus|Evert Segers''']]]] | |
| + | Het '''Gildehuis''' is een verenigingsgebouw aan de [[Pastoor Van Sonsbeeckstraat]] in [[Stokkum]]. Het werd tussen [[1931]] en [[1932]] gebouwd in opdracht van het [[Sint Oswaldusgilde Stokkum|Sint Oswaldusgilde]] en groeide uit tot het centrale ontmoetings- en verenigingsgebouw van het dorp. Sinds de opening maken uiteenlopende Stokkumse verenigingen en maatschappelijke organisaties gebruik van het gebouw, dat in de loop der jaren meerdere malen is uitgebreid en aangepast aan veranderende behoeften. | ||
| − | == | + | == Geschiedenis == |
| − | + | Tot het begin van de [[vorige eeuw|jaren dertig]] hield het Sint Oswaldusgilde zijn vergaderingen, schuttersactiviteiten en festiviteiten in de [[:Categorie:Horeca Stokkum|Stokkumse cafés]]. Tijdens een ledenvergadering in juli [[1931]] besloot het gilde definitief een eigen verenigingsgebouw te bouwen. De leden stemden in met de plannen van het bestuur en besloten het werk openbaar aan te besteden. | |
| − | + | De aanbesteding vond plaats op 8 oktober [[1931]]. Veertien aannemers schreven in op de bouw van het nieuwe verenigingsgebouw, dat was ontworpen door gemeentearchitect [[Venhoven, Johann Heinrich|Johann Heinrich Venhoven]]. De opdracht werd gegund aan [[Menting, Hendricus Lambartus|H.L. Menting]] en St. Wissink uit Stokkum, die met een bedrag van ƒ 7.450 de laagste inschrijving hadden. Het glas- en schilderwerk werd opgedragen aan W. Derksen uit [['s-Heerenberg]]. | |
| + | De bouw van een eigen Gildehuis betekende dat het Sint Oswaldusgilde zijn bijeenkomsten niet langer in de plaatselijke cafés hoefde te houden. Enkele Stokkumse herbergiers vreesden hierdoor inkomsten te verliezen. Kort na de start van de bouw werd daarom het [[Sint Suitbertusgilde]] opgericht, dat als alternatief voor het Sint Oswaldusgilde moest dienen. Deze vereniging kende slechts een kort bestaan en werd in [[1934]] opgeheven. | ||
| − | + | Op 1 mei [[1932]] werd het Gildehuis tijdens het [[meifeest]] officieel geopend door de toenmalige [[Smit, Hermanus Johannes|burgemeester Smit]]. De burgemeester werd daarbij door de schutters en [[Harmonie Volharding (Stokkum)|Harmonie Volharding]] aan de grens van Stokkum en 's-Heerenberg ontvangen en onder grote belangstelling naar het nieuwe gebouw begeleid. | |
| − | + | Op 1 januari [[1936]] werd in het Gildehuis [[Schietvereniging De Kogel]] opgericht. De vereniging hield er haar schietoefeningen tot [[1957]], waarna zij verhuisde naar [[De Pluum]]. | |
| − | + | Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] werd het verenigingsleven stilgelegd. Kort na de [[bevrijding]], van 5 mei tot 2 juni [[1945]], deed het Gildehuis dienst als bewaringskamp van de [[gemeente Bergh]]. Hier werden leden van de [[Nationaal Socialistische Beweging|NSB]] en andere collaborateurs tijdelijk vastgehouden onder verantwoordelijkheid van de plaatselijke afdeling van de [[Politieke Opsporingsdienst]]. Daarna kreeg het gebouw zijn oorspronkelijke functie als verenigingsgebouw terug. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Het Gildehuis groeide in de naoorlogse jaren uit tot de vaste ontmoetingsplaats van het Stokkumse verenigingsleven. Tijdens de [[Kermis#Stokkum|Stokkumse kermis]] van [[1952]] ontstond een meningsverschil tussen [[Pastoors en Kapelaans|pastoor]] [[Greef, Antonius Cornelis de|De Greef]] en het bestuur van het Sint Oswaldusgilde, nadat de pastoor had geconstateerd dat jongeren beneden de afgesproken leeftijd aan een dansavond in het Gildehuis deelnamen. De Greef sprak het gildebestuur hierover schriftelijk aan en liet weten voorlopig geen dansavonden meer te bezoeken zolang de afspraken niet werden nageleefd. Na overleg tussen beide partijen werd het meningsverschil opgelost. | |
| − | |||
| − | + | In de decennia daarna werd het Gildehuis meerdere malen uitgebreid en verbouwd om aan de veranderende behoeften van de gebruikers te blijven voldoen. Het groeide uit tot een centrale ontmoetingsplaats voor schuttersactiviteiten, muziek, carnaval, sport, onderwijs en tal van andere dorpsactiviteiten. Ook kreeg het Gildehuis een bovenlokale betekenis. Zowel het 40-jarig jubileum van de [[Gelderse Schuttersbond]] in [[1979]] als het 50-jarig jubileum in [[1989]] werden er gevierd. Een belangrijke uitbreiding volgde in [[2021]], toen vrijwilligers van het Sint Oswaldusgilde aan de achterzijde een multifunctioneel zaaltje met nieuwe sanitaire voorzieningen en een grotendeels glazen pui realiseerden. Daarbij werd tevens de hoofdingang naar de achterzijde verplaatst. | |
| − | + | == Verenigingsleven en maatschappelijke functies == | |
| + | Sinds de opening vervult het Gildehuis een centrale rol binnen het Stokkumse verenigingsleven. | ||
| − | + | Het Sint Oswaldusgilde gebruikt het gebouw als thuisbasis voor vergaderingen, schietavonden, vendelrepetities en de organisatie van onder meer het Meifeest, de Stokkumse kermis en het jaarlijkse schuttersfeest. | |
| − | |||
| − | |||
| − | + | Ook Harmonie Volharding maakt al jarenlang gebruik van het Gildehuis als vaste repetitie- en concertlocatie. Zowel de harmonie als de slagwerkgroep repeteren er wekelijks en verzorgen er regelmatig concerten en andere activiteiten. | |
| − | |||
| − | + | Sinds de oprichting in [[1967]] maakt ook [[carnaval|carnalvalsvereniging]] [[Leertrekkers|de Leertrekkers]] gebruik van het Gildehuis. In het gebouw worden onder meer de jaarlijkse pronkzittingen gehouden en vinden repetities plaats voor de carnavalsviering. Sinds [[2000]] vormt ook het terrein achter het Gildehuis het decor van het tweejaarlijkse [[zomercarnaval]]. | |
| − | [[Leertrekkers| | ||
| − | + | Daarnaast heeft het Gildehuis door de jaren heen onderdak geboden aan andere maatschappelijke activiteiten. De [[Sint Suitbertusschool]] verzorgde er jarenlang de gymlessen voor de leerlingen van de groepen 3 tot en met 8. Na de fusie met de [[Mariabasisschool]] in 's-Heerenberg in [[2015]] verhuisden deze lessen. Sinds de oprichting in [[1967]] maakt ook [[Gymnastiekvereniging Atletica]] gebruik van het gebouw. | |
| − | De [[Sint Suitbertusschool]] | ||
| − | + | Het Gildehuis doet daarnaast sinds ten minste de [[politiek|gemeenteraadsverkiezingen]] van [[2022]] dienst als stembureau. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | Het Gildehuis doet | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Kaart == | == Kaart == | ||
| Regel 76: | Regel 36: | ||
==Bronnen == | ==Bronnen == | ||
| − | * | + | *[[Voorwaarts, Mars! Een historie van het Stokkumse gildewezen]], blz. 129–130 |
| − | * | + | *[[Graafschapbode|De Graafschapbode]] van 29 juli 1931, 12 oktober 1931, 27 april 1932 en 4 mei 1932 |
*''Opsluiting van collaborateurs. Interneringskampen in de Achterhoek'', Niels Reessink, bachelorscriptie Raboud Universiteit ([[2018]]), blz. 2, 9, 20 | *''Opsluiting van collaborateurs. Interneringskampen in de Achterhoek'', Niels Reessink, bachelorscriptie Raboud Universiteit ([[2018]]), blz. 2, 9, 20 | ||
| + | *[https://mijnstokkum.nl/ MijnStokkum.nl] | ||
[[Categorie:Gilden]] [[Categorie:Stokkum]] [[Categorie:Rondje Bergh]] [[Categorie:Stokkum Pastoor Van Sonsbeeckstraat]] | [[Categorie:Gilden]] [[Categorie:Stokkum]] [[Categorie:Rondje Bergh]] [[Categorie:Stokkum Pastoor Van Sonsbeeckstraat]] | ||
Versie van 30 jul 2026 om 18:13
Het Gildehuis is een verenigingsgebouw aan de Pastoor Van Sonsbeeckstraat in Stokkum. Het werd tussen 1931 en 1932 gebouwd in opdracht van het Sint Oswaldusgilde en groeide uit tot het centrale ontmoetings- en verenigingsgebouw van het dorp. Sinds de opening maken uiteenlopende Stokkumse verenigingen en maatschappelijke organisaties gebruik van het gebouw, dat in de loop der jaren meerdere malen is uitgebreid en aangepast aan veranderende behoeften.
Geschiedenis
Tot het begin van de jaren dertig hield het Sint Oswaldusgilde zijn vergaderingen, schuttersactiviteiten en festiviteiten in de Stokkumse cafés. Tijdens een ledenvergadering in juli 1931 besloot het gilde definitief een eigen verenigingsgebouw te bouwen. De leden stemden in met de plannen van het bestuur en besloten het werk openbaar aan te besteden. De aanbesteding vond plaats op 8 oktober 1931. Veertien aannemers schreven in op de bouw van het nieuwe verenigingsgebouw, dat was ontworpen door gemeentearchitect Johann Heinrich Venhoven. De opdracht werd gegund aan H.L. Menting en St. Wissink uit Stokkum, die met een bedrag van ƒ 7.450 de laagste inschrijving hadden. Het glas- en schilderwerk werd opgedragen aan W. Derksen uit 's-Heerenberg. De bouw van een eigen Gildehuis betekende dat het Sint Oswaldusgilde zijn bijeenkomsten niet langer in de plaatselijke cafés hoefde te houden. Enkele Stokkumse herbergiers vreesden hierdoor inkomsten te verliezen. Kort na de start van de bouw werd daarom het Sint Suitbertusgilde opgericht, dat als alternatief voor het Sint Oswaldusgilde moest dienen. Deze vereniging kende slechts een kort bestaan en werd in 1934 opgeheven.
Op 1 mei 1932 werd het Gildehuis tijdens het meifeest officieel geopend door de toenmalige burgemeester Smit. De burgemeester werd daarbij door de schutters en Harmonie Volharding aan de grens van Stokkum en 's-Heerenberg ontvangen en onder grote belangstelling naar het nieuwe gebouw begeleid. Op 1 januari 1936 werd in het Gildehuis Schietvereniging De Kogel opgericht. De vereniging hield er haar schietoefeningen tot 1957, waarna zij verhuisde naar De Pluum. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het verenigingsleven stilgelegd. Kort na de bevrijding, van 5 mei tot 2 juni 1945, deed het Gildehuis dienst als bewaringskamp van de gemeente Bergh. Hier werden leden van de NSB en andere collaborateurs tijdelijk vastgehouden onder verantwoordelijkheid van de plaatselijke afdeling van de Politieke Opsporingsdienst. Daarna kreeg het gebouw zijn oorspronkelijke functie als verenigingsgebouw terug.
Het Gildehuis groeide in de naoorlogse jaren uit tot de vaste ontmoetingsplaats van het Stokkumse verenigingsleven. Tijdens de Stokkumse kermis van 1952 ontstond een meningsverschil tussen pastoor De Greef en het bestuur van het Sint Oswaldusgilde, nadat de pastoor had geconstateerd dat jongeren beneden de afgesproken leeftijd aan een dansavond in het Gildehuis deelnamen. De Greef sprak het gildebestuur hierover schriftelijk aan en liet weten voorlopig geen dansavonden meer te bezoeken zolang de afspraken niet werden nageleefd. Na overleg tussen beide partijen werd het meningsverschil opgelost.
In de decennia daarna werd het Gildehuis meerdere malen uitgebreid en verbouwd om aan de veranderende behoeften van de gebruikers te blijven voldoen. Het groeide uit tot een centrale ontmoetingsplaats voor schuttersactiviteiten, muziek, carnaval, sport, onderwijs en tal van andere dorpsactiviteiten. Ook kreeg het Gildehuis een bovenlokale betekenis. Zowel het 40-jarig jubileum van de Gelderse Schuttersbond in 1979 als het 50-jarig jubileum in 1989 werden er gevierd. Een belangrijke uitbreiding volgde in 2021, toen vrijwilligers van het Sint Oswaldusgilde aan de achterzijde een multifunctioneel zaaltje met nieuwe sanitaire voorzieningen en een grotendeels glazen pui realiseerden. Daarbij werd tevens de hoofdingang naar de achterzijde verplaatst.
Verenigingsleven en maatschappelijke functies
Sinds de opening vervult het Gildehuis een centrale rol binnen het Stokkumse verenigingsleven.
Het Sint Oswaldusgilde gebruikt het gebouw als thuisbasis voor vergaderingen, schietavonden, vendelrepetities en de organisatie van onder meer het Meifeest, de Stokkumse kermis en het jaarlijkse schuttersfeest.
Ook Harmonie Volharding maakt al jarenlang gebruik van het Gildehuis als vaste repetitie- en concertlocatie. Zowel de harmonie als de slagwerkgroep repeteren er wekelijks en verzorgen er regelmatig concerten en andere activiteiten.
Sinds de oprichting in 1967 maakt ook carnalvalsvereniging de Leertrekkers gebruik van het Gildehuis. In het gebouw worden onder meer de jaarlijkse pronkzittingen gehouden en vinden repetities plaats voor de carnavalsviering. Sinds 2000 vormt ook het terrein achter het Gildehuis het decor van het tweejaarlijkse zomercarnaval.
Daarnaast heeft het Gildehuis door de jaren heen onderdak geboden aan andere maatschappelijke activiteiten. De Sint Suitbertusschool verzorgde er jarenlang de gymlessen voor de leerlingen van de groepen 3 tot en met 8. Na de fusie met de Mariabasisschool in 's-Heerenberg in 2015 verhuisden deze lessen. Sinds de oprichting in 1967 maakt ook Gymnastiekvereniging Atletica gebruik van het gebouw.
Het Gildehuis doet daarnaast sinds ten minste de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 dienst als stembureau.
Kaart
Bronnen
- Voorwaarts, Mars! Een historie van het Stokkumse gildewezen, blz. 129–130
- De Graafschapbode van 29 juli 1931, 12 oktober 1931, 27 april 1932 en 4 mei 1932
- Opsluiting van collaborateurs. Interneringskampen in de Achterhoek, Niels Reessink, bachelorscriptie Raboud Universiteit (2018), blz. 2, 9, 20
- MijnStokkum.nl
